Η Ρουμανία βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη απόφαση με γεωπολιτικές προεκτάσεις, καθώς αξιολογεί το ενδεχόμενο να ενεργοποιήσει το Άρθρο 4 της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ μετά το περιστατικό με ρωσικό drone που έπληξε πολυκατοικία στο Γκαλάτσι, κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία. Για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, μη επανδρωμένο αεροσκάφος προκαλεί τραυματισμούς σε κατοικημένη περιοχή κράτους-μέλους της Συμμαχίας, αυξάνοντας την ανησυχία για επέκταση της σύγκρουσης πέρα από τα ουκρανικά σύνορα.
Το Άρθρο 4 και το μήνυμα προς το ΝΑΤΟ
Το Βουκουρέστι εξετάζει εάν θα ζητήσει επίσημες διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, ενός μηχανισμού που ενεργοποιείται όταν κράτος-μέλος θεωρεί ότι απειλείται η ασφάλεια ή η εδαφική του ακεραιότητα. Η διαδικασία δεν συνεπάγεται στρατιωτική απάντηση, ωστόσο αποτελεί σαφές πολιτικό και στρατηγικό σήμα προς τους συμμάχους.
Παράλληλα, η Ρουμανία έχει ήδη ζητήσει από τη Συμμαχία επιτάχυνση της μεταφοράς συστημάτων anti-drone στην επικράτειά της, καθώς η πίεση στα ανατολικά σύνορα του ΝΑΤΟ αυξάνεται διαρκώς.
Η επίθεση στο Γκαλάτσι
Το drone χτύπησε την ταράτσα δεκαώροφης πολυκατοικίας στην πόλη Γκαλάτσι, απέναντι από το ουκρανικό λιμάνι Ισμαήλ στον Δούναβη, περιοχή που βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο ρωσικών επιθέσεων. Από την έκρηξη τραυματίστηκαν ελαφρά μια γυναίκα και το παιδί της, ενώ δεκάδες κάτοικοι απομακρύνθηκαν από το κτίριο.
Σύμφωνα με τις ρουμανικές αρχές, το drone πετούσε σε πολύ χαμηλό ύψος, γεγονός που δυσχέρανε την παρακολούθησή του από τα ραντάρ. Το υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι απογειώθηκαν δύο μαχητικά F-16 και στρατιωτικό ελικόπτερο, ενώ δόθηκε εντολή εμπλοκής εφόσον κρινόταν αναγκαίο.
Οι ζημιές επεκτάθηκαν σε δύο κλιμακοστάσια της πολυκατοικίας και σε πέντε οχήματα, ενώ το ωφέλιμο φορτίο του drone εξερράγη πλήρως.
28 παραβιάσεις του εναέριου χώρου
Το περιστατικό εντάσσεται σε μια μακρά ακολουθία παραβιάσεων του ρουμανικού εναέριου χώρου από την έναρξη των ρωσικών επιθέσεων στα ουκρανικά λιμάνια του Δούναβη. Το υπουργείο Άμυνας της Ρουμανίας ανακοίνωσε ότι έχουν καταγραφεί 28 παραβιάσεις και 47 περισυλλογές συντριμμιών drones σε ρουμανικό έδαφος.
Η ρουμανική νομοθεσία επιτρέπει την κατάρριψη drones σε καιρό ειρήνης όταν απειλούνται ανθρώπινες ζωές ή περιουσίες, ωστόσο μέχρι σήμερα η διάταξη αυτή δεν έχει εφαρμοστεί επιχειρησιακά.
Σκληρή γλώσσα από Βουκουρέστι και Βρυξέλλες
Η υπουργός Εξωτερικών της Ρουμανίας, Οάνα Τσόγιου, χαρακτήρισε το περιστατικό «σοβαρή και ανεύθυνη κλιμάκωση» από τη Ρωσία και ανακοίνωσε ότι η χώρα θα χρησιμοποιήσει όλα τα διπλωματικά μέσα ως απάντηση στην παραβίαση του εναέριου χώρου της.
Ο πρόεδρος της Ρουμανίας, Νικοσούρ Νταν, τόνισε ότι η χώρα «δεν θα επιτρέψει ο πόλεμος της Ρωσίας να μεταφερθεί στους Ρουμάνους πολίτες», ζητώντας άμεση επανεξέταση των σχέσεων με τη Μόσχα. Το Βουκουρέστι κάλεσε ήδη τον Ρώσο πρεσβευτή για εξηγήσεις.
Την ίδια ώρα, η απερχόμενη κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι προχωρά άμεσα σε συμφωνία για νέα συστήματα anti-drone μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE.
Αντιδράσεις από ΝΑΤΟ και ΕΕ
Το ΝΑΤΟ καταδίκασε τη ρωσική «ανευθυνότητα» και διαμήνυσε ότι θα ενισχύσει περαιτέρω την άμυνά του απέναντι σε απειλές από drones. Η εκπρόσωπος της Συμμαχίας, Άλισον Χαρτ, ανέφερε ότι ο γενικός γραμματέας Μαρκ Ρούτε βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τις ρουμανικές αρχές.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι «η Ρωσία ξεπέρασε ακόμη ένα όριο», προαναγγέλλοντας το 21ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλλας, υπογράμμισε ότι η Μόσχα δεν μπορεί να παραβιάζει τον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο χωρίς συνέπειες, ενώ δηλώσεις αλληλεγγύης εξέφρασαν επίσης η Γαλλία, η Πολωνία και η Μολδαβία.
Η ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ σε νέα φάση επιφυλακής
Το περιστατικό στο Γκαλάτσι επαναφέρει με ένταση το ζήτημα της ασφάλειας στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Η εγγύτητα των ρωσικών επιθέσεων στα ουκρανικά λιμάνια του Δούναβη με τα σύνορα της Ρουμανίας δημιουργεί πλέον έναν μόνιμο κίνδυνο ατυχήματος ή ευρύτερης εμπλοκής.
Η πιθανή ενεργοποίηση του Άρθρου 4 αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα αποτελέσει μια από τις πιο σοβαρές πολιτικές κινήσεις της Συμμαχίας απέναντι στη Ρωσία μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
