Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι το Ιράν έχει συμφωνήσει να αναστείλει επ’ αόριστον το πυρηνικό του πρόγραμμα, περιγράφοντας μια συμφωνία που βρίσκεται «ως επί το πλείστον ολοκληρωμένη». Σε τηλεφωνική του συνέντευξη στο Bloomberg, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι τα βασικά σημεία έχουν ήδη οριστικοποιηθεί και ότι οι τελικές διαπραγματεύσεις ενδέχεται να ολοκληρωθούν μέσα στο Σαββατοκύριακο.
Η συμφωνία συνδέεται άμεσα με τον τερματισμό της σύγκρουσης που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου με τη συμμετοχή ΗΠΑ και Ισραήλ, διαμορφώνοντας ένα νέο, εύθραυστο πλαίσιο ισορροπίας στη Μέση Ανατολή.
Καμία επιβεβαίωση από την Τεχεράνη
Παρά τις δηλώσεις Τραμπ, η Τεχεράνη δεν έχει επιβεβαιώσει τις αμερικανικές εκδοχές για το περιεχόμενο της συμφωνίας, ιδίως ως προς την αναστολή του πυρηνικού προγράμματος. Η μόνη επίσημη κίνηση από ιρανικής πλευράς αφορά το άνοιγμα των Στενά του Ορμούζ, εξέλιξη που αποκλιμακώνει μερικώς την ένταση αλλά δεν απαντά στα κρίσιμα ερωτήματα για τις πυρηνικές δεσμεύσεις.
Ναυτικός αποκλεισμός και έλεγχος του ουρανίου
Ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διατηρήσουν τον ναυτικό αποκλεισμό στο Ορμούζ μέχρι την πλήρη ολοκλήρωση της συμφωνίας, παρά το γεγονός ότι η διέλευση πλοίων έχει αποκατασταθεί. Παράλληλα, αποκάλυψε ότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη συνεργάζονται για την απομάκρυνση ναρκών από τον θαλάσσιο διάδρομο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του στην τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, το οποίο –όπως υποστήριξε– θα μεταφερθεί στις ΗΠΑ. Η διαδικασία αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, εξελίσσεται «με χαλαρό ρυθμό», αφήνοντας ανοιχτά ζητήματα εφαρμογής και επιτήρησης.
«Ούτε δολάριο στο Ιράν» – Διάψευση για οικονομικά ανταλλάγματα
Ο Αμερικανός πρόεδρος διέψευσε κατηγορηματικά τα σενάρια περί οικονομικών ανταλλαγμάτων προς την Τεχεράνη. Απαντώντας σε δημοσίευμα του Axios, ξεκαθάρισε ότι δεν θα υπάρξει καμία αποδέσμευση κεφαλαίων ή χρηματική ενίσχυση.
«Δεν θα αλλάξει χέρια κανένα χρηματικό ποσό», ανέφερε χαρακτηριστικά, επιχειρώντας να ενισχύσει την εικόνα μιας συμφωνίας που βασίζεται αποκλειστικά σε στρατηγικές παραχωρήσεις και όχι σε οικονομικά κίνητρα.
Διπλωματικό παρασκήνιο και ανοιχτό το ενδεχόμενο ταξιδιού
Σε επίπεδο διαπραγματεύσεων, ο Τραμπ δεν έχει ακόμη αποφασίσει ποιος θα ηγηθεί της αμερικανικής αποστολής. Άφησε μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο να μεταβεί ο ίδιος στο Ισλαμαμπάντ, όπου πραγματοποιήθηκε ο τελευταίος γύρος συνομιλιών.
Την προηγούμενη εβδομάδα, τις επαφές είχε αναλάβει ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, με τον Τραμπ να εξετάζει το ενδεχόμενο να τον στείλει εκ νέου μαζί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ.
Καταιγισμός αναρτήσεων και πολιτικά μηνύματα
Παράλληλα με τις διπλωματικές εξελίξεις, ο Τραμπ εξαπέλυσε μπαράζ αναρτήσεων στην πλατφόρμα Truth Social, επιχειρώντας να διαμορφώσει το πολιτικό αφήγημα γύρω από τη συμφωνία.
Σε αυτές, ευχαρίστησε χώρες του Κόλπου για τη συμβολή τους, ανακοίνωσε το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και διαβεβαίωσε ότι το Ιράν δεν θα χρησιμοποιήσει ξανά τον θαλάσσιο διάδρομο ως γεωπολιτικό μοχλό πίεσης.
Ταυτόχρονα, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στο ΝΑΤΟ, χαρακτηρίζοντάς το «χάρτινη τίγρη», ενώ επανέφερε τη σκληρή ρητορική κατά των αμερικανικών ΜΜΕ, όπως το CNN και οι New York Times.
Ο Τραμπ «αποθεώνει» στις αναρτήσεις τόσο τον εαυτό του όσο και τις χώρες του Κόλπου, αλλά και το Πακιστάν, γράφοντας συγκεκριμένα (και με αυτή την σειρά):
- «Ευχαριστώ τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ για το μεγάλο θάρρος και τη βοήθειά τους! Πρόεδρος Ντόναλντ Τζ. Τραμπ»
- «Το Ιράν, με τη βοήθεια των ΗΠΑ, έχει αφαιρέσει ή βρίσκεται στη διαδικασία αφαίρεσης όλων των θαλάσσιων ναρκών του! Ευχαριστώ!»
- «Και πάλι! Αυτή η συμφωνία δεν συνδέεται, σε καμία περίπτωση με τον Λίβανο, αλλά θα κάνουμε πάλι τον Λίβανο μεγάλο»
- «Ευχαριστώ το Πακιστάν και τον σπουδαίο Πρωθυπουργό του και τον Αρχιστράτηγο (Field Marshal), δύο φανταστικούς ανθρώπους!!! Πρόεδρος Ντόναλντ Τζ. Τραμπ»
- «Μια ΜΕΓΑΛΗ και ΛΑΜΠΡΗ μέρα για τον κόσμο! DJT»
- «Το Ιράν συμφώνησε να μην κλείσει ποτέ ξανά τα Στενά του Ορμούζ. Και έτσι δεν θα χρησιμοποιείται πλέον ως όπλο εναντίον του κόσμου»
Ρευστή ισορροπία και κρίσιμα ερωτήματα
Παρά την αισιοδοξία που εκπέμπει ο Λευκός Οίκος, η απουσία επίσημης επιβεβαίωσης από το Ιράν και τα ανοιχτά τεχνικά ζητήματα –από τη διαχείριση του ουρανίου έως την επιτήρηση της συμφωνίας– διατηρούν υψηλό τον βαθμό αβεβαιότητας.
Η επόμενη φάση των συνομιλιών αναμένεται να κρίνει εάν πρόκειται για μια ιστορική συμφωνία αποκλιμάκωσης ή για ένα ακόμη εύθραυστο επεισόδιο στη μακρά αντιπαράθεση Ουάσινγκτον–Τεχεράνης.
