Μετά την αιφνίδια παραίτησή του λόγω εμπλοκής σε σκάνδαλο διαφθοράς, ο Αντρίι Γερμάκ, μέχρι χθες ο πιο ισχυρός συνεργάτης του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ανακοίνωσε ότι θα καταταγεί και θα πάει στο μέτωπο.
Σε δηλώσεις του στη New York Post, ο άλλοτε προσωπάρχης του Ουκρανού προέδρου εμφανίστηκε αποφασισμένος να πολεμήσει στην πρώτη γραμμή, δηλώνοντας πως «η αξιοπρέπειά του δεν προστατεύθηκε» και πως δεν θέλει να προκαλέσει περαιτέρω προβλήματα στον Ζελένσκι.
Στο επίκεντρο διεθνούς προσοχής
Η παραίτηση του Γερμάκ έρχεται στη δυσκολότερη φάση του πολέμου και σε μια στιγμή όπου η Ουκρανία επιδιώκει νέα δυναμική στις ειρηνευτικές συνομιλίες με ΗΠΑ και Ρωσία. Ο ίδιος υπήρξε επί χρόνια ο αρχιτέκτονας της διαπραγματευτικής στρατηγικής του Κιέβου και η απομάκρυνσή του δημιουργεί κενό εξουσίας γύρω από τον πρόεδρο.
Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι νέα ουκρανική αντιπροσωπεία αναχώρησε για την Ουάσινγκτον, με επικεφαλής τον Ρουστέμ Ουμέροφ, ώστε να επιδιώξει «αξιοπρεπή ειρήνη». Η αποπομπή του Γερμάκ θεωρείται μία από τις σοβαρότερες επιπτώσεις έρευνας διαφθοράς από την έναρξη του πολέμου, την ώρα που οι διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση Τραμπ βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο.
Η ισχυρή σκιά του Γερμάκ
Για χρόνια, ο Γερμάκ λειτουργούσε ως πανίσχυρη και συχνά αμφιλεγόμενη φιγούρα στο πλευρό του Ζελένσκι. Πρώην παραγωγός κινηματογράφου, εξελίχθηκε στον άνθρωπο που καθόριζε την εσωτερική πειθαρχία, επηρέαζε τις στρατιωτικές ισορροπίες και μονοπωλούσε τις ειρηνευτικές προσπάθειες. Η επιρροή του ήταν τόσο εκτεταμένη, ώστε ολόκληρη η πολιτική περίοδος γύρω από τον πρόεδρο είχε αποκτήσει το παρατσούκλι «Γερμακσίνα».
Ασκησε σκληρή πολιτική, παραμέρισε υπουργούς και συγκέντρωσε κρίσιμες εξουσίες. Διπλωμάτες στις ΗΠΑ είχαν σημειώσει την ενοχλημένη στάση αξιωματούχων απέναντί του ακόμη και πριν από την έρευνα για διαφθορά.
Η έρευνα και οι αποκαλύψεις
Οι ερευνητές συνέδεσαν πρόσωπα κοντά στον Γερμάκ με κύκλωμα υπεξαίρεσης περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων από κρατικά συμβόλαια της Energoatom. Η εισβολή στο σπίτι του την Παρασκευή επιτάχυνε τις εξελίξεις και οδήγησε στην παραίτησή του. Ο ίδιος ο Ζελένσκι δεν εμπλέκεται και δεν απειλείται η θέση του, ωστόσο η υπόθεση αποκαλύπτει τις παλιές παθογένειες της ουκρανικής πολιτικής.
Η κοινωνία των πολιτών, που τα τελευταία χρόνια διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη λογοδοσία, χαιρέτισε την παραίτηση. Για πολλούς, η απομάκρυνση του Γερμάκ αποτελεί νίκη ενάντια σε παρασκηνιακά δίκτυα εξουσίας που συχνά λειτουργούσαν υπεράνω θεσμών.
Τα ερωτήματα για τις διαπραγματεύσεις
Αν και η αποχώρηση Γερμάκ δεν αναμένεται να αλλάξει τα βαθιά πολιτικά ζητήματα των συνομιλιών, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η εσωτερική συνοχή του ουκρανικού μηχανισμού ενδέχεται να δοκιμαστεί. Ο Ολεξάντρ Μερέζκο, πρόεδρος της επιτροπής εξωτερικής πολιτικής του ουκρανικού Κοινοβουλίου, υπογράμμισε πως «οι διαπραγματεύσεις είναι ομαδική δουλειά» και πως ο μηχανισμός συνεχίζει να λειτουργεί.
Ωστόσο, ο Γερμάκ ήταν αυτός που απέκρουε πιεστικές απαιτήσεις, όπως η πρόταση της κυβέρνησης Τραμπ που υιοθετούσε σε μεγάλο βαθμό τις θέσεις της Μόσχας: απόσυρση από την ανατολική Ουκρανία, αποκήρυξη της ένταξης στο ΝΑΤΟ και αποκλεισμός δυτικής ειρηνευτικής δύναμης.
Το μέλλον του πολέμου και η εσωτερική ισορροπία
Η «πτώση» του Γερμάκ αποκαλύπτει τη λεπτή ισορροπία στην οποία βρίσκεται η ουκρανική ηγεσία. Ο Ζελένσκι, χωρίς τον στενό του συνεργάτη, θα πρέπει να αναδιατάξει το επιτελείο, να διαχειριστεί τις διαφωνίες εντός του στρατού και να προστατεύσει την ενότητα του κόμματός του.
Πολιτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η υπόθεση θα μπορούσε να μεταβάλει τους συσχετισμούς δυνάμεων στο Κίεβο, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι ειρηνευτικές συνομιλίες απαιτούν σταθερότητα και ενιαία φωνή.
Η προσωπική επιλογή του Γερμάκ
Ο ίδιος, σε μηνύματά του προς τη New York Post, άφησε να εννοηθεί πως η παραίτησή του δεν είναι η τελευταία πράξη. Δήλωσε ότι θα πολεμήσει στο μέτωπο, επιμένοντας σε μια εικόνα τιμής και καθήκοντος. «Πηγαίνω στο μέτωπο. Είμαι έντιμος και αξιοπρεπής άνθρωπος», ανέφερε.
Η επιστροφή του στη γραμμή της σύγκρουσης προσθέτει έναν ακόμη απρόβλεπτο παράγοντα σε μια πολιτική σκηνή ήδη γεμάτη αστάθεια. Η Ουκρανία μπαίνει σε μια νέα φάση, όπου οι εσωτερικές ανακατατάξεις ενδέχεται να επηρεάσουν τόσο την πορεία του πολέμου όσο και τη μορφή της ειρήνης που θα προκύψει.