Η νέα δημοσκόπηση της Alco αποτυπώνει μια πολιτική αντίφαση που γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί: η κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση είναι εκτεταμένη, η επιθυμία για αλλαγή διακυβέρνησης φτάνει στο 68%, αλλά η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να προηγείται με μεγάλη διαφορά στην πρόθεση ψήφου.
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει κρίση ικανοποίησης και εμπιστοσύνης, χωρίς μέχρι στιγμής να διαμορφώνεται ένας ισχυρός πολιτικός αντίπαλος ικανός να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε εκλογική δυναμική.
Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η δυσαρέσκεια έχει συγκεκριμένο κοινωνικό υπόβαθρο. Η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά, ενώ περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες εκτιμούν ότι είναι πιθανό να περιορίσουν τις αγορές βασικών αγαθών τον χειμώνα. Η οικονομική ανασφάλεια μεταφέρεται έτσι απευθείας στην πολιτική αξιολόγηση της κυβέρνησης.
Η δημοσκόπηση καταγράφει επίσης ένα έντονα αρνητικό συναισθηματικό κλίμα: η απογοήτευση προηγείται με 42% και η οργή ακολουθεί με 27%. Συνολικά, επτά στους δέκα πολίτες εκφράζουν ένα από τα δύο αυτά συναισθήματα για την πολιτική ζωή.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι συμβαίνει ανάμεσα στην κοινωνική απαίτηση για αλλαγή και στην εκλογική συμπεριφορά. Η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτη με 23,4%, ενώ η ΕΛ.Α.Σ. βρίσκεται στο 13,4% και το ΠΑΣΟΚ στο 11,4%. Η απόσταση ανάμεσα στην πολιτική δυσαρέσκεια και στην αναδιάταξη των κομματικών συσχετισμών είναι το βασικό πολιτικό συμπέρασμα της μέτρησης.
Τι πρέπει να ξέρετε
- 68%: Ζητά αλλαγή διακυβέρνησης, έναντι 67% τον Σεπτέμβριο.
- 69%: Δηλώνει απογοήτευση ή οργή για την πολιτική ζωή.
- 55%: Θεωρεί πιθανό να περιορίσει τις αγορές βασικών αγαθών τον χειμώνα.
- 23,4%: Η ΝΔ παραμένει πρώτη στην πρόθεση ψήφου.
- 15,9%: Το ποσοστό των αναποφάσιστων, που παραμένει η μεγαλύτερη δεξαμενή εκτός κομματικών επιλογών.
Η ακρίβεια μετατρέπεται σε πολιτική δυσαρέσκεια
Το 55% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι είναι πολύ ή αρκετά πιθανό να περιορίσει τις αγορές βασικών αγαθών για την οικογένειά του τον χειμώνα. Το ποσοστό αυτό αποτυπώνει την πίεση που δέχεται το διαθέσιμο εισόδημα και εξηγεί σε σημαντικό βαθμό το αρνητικό κλίμα απέναντι στην κυβερνητική πολιτική.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η απάντηση για τις ευθύνες της ακρίβειας. Το 45% θεωρεί υπεύθυνη κυρίως την κυβέρνηση και την πολιτική της, ενώ το 29% αποδίδει το πρόβλημα στην παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Η κερδοσκοπία επιχειρήσεων συγκεντρώνει 15% και ο μικρός αριθμός ελέγχων 9%.
Η κατανομή αυτή έχει πολιτική σημασία. Οι πολίτες αναγνωρίζουν τις διεθνείς αιτίες της ακρίβειας, αλλά η πλειονότητα όσων αποδίδουν ευθύνη σε συγκεκριμένο παράγοντα στρέφεται προς την κυβερνητική διαχείριση. Η οικονομία παραμένει το βασικό πεδίο στο οποίο κρίνεται η κυβέρνηση, όπως καταγράφεται και σε προηγούμενες δημοσκοπικές μετρήσεις.
Απογοήτευση και οργή, τα δύο κυρίαρχα συναισθήματα
Στο ερώτημα για το συναίσθημα που προκαλεί η πολιτική ζωή, η απογοήτευση συγκεντρώνει 42% και η οργή 27%. Μαζί φτάνουν το 69%, σχεδόν επτά στους δέκα πολίτες.
Στον αντίποδα, η ελπίδα και η αδιαφορία καταγράφονται από 8% αντίστοιχα, η σιγουριά από 7% και η ικανοποίηση από μόλις 4%. Η εικόνα παραπέμπει σε μια κοινωνία που παρακολουθεί τις πολιτικές εξελίξεις με έντονα αρνητική διάθεση, χωρίς να εμφανίζει αντίστοιχα ισχυρή προσδοκία για την επόμενη ημέρα.
Το στοιχείο αυτό συνδέεται με το 68% που επιλέγει την αλλαγή διακυβέρνησης αντί μιας τρίτης ευκαιρίας στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η αντίστοιχη μέτρηση του Σεπτεμβρίου ήταν 67%. Η μεταβολή είναι μικρή, αλλά δείχνει ότι το αίτημα αλλαγής διατηρείται σε υψηλά επίπεδα.
Η δυσαρέσκεια έχει, επομένως, διάρκεια. Δεν εμφανίζεται ως συγκυριακή αντίδραση σε ένα γεγονός ή σε μια πρόσκαιρη πολιτική αντιπαράθεση.
Η κυβερνητική φθορά δεν αποτυπώνεται σε κατάρρευση των ποσοστών
Η εικόνα της αξιολόγησης της κυβέρνησης είναι εξίσου δυσμενής. Μόλις το 19% δηλώνει πολύ ή αρκετά ικανοποιημένο από την απόδοσή της, έναντι 20% τον Σεπτέμβριο. Το 24% δηλώνει λίγο ικανοποιημένο, ενώ το 55% απαντά ότι δεν είναι καθόλου ικανοποιημένο.
Παρά τη μικρή βελτίωση σε σχέση με το 58% του Σεπτεμβρίου που δήλωνε πλήρη δυσαρέσκεια, η συνολική αξιολόγηση παραμένει αρνητική. Η κυβέρνηση δυσκολεύεται να διευρύνει την κοινωνική αποδοχή της, αλλά εξακολουθεί να διατηρεί ένα σαφές εκλογικό προβάδισμα.
Αυτή είναι και η βασική αντίφαση της μέτρησης: το αίτημα πολιτικής αλλαγής είναι πολύ ισχυρότερο από την εκλογική δυναμική των κομμάτων που θα μπορούσαν να το εκφράσουν. Η προηγούμενη καταγραφή της Alco είχε ήδη δείξει αυτή την απόσταση, με το αίτημα αλλαγής στο 63%.
Η ΝΔ διατηρεί την πρώτη θέση – Η μάχη της αντιπολίτευσης
Στην πρόθεση ψήφου επί των εγκύρων, η Νέα Δημοκρατία συγκεντρώνει 23,4%, διατηρώντας την πρώτη θέση και διψήφια διαφορά από τη δεύτερη ΕΛ.Α.Σ., η οποία καταγράφεται στο 13,4%. Το ΠΑΣΟΚ ακολουθεί με 11,4%, περιορίζοντας τη διαφορά του από τη δεύτερη θέση στις δύο ποσοστιαίες μονάδες.
Η σύγκριση με την προηγούμενη μέτρηση δείχνει περισσότερο στασιμότητα παρά ανατροπή των συσχετισμών:
- Νέα Δημοκρατία: 23,4% από 23,8%.
- ΕΛ.Α.Σ.: 13,4% από 13,8%.
- ΠΑΣΟΚ: 11,4% από 11,2%.
- ΚΚΕ: 7,1%.
- Ελληνική Λύση: 5,8%.
- Πλεύση Ελευθερίας: 3,7%.
- Συμμαχία Ελλήνων: 3,2%.
- Ελπίδα: 3,1%.
- ΜέΡΑ25: 2,5%.
- Φωνή Λογικής: 2,2%.
- ΣΥΡΙΖΑ: 1,8%.
- ΝΙΚΗ: 1,7%.
- Δημοκράτες: 0,7%.
Το 15,9% δηλώνει αναποφάσιστο ή δεν απαντά, ενώ το 4,5% δηλώνει αποχή.
Η μικρή υποχώρηση της ΝΔ δεν αλλάζει τη συνολική εικόνα. Το κυβερνών κόμμα διατηρεί την πρωτοκαθεδρία, παρά τη χαμηλή ικανοποίηση από το έργο του. Η ΕΛ.Α.Σ. παραμένει δεύτερη, αλλά δεν εμφανίζει αξιοσημείωτη ενίσχυση, ενώ το ΠΑΣΟΚ καταγράφει μικρή άνοδο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το ποσοστό των αναποφάσιστων. Σχεδόν ένας στους έξι ψηφοφόρους δεν έχει αποκρυσταλλώσει κομματική επιλογή. Πρόκειται για μια μεγάλη δεξαμενή εκλογικής επιρροής, η οποία μπορεί να επηρεάσει τους μελλοντικούς συσχετισμούς. Η παρουσίαση των τελευταίων δημοσκοπήσεων του φθινοπώρου αναδεικνύει άλλωστε την ίδια δυσκολία: η κυβερνητική φθορά δεν συνοδεύεται από μια αντίστοιχη ανασύνθεση του αντιπολιτευτικού χώρου.
Χρειάζεται, πάντως, προσοχή στην ανάγνωση των αριθμών. Η συγκεκριμένη έρευνα καταγράφει πρόθεση ψήφου για την περίοδο 22-30 Οκτωβρίου και όχι πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος. Επιπλέον, οι μικρές μεταβολές σε σχέση με τον Σεπτέμβριο κινούνται σε μεγάλο βαθμό εντός του περιθωρίου στατιστικού σφάλματος.
Τα συλλαλητήρια και η στάση απέναντι στη βία
Η Alco καταγράφει και τη στάση των πολιτών απέναντι στις κινητοποιήσεις που πραγματοποιούνται σε μεγάλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 79% θεωρεί δικαιολογημένα τα συλλαλητήρια, ενώ μόλις το 10% διαφωνεί.
Την ίδια στιγμή, το 75% απορρίπτει την πρόκληση βίαιων επεισοδίων κατά τη διάρκειά τους, έναντι 14% που συμφωνεί.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η κοινωνική αποδοχή των διαδηλώσεων δεν συνεπάγεται αποδοχή της βίας. Οι πολίτες διαχωρίζουν το δικαίωμα στη συλλογική διαμαρτυρία από τις βίαιες ενέργειες.
Το πολιτικό μήνυμα πίσω από τους αριθμούς
Η δημοσκόπηση της Alco περιγράφει μια κυβέρνηση που διατηρεί την εκλογική πρωτοκαθεδρία, αλλά δυσκολεύεται να εξασφαλίσει κοινωνική αποδοχή. Η ακρίβεια, η ανασφάλεια για το κόστος ζωής και η χαμηλή ικανοποίηση από το κυβερνητικό έργο συντηρούν ένα ισχυρό αίτημα αλλαγής.
Για την αντιπολίτευση, το πρόβλημα είναι διαφορετικό. Η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε πολιτική υποστήριξη. Το ΠΑΣΟΚ κερδίζει οριακά έδαφος, η ΕΛ.Α.Σ. διατηρεί τη δεύτερη θέση, αλλά κανένα από τα δύο κόμματα δεν εμφανίζει στη συγκεκριμένη μέτρηση δυναμική ανάλογη του 68% που ζητά αλλαγή διακυβέρνησης.
Το ερώτημα που αναδεικνύεται είναι αν αυτή η απόσταση θα παραμείνει μέχρι τις επόμενες εκλογές ή αν θα αρχίσει να κλείνει μέσα από νέες πολιτικές πρωτοβουλίες, συμμαχίες και συγκεκριμένες προτάσεις διακυβέρνησης.
Προς το παρόν, η κοινωνία εμφανίζεται περισσότερο έτοιμη να αποδοκιμάσει την κυβέρνηση παρά να επιλέξει με σαφήνεια ποιος θα την αντικαταστήσει.
