Η σχέση Τεχνητής Νοημοσύνης και απονομής Δικαιοσύνης μπαίνει στο επίκεντρο μιας δημόσιας συζήτησης με θεσμικό βάρος, στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 100 χρόνια της Ακαδημία Αθηνών. Την Παρασκευή 29 Μαΐου 2026, στις 19.00, στην Αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» του Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας και τακτικό μέλος της Ακαδημίας, Προκόπης Παυλόπουλος, θα τοποθετηθεί για τα όρια και τις προοπτικές της ψηφιακής μετάβασης στη Δικαιοσύνη.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως εργαλείο και όχι υποκατάστατο της δικαστικής κρίσης
Στο επίκεντρο της εκδήλωσης βρίσκεται ένα κρίσιμο ερώτημα: κατά πόσο η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των δικαστηρίων χωρίς να αλλοιώσει τον πυρήνα της δικανικής λειτουργίας. Η ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης προβάλλεται ως αναγκαία εξέλιξη για την ταχύτερη διεκπεραίωση υποθέσεων και τη βελτίωση της οργάνωσης των δικαστηρίων, ωστόσο τίθεται σαφές όριο.
Η τεχνολογική πρόοδος, όπως αναμένεται να υπογραμμίσει ο Προκόπης Παυλόπουλος, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον ανθρώπινο δικαστή στον σχηματισμό δικανικού συλλογισμού. Το νομικό συμπέρασμα δεν προκύπτει μηχανικά, αλλά μέσα από στάθμιση αξιών, συνταγματικών αρχών και πραγματικών περιστατικών που απαιτούν ανθρώπινη κρίση.
Προστασία δικαιωμάτων, προσωπικών δεδομένων και ασφάλεια δικαίου
Ένα από τα βασικά πεδία προβληματισμού αφορά τη συμβατότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης με τις θεμελιώδεις εγγυήσεις του κράτους δικαίου. Η χρήση αλγορίθμων στη Δικαιοσύνη εγείρει ζητήματα διαφάνειας, ελέγχου και προστασίας προσωπικών δεδομένων, ενώ παράλληλα επαναφέρει τη συζήτηση για την ασφάλεια δικαίου σε ένα ψηφιακό περιβάλλον.
Στο πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των δικαστηρίων δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την υποχρέωση προστασίας των ατομικών ελευθεριών. Η τεχνολογική αναβάθμιση, όσο αναγκαία και αν θεωρείται, απαιτεί θεσμικά φίλτρα και σαφή όρια εφαρμογής.
Θεσμικός διάλογος για τα όρια της τεχνολογίας
Τη συζήτηση θα συντονίσει η δημοσιογράφος και συγγραφέας Τασούλα Επτακοίλη, ενώ τον θεσμικό προλογισμό θα κάνει ο Πρόεδρος της Ακαδημία Αθηνών Νικηφόρος Διαμαντούρος.
Η εκδήλωση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο κύκλο δημόσιων παρεμβάσεων που επιχειρούν να χαρτογραφήσουν τη θέση της Τεχνητής Νοημοσύνης στο πεδίο των θεσμών. Η Δικαιοσύνη αναδεικνύεται ως το πιο ευαίσθητο πεδίο αυτής της μετάβασης, καθώς συνδέεται άμεσα με τα όρια της κρατικής εξουσίας και την προστασία των δικαιωμάτων του πολίτη.
Ψηφιακή Δικαιοσύνη και θεσμικές ισορροπίες
Η συζήτηση στο Μέγαρο Μουσικής δεν περιορίζεται στη θεωρητική διάσταση της τεχνολογίας, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής ισορροπίας. Η επιτάχυνση των διαδικασιών, η αξιοποίηση δεδομένων και η αυτοματοποίηση διοικητικών λειτουργιών συνυπάρχουν με τον κίνδυνο υπεραπλούστευσης σύνθετων νομικών ζητημάτων.
Σε αυτό το πλαίσιο, η παρέμβαση Παυλόπουλου αναμένεται να κινηθεί στη γραμμή της θεσμικής εγρήγορσης: η τεχνολογία ως υποστήριξη της Δικαιοσύνης, όχι ως υποκατάστατό της.
