Η προτείνουσα Βουλή ολοκληρώνει τις επόμενες ώρες την αποστολή της στην παρούσα φάση της συνταγματικής αναθεώρησης, με τη διεξαγωγή της δεύτερης ψηφοφορίας.
Το αποτέλεσμα δεν θα κρίνει μόνο ποιες διατάξεις θα παραμείνουν στο τραπέζι της αναθεώρησης, αλλά και τον αριθμό των ψήφων που θα απαιτηθούν από την επόμενη, αναθεωρητική Βουλή για την αλλαγή του περιεχομένου τους.
Τι κρίνεται στη δεύτερη ψηφοφορία
Η διαδικασία που ολοκληρώνεται σήμερα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι πλειοψηφίες που θα συγκεντρώσουν οι προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας θα καθορίσουν το περιθώριο κινήσεων της επόμενης Βουλής.
Σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος, εφόσον μια πρόταση αναθεώρησης συγκεντρώσει στην προτείνουσα Βουλή την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, δηλαδή τουλάχιστον 151 ψήφους, αλλά όχι την πλειοψηφία των τριών πέμπτων, δηλαδή 180 ψήφους, η επόμενη Βουλή μπορεί να αποφασίσει για την αναθεώρηση της συγκεκριμένης διάταξης με πλειοψηφία τριών πέμπτων, δηλαδή 180 βουλευτών.
Αντίθετα, όταν μια διάταξη έχει συγκεντρώσει στην προτείνουσα Βουλή την πλειοψηφία των τριών πέμπτων, η επόμενη Βουλή μπορεί να αποφασίσει για την αναθεώρησή της με την απόλυτη πλειοψηφία των 151 βουλευτών.
Με αυτόν τον τρόπο, το αποτέλεσμα της σημερινής ψηφοφορίας συνδέεται άμεσα με τους συσχετισμούς που θα διαμορφωθούν στην επόμενη Βουλή.
Οι ψήφοι του Ιουλίου
Στην πρώτη ψηφοφορία, που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Ιούλιο, καμία από τις διατάξεις που πρότεινε η Νέα Δημοκρατία δεν συγκέντρωσε 180 ψήφους.
Όλες, ωστόσο, εξασφάλισαν την απαιτούμενη πλειοψηφία των 151 βουλευτών. Οι ψήφοι κινήθηκαν μεταξύ 158 και 161, διατηρώντας έτσι ενεργή τη διαδικασία και μεταφέροντας το βασικό πολιτικό βάρος στη δεύτερη ψηφοφορία.
Η σημερινή ψηφοφορία αποκτά επομένως διπλή σημασία: αφενός επιβεβαιώνει ποιες προτάσεις θα παραπεμφθούν στην επόμενη Βουλή και αφετέρου διαμορφώνει τον βαθμό συναίνεσης που θα απαιτηθεί για την τελική αλλαγή του Συντάγματος.
Η αντιπολίτευση δεν δίνει λευκή επιταγή
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθενται να δώσουν λευκή επιταγή στην επόμενη κυβερνητική πλειοψηφία. Η θέση αυτή έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Νέας Δημοκρατίας, η οποία υποστηρίζει ότι η συνταγματική αναθεώρηση προϋποθέτει ευρύτερες συναινέσεις.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε το ζήτημα και στη συνέντευξή του στη ΔΕΘ, υποστηρίζοντας ότι η στάση της αντιπολίτευσης είναι καθοριστική για την επιτυχία μιας συνταγματικής αναθεώρησης.
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στο ΠΑΣΟΚ, αναφερόμενος στη στάση του κόμματος απέναντι στις προτάσεις της κυβέρνησης. Όπως υποστήριξε, ακόμη και στην περίπτωση που η Νέα Δημοκρατία υπερψήφιζε πρόταση του ΠΑΣΟΚ, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης είχε δηλώσει ότι θα την καταψήφιζε.
Η αντιπαράθεση αυτή αποτυπώνει και τη βασική πολιτική διαφορά γύρω από τη διαδικασία: η κυβέρνηση επιδιώκει να προχωρήσουν οι προτάσεις που έχει καταθέσει, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης επιδιώκουν να διατηρήσουν τη δυνατότητα παρέμβασης στην επόμενη Βουλή και να μην προεξοφληθεί το τελικό περιεχόμενο των αναθεωρούμενων διατάξεων.
Το άρθρο 16 στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Ένα από τα σημαντικά πεδία διαφωνίας αφορά το άρθρο 16 και το καθεστώς της ανώτατης εκπαίδευσης.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης έχει ταχθεί υπέρ της δυνατότητας ίδρυσης μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, θέτοντας ως προϋπόθεση αυστηρά πρότυπα λειτουργίας και εποπτείας. Η θέση του συνδέεται με την ανάγκη, όπως έχει υποστηρίξει, να διασφαλίζεται η ποιότητα της ανώτατης εκπαίδευσης και να αποφεύγονται φαινόμενα εξυπηρέτησης συγκεκριμένων συμφερόντων.
Το άρθρο 16 αποτελεί έτσι ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η συνταγματική αναθεώρηση συνδέεται με διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις για τη λειτουργία του κράτους και των θεσμών.
Το άρθρο 86 και η ευθύνη των πολιτικών προσώπων
Ξεχωριστή θέση στην ατζέντα του ΠΑΣΟΚ έχει η αναθεώρηση του άρθρου 86, που αφορά την ποινική ευθύνη των υπουργών.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει ζητήσει την κατάργηση των προνομιακών ρυθμίσεων που, κατά την άποψη του ΠΑΣΟΚ, ισχύουν για τα πολιτικά πρόσωπα. Η αλλαγή του συγκεκριμένου άρθρου αποτελεί βασικό σημείο της πρότασης του κόμματος για τη συνταγματική αναθεώρηση.
Η διαφορετική προσέγγιση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης στα συγκεκριμένα ζητήματα προδιαγράφει και το πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η επόμενη Βουλή, εφόσον οι σχετικές διατάξεις κριθούν αναθεωρητέες.
Η επόμενη Βουλή θα έχει τον τελευταίο λόγο
Με την ολοκλήρωση της δεύτερης ψηφοφορίας, η παρούσα Βουλή παραδίδει στην επόμενη το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα διεξαχθεί η τελική φάση της συνταγματικής αναθεώρησης.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η επόμενη Βουλή δεν θα ξεκινήσει από μηδενική βάση. Θα παραλάβει τις διατάξεις που θα έχουν κριθεί αναθεωρητέες και, ανάλογα με την πλειοψηφία που θα έχει συγκεντρώσει καθεμία στην παρούσα διαδικασία, θα γνωρίζει από την αρχή το όριο ψήφων που απαιτείται για την αλλαγή του περιεχομένου τους.
Η σημερινή ψηφοφορία, επομένως, δεν ολοκληρώνει την αναθεώρηση του Συντάγματος. Καθορίζει τους όρους με τους οποίους θα επιχειρηθεί η ολοκλήρωσή της από την επόμενη Βουλή.
