Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζόραν Μαμντάνι επανήλθε στην αντιπαράθεσή του με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, λίγες ώρες μετά την ομιλία του Ισραηλινού πρωθυπουργού στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Ο Μαμντάνι υποστήριξε ότι οι δηλώσεις του Νετανιάχου δεν μπορούν να αλλάξουν το γεγονός ότι σε βάρος του παραμένει σε ισχύ ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
Η νέα τοποθέτηση του δημάρχου της Νέας Υόρκης ήρθε μετά την έντονη αντιπαράθεση που είχε προηγηθεί, καθώς ο Νετανιάχου χρησιμοποίησε την παρουσία του στον ΟΗΕ για να υπερασπιστεί τη στρατιωτική πολιτική του Ισραήλ στη Γάζα και να απαντήσει στις επικρίσεις που δέχεται.
Ο Μαμντάνι, ο οποίος ανήκει στην αριστερή πτέρυγα του Δημοκρατικού Κόμματος, έχει επανειλημμένα θέσει το ζήτημα της εφαρμογής του εντάλματος σύλληψης του Νετανιάχου στο επίκεντρο των παρεμβάσεών του. Ωστόσο, πριν από την επίσκεψη του Ισραηλινού πρωθυπουργού στη Νέα Υόρκη αναγκάστηκε να αναγνωρίσει ότι οι δημοτικές αρχές δεν διαθέτουν την απαιτούμενη νομική αρμοδιότητα για να το εκτελέσουν.
Η αντιπαράθεση συνδέεται άμεσα με τον πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας, αλλά και με τη διεθνή δικαστική διαδικασία που έχει κινηθεί σε βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού. Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε τον Νοέμβριο του 2024 ένταλμα σύλληψης για τον Νετανιάχου, επικαλούμενο εύλογους λόγους για πιθανή ποινική ευθύνη για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Η απάντηση Μαμντάνι μετά την ομιλία στον ΟΗΕ
«Κανένα ψέμα» του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ανέφερε ο Μαμντάνι, «δεν αλλάζει το γεγονός ότι συνεχίζει να εκκρεμεί σε βάρος του ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου».
Η δήλωση έγινε μετά την ομιλία του Ισραηλινού πρωθυπουργού στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όπου ο Νετανιάχου επιχείρησε να παρουσιάσει τη θέση του Ισραήλ για τον πόλεμο και να απαντήσει στις διεθνείς επικρίσεις.
Ο Νετανιάχου έχει απορρίψει τις κατηγορίες που συνδέονται με το ένταλμα του ΔΠΔ και η ισραηλινή πλευρά αμφισβητεί τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου στην υπόθεση. Το ίδιο το ΔΠΔ, πάντως, εξακολουθεί να καταγράφει τον Νετανιάχου ως πρόσωπο σε βάρος του οποίου έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψης.
Από την απειλή σύλληψης στην παραδοχή της νομικής αδυναμίας
Η στάση του Μαμντάνι έχει μεταβληθεί σημαντικά σε σχέση με τις αρχικές του δηλώσεις. Νωρίτερα μέσα στη χρονιά είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο η Νέα Υόρκη να επιχειρήσει να εφαρμόσει το ένταλμα εφόσον ο Νετανιάχου ταξίδευε στην πόλη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Η δημοτική διοίκηση εξέτασε το ζήτημα σε συνεργασία με τις νομικές της υπηρεσίες. Τον Ιούλιο, ωστόσο, ο Μαμντάνι παραδέχθηκε ότι η πόλη δεν έχει ανεξάρτητη νομική εξουσία για την εκτέλεση του εντάλματος του ΔΠΔ.
Αντί για αυτό, κάλεσε την ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ να αναλάβει δράση και να εφαρμόσει το ένταλμα. Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι συμβαλλόμενο κράτος στο Καταστατικό της Ρώμης και δεν αναγνωρίζουν τη δικαιοδοσία του ΔΠΔ με τον τρόπο που την αναγνωρίζουν τα κράτη-μέλη του.
Τι προβλέπει το ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
Το ΔΠΔ εξέδωσε στις 21 Νοεμβρίου 2024 ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Νετανιάχου και του τότε υπουργού Άμυνας του Ισραήλ Γιοάβ Γκάλαντ.
Στην απόφασή του, το Δικαστήριο ανέφερε ότι υπήρχαν εύλογοι λόγοι να θεωρηθεί ότι οι δύο αντιμετωπίζουν πιθανή ποινική ευθύνη για το έγκλημα πολέμου της χρήσης της πείνας ως μεθόδου πολέμου και για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, μεταξύ άλλων για φόνο, διωγμό και άλλες απάνθρωπες πράξεις.
Το ένταλμα δεν αποτελεί καταδίκη. Πρόκειται για δικαστικό μέτρο που εκδόθηκε στο πλαίσιο της έρευνας του ΔΠΔ και των κατηγοριών που εξετάζονται από το Δικαστήριο.
Η πολιτική σύγκρουση μεταφέρεται στη Νέα Υόρκη
Η αντιπαράθεση Μαμντάνι και Νετανιάχου προσέλαβε ιδιαίτερη δημοσιότητα επειδή εκτυλίχθηκε στην ίδια πόλη όπου συνεδριάζει η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης είχε δηλώσει πριν από την άφιξη του Νετανιάχου ότι θεωρεί πως το ένταλμα του ΔΠΔ πρέπει να εφαρμοστεί, αλλά παράλληλα αναγνώρισε τα όρια της εξουσίας του. Ο Νετανιάχου, από την πλευρά του, επιτέθηκε στον Μαμντάνι κατά την παραμονή του στη Νέα Υόρκη, με την αντιπαράθεση να εξελίσσεται σε μία από τις πλέον χαρακτηριστικές πολιτικές συγκρούσεις γύρω από την παρουσία του Ισραηλινού πρωθυπουργού στον ΟΗΕ.
Η υπόθεση αναδεικνύει, ταυτόχρονα, τη διαφορετική θέση που έχουν απέναντι στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο οι ευρωπαϊκές χώρες που συμμετέχουν στο Καταστατικό της Ρώμης και οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες δεν αποτελούν μέλος του ΔΠΔ.
Για τον Μαμντάνι, πάντως, το ζήτημα παραμένει πολιτικά ενεργό. Η νέα του δήλωση μετά την ομιλία του Νετανιάχου επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα που είχε βρεθεί στο επίκεντρο πριν από τη Γενική Συνέλευση: όχι εάν ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης μπορεί να εκτελέσει το ένταλμα, αλλά ποια στάση θα τηρήσουν οι αρμόδιες ομοσπονδιακές και διεθνείς αρχές απέναντι σε αυτό.
