Η δυνατότητα αποπληρωμής παλαιών χρεών σε έως 120 δόσεις, η ενίσχυση της προστασίας των συνεπών δανειοληπτών απέναντι σε τράπεζες και servicers και η φορολόγηση των κερδών από κρυπτονομίσματα με συντελεστή 10% βρίσκονται στο επίκεντρο του πολυνομοσχεδίου που κατατέθηκε στη Βουλή από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει ακόμη συντόμευση της διαδικασίας απαλλαγής από χρέη μετά την πτώχευση και αλλαγές στη φορολογική εποπτεία.
Η σημαντικότερη παρέμβαση για νοικοκυριά, επαγγελματίες και επιχειρήσεις αφορά τις οφειλές προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία. Η προθεσμία για την ένταξη στη νέα ρύθμιση φτάνει έως τις 30 Ιουνίου 2027, ενώ ειδικές διατάξεις προβλέπουν κυρώσεις για τους διαχειριστές δανείων που παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους. Παράλληλα, αποσύρθηκε από το τελικό κείμενο η υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή όλων των αντικαταβολών μέσω εταιρειών ταχυμεταφορών.
Οι αλλαγές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία το ιδιωτικό χρέος εξακολουθεί να πιέζει οικογενειακούς προϋπολογισμούς και επιχειρήσεις. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιοι θα μπορέσουν να ενταχθούν στις νέες ρυθμίσεις, ποιες προϋποθέσεις θα πρέπει να πληρούν και τι προστασία θα έχουν όταν εξυπηρετούν κανονικά τις υποχρεώσεις τους.
Έως 120 δόσεις για παλαιές οφειλές σε εφορία και ασφαλιστικά ταμεία
Η νέα ρύθμιση αυξάνει τον μέγιστο αριθμό των μηνιαίων δόσεων από 72 σε 120 και διευρύνει το χρονικό διάστημα των οφειλών που μπορούν να υπαχθούν σε αυτήν. Συγκεκριμένα, καλύπτονται βεβαιωμένα χρέη προς την εφορία που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, καθώς και οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία που αφορούν περιόδους έως την ίδια ημερομηνία.
Η ελάχιστη μηνιαία δόση ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ οι αιτήσεις θα μπορούν να υποβάλλονται έως τις 30 Ιουνίου 2027. Για την ένταξη απαιτείται οι οφειλές να μην βρίσκονταν σε ρύθμιση στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 και να μην έχουν υπαχθεί σε άλλη ρύθμιση έως την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
Εξαίρεση προβλέπεται για όσους έχουν ενταχθεί στη ρύθμιση των 72 δόσεων βάσει του νόμου 5313/2026. Οι συγκεκριμένοι οφειλέτες μπορούν να ζητήσουν τη μεταφορά τους στις 120 δόσεις, εφόσον εξακολουθούν να τηρούν τους όρους της υφιστάμενης ρύθμισης. Η μετάβαση είναι προαιρετική.
Για τις φορολογικές οφειλές απαιτείται, μεταξύ άλλων, να έχουν υποβληθεί οι δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας, εφόσον οι σχετικές προθεσμίες είχαν λήξει έως το τέλος του 2025. Παράλληλα, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να έχουν τακτοποιήσει τις λοιπές οφειλές τους, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του νόμου. Από τη ρύθμιση εξαιρούνται όσοι έχουν καταδικαστεί αμετάκλητα για αδικήματα φοροδιαφυγής ή λαθρεμπορίας.
Για τις οφειλές προς την εφορία, η πρώτη δόση πρέπει να καταβληθεί μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες από την αίτηση. Για τα ασφαλιστικά ταμεία, η πληρωμή πρέπει να γίνει έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μήνα υποβολής της αίτησης. Οι νεότερες οφειλές εξακολουθούν να υπόκεινται στις αντίστοιχες πάγιες διαδικασίες ρύθμισης.
Αυστηρότεροι κανόνες για τους servicers και προστασία των δανειοληπτών
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος του πολυνομοσχεδίου αφορά τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις, τους γνωστούς servicers. Στόχος είναι η ενίσχυση της διαφάνειας, η έγκαιρη ενημέρωση των οφειλετών και η αυστηρότερη εποπτεία από την Τράπεζα της Ελλάδος.
Οι servicers υποχρεώνονται να παρέχουν τα αναγκαία στοιχεία για την οφειλή, ώστε ο δανειολήπτης να γνωρίζει το υπόλοιπο, τις χρεώσεις και τις υποχρεώσεις του. Η μη έγκαιρη παροχή των απαιτούμενων πληροφοριών μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η διάταξη, να οδηγήσει σε αναστολή της τοκοφορίας. Προβλέπονται επίσης διοικητικές κυρώσεις για την παράλειψη υποβολής στοιχείων στην Τράπεζα της Ελλάδος ή την παροχή ανακριβών και ελλιπών πληροφοριών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία όσων τηρούν κανονικά τις συμφωνημένες ρυθμίσεις. Όσο ο δανειολήπτης εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του, δεν επιτρέπεται η καταγγελία της ρύθμισης ή της δανειακής σύμβασης, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η επιβολή κατάσχεσης ή η έναρξη και συνέχιση πλειστηριασμού.
Η προστασία καλύπτει και περιπτώσεις στις οποίες δεν καταβάλλεται δόση επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν έχει χορηγήσει τα απαραίτητα στοιχεία πληρωμής.
Σε περίπτωση παραβίασης των συγκεκριμένων υποχρεώσεων, προβλέπεται πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις υπέρ του οφειλέτη. Το ποσό συμψηφίζεται με τις πέντε τελευταίες δόσεις, ενώ η διάρκεια της ρύθμισης παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση. Το κόστος αποκατάστασης των συνεπειών της παράνομης ενέργειας αναλαμβάνει ο πιστωτής.
Το νομοσχέδιο θεσπίζει ακόμη ειδική διαδικασία διμερούς διαπραγμάτευσης μεταξύ πιστωτών και οφειλετών, με στόχο τη ρύθμιση ή την οριστική διευθέτηση των δανειακών υποχρεώσεων. Το πλαίσιο αυτό έρχεται να συμπληρώσει τις αλλαγές που έχουν ήδη τεθεί στη δημόσια συζήτηση για τα κόκκινα δάνεια και τις πρακτικές των servicers.
Απαλλαγή από χρέη σε 12 μήνες μετά την πτώχευση
Το πολυνομοσχέδιο προβλέπει τη μείωση από 36 σε 12 μήνες του χρονικού διαστήματος για την απαλλαγή από οφειλές μετά την κήρυξη πτώχευσης, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζουν οι σχετικές διατάξεις.
Η αλλαγή αφορά το πλαίσιο της δεύτερης ευκαιρίας για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους. Παράλληλα, καταργούνται χρονικοί περιορισμοί για την υπαγωγή σε ρύθμιση χρεών που προκύπτουν από καταπτώσεις εγγυήσεων του Ελληνικού Δημοσίου, της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και του ΤΕΜΠΜΕ.
Φόρος 10% στα κέρδη από κρυπτονομίσματα
Νέο φορολογικό πλαίσιο εισάγεται για τα κρυπτονομίσματα, με συντελεστή 10% στην υπεραξία που προκύπτει από τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων. Η ρύθμιση αφορά φυσικά πρόσωπα και προβλέπει απαλλαγή όταν το συνολικό καθαρό ετήσιο κέρδος δεν υπερβαίνει τα 500 ευρώ, μετά τον προβλεπόμενο συμψηφισμό ζημιών.
Στις φορολογητέες πράξεις περιλαμβάνεται η πώληση κρυπτονομισμάτων, αλλά και η χρήση τους για την αγορά αγαθών ή την πληρωμή υπηρεσιών. Η αξία της συναλλαγής υπολογίζεται σε ευρώ κατά τον χρόνο πραγματοποίησής της.
Για τον υπολογισμό της υπεραξίας λαμβάνεται υπόψη η διαφορά μεταξύ του κόστους απόκτησης και της τιμής μεταβίβασης. Εάν το κόστος κτήσης δεν μπορεί να αποδειχθεί, θεωρείται μηδενικό, γεγονός που μπορεί να αυξήσει σημαντικά το φορολογητέο ποσό.
Οι ζημιές που υπερβαίνουν τα 500 ευρώ ανά φορολογικό έτος μπορούν να μεταφέρονται για πέντε χρόνια και να συμψηφίζονται αποκλειστικά με μελλοντικά κέρδη από μεταβιβάσεις κρυπτοστοιχείων.
Διαφορετική αντιμετώπιση προβλέπεται για τα έσοδα από δανεισμό κρυπτονομισμάτων, παροχή ρευστότητας και staking, τα οποία χαρακτηρίζονται εισοδήματα από τόκους. Επιπλέον, η αγορά κρυπτοστοιχείων εντάσσεται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων που λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό των τεκμηρίων.
Για κέρδη προηγούμενων ετών προβλέπεται δυνατότητα οικειοθελούς δήλωσης εντός 12 μηνών από την έναρξη ισχύος της σχετικής διάταξης. Εφόσον ο φόρος καταβληθεί εμπρόθεσμα, δεν επιβάλλονται πρόστιμα ή τόκοι για τη μη υποβολή της δήλωσης κατά το παρελθόν. Ρυθμίζεται επίσης η φορολογική αντιμετώπιση των κρυπτοστοιχείων σε κληρονομιές, δωρεές και γονικές παροχές.
Τι αλλάζει στις αντικαταβολές μέσω courier
Από το τελικό κείμενο αφαιρέθηκε η διάταξη που προέβλεπε υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή για όλες τις αντικαταβολές μέσω εταιρειών ταχυμεταφορών, ανεξάρτητα από το ύψος του ποσού.
Έτσι, οι καταναλωτές θα μπορούν να συνεχίσουν να πληρώνουν με μετρητά κατά την παράδοση των προϊόντων. Η απόσυρση της πρόβλεψης διατηρεί την επιλογή της αντικαταβολής με μετρητά, σε μια αγορά όπου οι ηλεκτρονικές πληρωμές έχουν επεκταθεί σημαντικά.
Στην ΑΑΔΕ ο έλεγχος των πραγματικών δικαιούχων
Στις υπόλοιπες διατάξεις, η αρμοδιότητα ελέγχου της ακρίβειας των στοιχείων του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων μεταφέρεται στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.
Το Μητρώο καταγράφει τα φυσικά πρόσωπα που κατέχουν ή ασκούν τον τελικό έλεγχο εταιρειών και άλλων νομικών οντοτήτων. Παράλληλα, καθορίζονται οι κατηγορίες προσώπων και φορέων που μπορούν να αποκτούν πρόσβαση στα δεδομένα, εφόσον τεκμηριώνουν ειδικό έννομο συμφέρον για την πρόληψη και την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ακόμη αυστηρότερες προϋποθέσεις για τη διατήρηση των φορολογικών κινήτρων σε όσους μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα, αυτοτελή φορολόγηση 15% για συντάξεις διεθνών οργανισμών και αυτεπάγγελτη μετάταξη αγροτών στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ όταν δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του ειδικού καθεστώτος.
Παράλληλα, προβλέπονται παρεμβάσεις για τη διακίνηση καυσίμων, την επιστροφή του ειδικού φόρου κατανάλωσης και τη φορολογική μεταχείριση εταιρειών χαρτοφυλακίου ποντοπόρων πλοίων που εισάγονται στο Χρηματιστήριο Αθηνών.
Τι πρέπει να ξέρετε
120 δόσεις για παλαιά χρέη
Οφειλές προς εφορία και ασφαλιστικά ταμεία έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, με ελάχιστη δόση 30 ευρώ.
Προθεσμία έως 30 Ιουνίου 2027
Οι αιτήσεις υπάγονται σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Οι συνεπείς οφειλέτες της ρύθμισης των 72 δόσεων μπορούν να ζητήσουν μετάβαση στις 120.
Προστασία συνεπών δανειοληπτών
Όσο τηρείται η συμφωνημένη ρύθμιση, προβλέπονται περιορισμοί σε καταγγελίες συμβάσεων, κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.
Φορολογία crypto 10%
Αφορολόγητη υπεραξία έως 500 ευρώ ετησίως, με ειδικούς κανόνες για ζημιές, staking και τεκμήρια.
Μετρητά στις αντικαταβολές
Αποσύρθηκε η υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή για όλες τις αντικαταβολές μέσω courier.
