Σε ανοιχτή αμφισβήτηση της αμερικανικής πρωτοβουλίας για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα προχώρησε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, απορρίπτοντας το σχέδιο 15 σημείων που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Λωρίδα πριν από τον «πλήρη και πραγματικό» αφοπλισμό της Χαμάς, ανοίγοντας νέο μέτωπο και με τον σημαντικότερο σύμμαχο του Ισραήλ.
Το «όχι» Νετανιάχου στον Τραμπ
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέλαβε την Κυριακή την κατηγορηματική αντίθεση της ισραηλινής κυβέρνησης στο τελευταίο ειρηνευτικό σχέδιο που έχει παρουσιάσει ο Ντόναλντ Τραμπ για τη Γάζα, θέτοντας ως απαράβατο όρο για οποιαδήποτε επόμενη φάση την πλήρη εξουδετέρωση της στρατιωτικής δυνατότητας της Χαμάς.
Το σχέδιο των 15 σημείων, το οποίο προωθείται από το αμερικανικό «Board of Peace», προβλέπει μεταξύ άλλων τον αφοπλισμό της Χαμάς, τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τμήματα της Λωρίδας και τη δημιουργία νέου μηχανισμού ασφάλειας και διακυβέρνησης. Η Χαμάς έχει δηλώσει ότι αποδέχεται τον οδικό χάρτη, αν και διατηρεί διαφορετική ερμηνεία για το πώς και πότε θα γίνει η παράδοση των όπλων.
Ο Νετανιάχου, ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι για το Ισραήλ η σειρά των βημάτων δεν μπορεί να αντιστραφεί: πρώτα ο αφοπλισμός της Χαμάς και στη συνέχεια η ισραηλινή στρατιωτική αποχώρηση.
Περιορισμός των ισραηλινών επιχειρήσεων
Η δημόσια απόρριψη του σχεδίου έρχεται την ώρα που η ισραηλινή στρατιωτική δραστηριότητα στη Γάζα έχει περιοριστεί σημαντικά, μετά τις πιέσεις της Ουάσιγκτον και τις επαφές του Νετανιάχου με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Σύμφωνα με πηγή που έχει γνώση των σχετικών συζητήσεων, το Ισραήλ έχει συμφωνήσει σε ένα διαφορετικό πλαίσιο επιχειρήσεων, βάσει του οποίου οι ισραηλινές δυνάμεις θα αντιδρούν μόνο σε άμεσες απειλές στη Λωρίδα της Γάζας. Στο ίδιο πλαίσιο δεν θα πραγματοποιούνται στοχευμένες επιχειρήσεις εξόντωσης στελεχών, όπως συνέβαινε μέχρι πρόσφατα σε πολύ συχνή βάση.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται σημαντική, καθώς δείχνει ότι η αμερικανική πίεση έχει ήδη επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο επιχειρεί ο ισραηλινός στρατός, ακόμη και αν ο Νετανιάχου αρνείται να αποδεχθεί την αμερικανική πρόταση ως συνολικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
Η δύσκολη ισορροπία του Νετανιάχου
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπος με δύο διαφορετικές πιέσεις.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιδιώκει να παρουσιάσει συγκεκριμένη πρόοδο προς τον τερματισμό των συγκρούσεων και τη σταθεροποίηση της Γάζας. Από την άλλη, ο Νετανιάχου πρέπει να διατηρήσει τη συνοχή του δεξιού και ακροδεξιού κυβερνητικού συνασπισμού του, όπου υπουργοί αντιδρούν έντονα σε οποιαδήποτε παραχώρηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ισραηλινή αποχώρηση ή σε ουσιαστική αλλαγή του καθεστώτος στη Γάζα.
Η απόσταση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Ιερουσαλήμ γίνεται έτσι περισσότερο εμφανής. Ο Τραμπ επιχειρεί να μετατρέψει την εκεχειρία και τις διαπραγματεύσεις σε μια συνολική πολιτική συμφωνία, ενώ ο Νετανιάχου επιμένει ότι η ασφάλεια του Ισραήλ προηγείται οποιασδήποτε πολιτικής διευθέτησης.
Στο φόντο οι εκλογές του Οκτωβρίου
Η πολιτική διάσταση της στάσης Νετανιάχου είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το Ισραήλ οδεύει προς τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου 2026. Η ημερομηνία έχει οριστεί ως η προβλεπόμενη ημερομηνία των εκλογών και η αναμέτρηση αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμη δοκιμασία για τον πρωθυπουργό και την πολιτική του μετά τον πόλεμο στη Γάζα.
Ο Νετανιάχου καλείται επομένως να κινηθεί σε μια εξαιρετικά στενή πολιτική γραμμή: να μην εμφανιστεί ότι αγνοεί τις απαιτήσεις του Τραμπ, από τον οποίο το Ισραήλ εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό στρατηγικά, αλλά ταυτόχρονα να μην προκαλέσει ρήγμα με τα ακροδεξιά κόμματα που αποτελούν κρίσιμο τμήμα της κυβερνητικής του πλειοψηφίας.
Η απόρριψη του σχεδίου των 15 σημείων αποτελεί, υπό αυτή την έννοια, κάτι περισσότερο από μια διαφωνία για τους όρους μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Είναι ένα τεστ για το πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει ο Νετανιάχου προκειμένου να ικανοποιήσει την Ουάσιγκτον και, ταυτόχρονα, πόσο μακριά μπορεί να κινηθεί χωρίς να διακινδυνεύσει την πολιτική του επιβίωση.
Το αδιέξοδο με τη Χαμάς
Το βασικό πρόβλημα παραμένει η διαφορετική αντίληψη για τη σειρά των κινήσεων. Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει μια σταδιακή διαδικασία που συνδέει τον αφοπλισμό της Χαμάς με την ισραηλινή αποχώρηση και τη δημιουργία νέου μηχανισμού ασφάλειας στη Γάζα. Το Ισραήλ, αντίθετα, ζητά να προηγηθεί ο πλήρης και επαληθεύσιμος αφοπλισμός.
Η Χαμάς από την πλευρά της εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε διαδικασία παράδοσης των όπλων, αλλά ζητά πρώτα τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων. Η διαφωνία αυτή δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: το Ισραήλ δεν θέλει να αποχωρήσει χωρίς αφοπλισμό της Χαμάς, ενώ η Χαμάς δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να παραδώσει τα όπλα όσο συνεχίζονται οι ισραηλινές επιχειρήσεις.
Έτσι, η νέα παρέμβαση Νετανιάχου φέρνει ξανά στο προσκήνιο το βασικό ερώτημα της επόμενης ημέρας στη Γάζα: ποιος θα εγγυηθεί την ασφάλεια, ποιος θα διοικήσει τη Λωρίδα και, κυρίως, ποιος θα έχει τον τελευταίο λόγο για την παρουσία των ισραηλινών δυνάμεων.
Για τον Τραμπ, η υπόθεση αποτελεί πλέον δοκιμασία της δυνατότητάς του να επιβάλει μια διπλωματική λύση ακόμη και στον στενότερο σύμμαχο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Για τον Νετανιάχου, αποτελεί ταυτόχρονα ζήτημα εθνικής ασφάλειας και πολιτικής επιβίωσης, λίγες μόλις εβδομάδες πριν από τις κρίσιμες εκλογές.
