Πέντε ισχυρές ευρωπαϊκές οικονομίες ζητούν την επιβολή έκτακτης φορολόγησης στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, ως απάντηση στην εκρηκτική άνοδο των τιμών καυσίμων που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Με κοινή επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι υπουργοί Οικονομικών της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Αυστρίας ζητούν άμεση ενεργοποίηση ενός πανευρωπαϊκού μηχανισμού.
Η πρωτοβουλία, που αποκαλύφθηκε από το Reuters, επαναφέρει στο προσκήνιο το εργαλείο της έκτακτης εισφοράς που είχε εφαρμοστεί μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία, σε μια περίοδο που η ενεργειακή αστάθεια επανέρχεται με ένταση.
Κοινό μέτωπο πέντε χωρών για παρέμβαση στην αγορά
Στην επιστολή τους προς τον Ευρωπαίο επίτροπο για το Κλίμα Βόπκε Χούστρα, οι πέντε υπουργοί υπογραμμίζουν την ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής δράσης. Όπως σημειώνουν, μια τέτοια πρωτοβουλία θα στείλει σαφές μήνυμα συνοχής και αποφασιστικότητας σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής πίεσης.
Τονίζουν ότι όσοι αποκομίζουν υπερκέρδη από τις στρεβλώσεις της αγοράς που προκαλεί ο πόλεμος, οφείλουν να συμβάλουν στην ανακούφιση των πολιτών και των επιχειρήσεων που επιβαρύνονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Στο τραπέζι ένα νέο πανευρωπαϊκό εργαλείο
Οι υπογράφοντες προτείνουν τη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού σε επίπεδο ΕΕ, ο οποίος θα βασίζεται σε «στέρεη νομική βάση» και θα μπορεί να εφαρμοστεί γρήγορα. Παρά το σαφές πολιτικό μήνυμα, η επιστολή δεν εξειδικεύει ούτε το ύψος της φορολόγησης ούτε το εύρος των εταιρειών που θα επηρεαστούν.
Η αναφορά στο προηγούμενο του 2022, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε έκτακτη εισφορά στις ενεργειακές επιχειρήσεις λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, δείχνει ότι οι κυβερνήσεις επιδιώκουν ένα δοκιμασμένο μοντέλο παρέμβασης.
Εκτίναξη τιμών και ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης
Η παρέμβαση των πέντε χωρών έρχεται σε μια συγκυρία όπου η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας δέχεται ισχυρούς κραδασμούς. Από την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 70%.
Η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα καύσιμα καθιστά την ήπειρο ιδιαίτερα ευάλωτη στις γεωπολιτικές εντάσεις, με άμεσες επιπτώσεις στο κόστος ζωής, τον πληθωρισμό και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Ανησυχία στις Βρυξέλλες για την τροφοδοσία καυσίμων
Την αυξανόμενη ανησυχία στις Βρυξέλλες επιβεβαίωσε και ο Ευρωπαίος επίτροπος για την Ενέργεια Νταν Γιόργκενσεν, ο οποίος προειδοποίησε για πιέσεις στη βραχυπρόθεσμη προμήθεια προϊόντων διύλισης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε καύσιμα όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, που είναι κρίσιμα για τη λειτουργία της οικονομίας και των μεταφορών. Οι εξελίξεις αυτές εντείνουν τον φόβο για νέες ελλείψεις ή περαιτέρω ανατιμήσεις.
Πολιτικό μήνυμα και κοινωνική πίεση
Πέρα από τη δημοσιονομική διάσταση, η πρόταση για φορολόγηση των υπερκερδών έχει και έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχειρούν να δείξουν ότι παρεμβαίνουν ενεργά για να περιορίσουν τις κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης.
Η συζήτηση αναμένεται να ανοίξει εκ νέου στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με δεδομένες τις διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών ως προς τη φορολογία και την παρέμβαση στην αγορά.
Σε κάθε περίπτωση, η πρωτοβουλία των πέντε υπουργών αποτυπώνει την αυξανόμενη πίεση για ευρωπαϊκές λύσεις απέναντι σε μια ενεργειακή κρίση που τροφοδοτείται από τη γεωπολιτική αστάθεια και δεν δείχνει σημάδια άμεσης αποκλιμάκωσης.
