Η ΝΔ στο 29,4%, η ΕΛ.Α.Σ. στο 15,7% και το ΠΑΣΟΚ στο 13,1% – Η πορεία των τελευταίων μηνών και τα όρια της ανόδου
Η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτη στην εκτίμηση ψήφου, αλλά υποχωρεί στο 29,4%, ενώ η μάχη για τη δεύτερη θέση αποκτά νέα χαρακτηριστικά. Η ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα καταγράφεται στο 15,7% και το ΠΑΣΟΚ στο 13,1%, περιορίζοντας τη μεταξύ τους απόσταση στις 2,6 ποσοστιαίες μονάδες. Η σύγκριση των μετρήσεων της GPO από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο δείχνει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει ενισχυθεί κατά 2,3 μονάδες, ενώ η ΕΛ.Α.Σ. έχει χάσει σχεδόν μία. Για τη ΝΔ, το βασικό ερώτημα είναι αν η υποχώρηση κάτω από το 30% αποτελεί προσωρινή διακύμανση ή αποτυπώνει τα όρια της εκλογικής της δυναμικής, σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά.
Από το 29,3% του Ιουλίου στο 29,4% του Οκτωβρίου
Στην εκτίμηση ψήφου της GPO για το iefimerida, η ΝΔ συγκεντρώνει τον Οκτώβριο 29,4%, έναντι 29,3% τον Ιούλιο. Η διαφορά είναι πρακτικά αμελητέα και αποτυπώνει μια σχετική σταθερότητα στην ίδια σειρά μετρήσεων. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η κυβέρνηση έχει εξασφαλίσει μια σταθερή πορεία προς το 30%.
Τον Σεπτέμβριο, σε διαφορετικές έρευνες της ίδιας εταιρείας για λογαριασμό του STAR και της εφημερίδας «Παραπολιτικά», η ΝΔ είχε καταγραφεί στο 30,6% και στο 30,3% αντίστοιχα. Η νέα μέτρηση για το iefimerida επαναφέρει το κυβερνών κόμμα κάτω από αυτό το όριο.
Οι έρευνες διαφορετικών μηνών και μέσων δεν αποτελούν απολύτως ταυτόσημη βάση σύγκρισης. Η συνολική εικόνα, πάντως, δείχνει ότι η ΝΔ διατηρεί σαφές προβάδισμα έναντι των αντιπάλων της, χωρίς να εμφανίζει σταθερή διεύρυνση της εκλογικής της επιρροής.
Στην πρόθεση ψήφου της νέας έρευνας, η ΝΔ καταγράφεται στο 25,2%, έναντι 25,8% τον Σεπτέμβριο. Η μικρή αυτή υποχώρηση δείχνει ότι η εικόνα της κυβέρνησης παραμένει σχετικά σταθερή, αλλά δεν καταγράφεται αυτή τη στιγμή ισχυρή ανοδική τάση.
Η ακρίβεια και η οικονομική πίεση ως βασικό πρόβλημα της κυβέρνησης
Το σημαντικότερο εύρημα της έρευνας βρίσκεται στο κοινωνικό υπόβαθρο των πολιτικών επιλογών. Η ακρίβεια αναδεικνύεται σε κυρίαρχο πρόβλημα για το 64% των ερωτηθέντων. Παράλληλα, το 41,5% δηλώνει ότι καλύπτει τις ανάγκες του με δυσκολία, το 18,6% ότι δυσκολεύεται πολύ και το 5,9% ότι δεν καταφέρνει να καλύψει ούτε τις βασικές του ανάγκες.
Η πίεση αποτυπώνεται και στις καθημερινές δαπάνες. Το 53,2% δηλώνει ότι δυσκολεύεται αρκετά ή πολύ να ανταποκριθεί στις αγορές τροφίμων και σούπερ μάρκετ, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους λογαριασμούς ενέργειας φτάνει στο 55,8%. Στα καύσιμα και στη θέρμανση η δυσκολία κάλυψης των εξόδων καταγράφεται στο 66,1%.
Ως προς τα αίτια της ακρίβειας, το 45,2% θεωρεί ότι ευθύνονται εξίσου οι διεθνείς συνθήκες και η κυβερνητική πολιτική. Το 34,2% αποδίδει την κύρια ευθύνη στην κυβέρνηση, ενώ το 20% θεωρεί ότι πρόκειται κυρίως για εισαγόμενο πρόβλημα.
Τα στοιχεία εξηγούν γιατί η οικονομία εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο πεδίο για την πολιτική επιρροή της ΝΔ. Η κυβέρνηση διατηρεί το προβάδισμα, αλλά η δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής περιορίζει τη δυνατότητά της να μετατρέψει την πρωτιά σε ευρύτερη πολιτική υπεροχή.
ΕΛ.Α.Σ. και ΠΑΣΟΚ: Η διαφορά μειώθηκε από 5,8 σε 2,6 μονάδες
Η πιο καθαρή μεταβολή στη δημοσκόπηση αφορά τη σχέση της ΕΛ.Α.Σ. με το ΠΑΣΟΚ. Τον Ιούλιο, στην εκτίμηση ψήφου της GPO για το iefimerida, η ΕΛ.Α.Σ. βρισκόταν στο 16,6% και το ΠΑΣΟΚ στο 10,8%. Η μεταξύ τους απόσταση ήταν 5,8 μονάδες.
Τον Οκτώβριο, η ΕΛ.Α.Σ. υποχωρεί στο 15,7%, ενώ το ΠΑΣΟΚ ανεβαίνει στο 13,1%. Η διαφορά περιορίζεται στις 2,6 μονάδες, με το ΠΑΣΟΚ να κερδίζει συνολικά 2,3 μονάδες και την ΕΛ.Α.Σ. να χάνει 0,9.
Η τάση δεν εμφανίζεται μόνο στην τελευταία μέτρηση. Τον Σεπτέμβριο, η GPO είχε καταγράψει την ΕΛ.Α.Σ. στο 16% και το ΠΑΣΟΚ στο 12,8% στην έρευνα για το STAR. Στη μέτρηση για τα «Παραπολιτικά», η ΕΛ.Α.Σ. βρισκόταν στο 15,8% και το ΠΑΣΟΚ στο 13,1%.
Η πορεία αυτή δείχνει ότι η άνοδος του ΠΑΣΟΚ έχει μέχρι στιγμής συνέχεια σε περισσότερες από μία μετρήσεις. Η ενίσχυση από το 10,8% στο 13,1% μέσα σε περίπου τρεισήμισι μήνες είναι ουσιαστική μεταβολή και επιτρέπει στο κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη να διεκδικεί με μεγαλύτερες αξιώσεις τη δεύτερη θέση.
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική λεπτομέρεια: από τη μέτρηση του Σεπτεμβρίου για τα «Παραπολιτικά» έως τον Οκτώβριο για το iefimerida, το ΠΑΣΟΚ παραμένει στο 13,1%. Επομένως, η συνολική πορεία είναι ανοδική, αλλά οι τελευταίες μετρήσεις δεν καταγράφουν νέα άνοδο. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν το ποσοστό έχει σταθεροποιηθεί σε υψηλότερο επίπεδο ή αν χρειάζεται νέα ώθηση για να συνεχίσει να ανεβαίνει.
Πού οφείλονται οι απώλειες και ποιοι ψηφοφόροι μετακινούνται;
Η δημοσκόπηση αποτυπώνει τη μεταβολή των κομματικών ποσοστών, όχι όμως κατ’ ανάγκην τις πραγματικές διαδρομές των ψηφοφόρων. Χωρίς αναλυτικά στοιχεία για τις προηγούμενες επιλογές των ερωτηθέντων, δεν μπορεί να τεκμηριωθεί ότι οι απώλειες της ΕΛ.Α.Σ. μεταφέρονται απευθείας στο ΠΑΣΟΚ ή ότι η άνοδος του τελευταίου προέρχεται κυρίως από απογοητευμένους ψηφοφόρους της ΝΔ.
Υπάρχουν, πάντως, ορισμένα πολιτικά δεδομένα που αξίζει να εξεταστούν. Η ΕΛ.Α.Σ. εμφανίζει σταδιακή υποχώρηση από το 16,6% του Ιουλίου στο 15,7% του Οκτωβρίου. Το ΠΑΣΟΚ, αντίθετα, ενισχύεται μετά τη ΔΕΘ και περιορίζει τη διαφορά του από το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα. Η παράλληλη κίνηση των δύο ποσοστών είναι συμβατή με την υπόθεση ότι ένα τμήμα των ψηφοφόρων επανεξετάζει την επιλογή του στον χώρο της αντιπολίτευσης, αλλά δεν αρκεί για να αποδείξει μετακινήσεις από το ένα κόμμα στο άλλο.
Για τη ΝΔ, η σχετική σταθερότητα στην εκτίμηση ψήφου δεν επιτρέπει να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για το επίπεδο συσπείρωσής της. Για να προσδιοριστεί αν χάνει ψηφοφόρους προς την αποχή, προς την αντιπολίτευση ή προς μικρότερα κόμματα, απαιτούνται στοιχεία για την πρόθεση ψήφου σε συνδυασμό με την προηγούμενη εκλογική συμπεριφορά και την πιθανότητα συμμετοχής στις εκλογές.
Η δημοσκόπηση προσφέρει, ωστόσο, ένα ακόμη χρήσιμο στοιχείο για την πολιτική αξιολόγηση της κυβέρνησης: το 34,2% θεωρεί ότι η ακρίβεια οφείλεται κυρίως στην κυβερνητική πολιτική, ενώ ένα επιπλέον 45,2% επιμερίζει την ευθύνη ανάμεσα στην κυβέρνηση και τις διεθνείς συνθήκες. Η οικονομική δυσαρέσκεια αποτελεί συνεπώς πιθανό πεδίο πίεσης για τη ΝΔ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μεταφράζεται αυτομάτως σε ψήφο υπέρ κάποιου συγκεκριμένου αντιπάλου.
Το ΠΑΣΟΚ κερδίζει έδαφος, αλλά έχει ακόμη δρόμο
Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ αποτελεί το πιο αξιοσημείωτο εύρημα της σύγκρισης Ιουλίου-Οκτωβρίου. Το κόμμα έχει αυξήσει την εκλογική του επίδοση κατά 2,3 μονάδες και έχει περιορίσει σχεδόν στο μισό την απόσταση από την ΕΛ.Α.Σ. Η τάση είναι αρκετά συνεκτική ώστε να μην αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένη διακύμανση μιας δημοσκόπησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ήδη διαμορφωθεί μια νέα ισορροπία στην αντιπολίτευση. Η ΕΛ.Α.Σ. εξακολουθεί να προηγείται κατά 2,6 μονάδες, ενώ το ΠΑΣΟΚ παραμένει αρκετά πίσω από τη ΝΔ. Για να μετατραπεί η δημοσκοπική άνοδος σε σταθερή πολιτική δυναμική, το κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη θα χρειαστεί να διατηρήσει την ενίσχυσή του και να πείσει ότι διαθέτει συγκεκριμένη και εφαρμόσιμη πρόταση διακυβέρνησης.
Η έρευνα δείχνει, άλλωστε, ότι η δυσπιστία δεν αφορά μόνο την κυβέρνηση. Στις οικονομικές θεματικές που εξετάστηκαν για τη ΝΔ, την ΕΛ.Α.Σ. και το ΠΑΣΟΚ, συχνότερη απάντηση ήταν ότι κανένα από τα τρία κόμματα δεν διαθέτει πειστικό και ρεαλιστικό σχέδιο. Το εύρημα αυτό περιορίζει τη δυνατότητα της αντιπολίτευσης να κεφαλαιοποιήσει πλήρως τη δυσαρέσκεια για την κυβέρνηση.
Το επόμενο τεστ για την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση
Η νέα μέτρηση της GPO αποτυπώνει ένα πολιτικό σκηνικό με σταθερή πρωτιά της ΝΔ, σταδιακή ενίσχυση του ΠΑΣΟΚ και μικρή υποχώρηση της ΕΛ.Α.Σ. Το κυβερνών κόμμα εξακολουθεί να προηγείται με σημαντική διαφορά, αλλά η επίδοση του 29,4% δείχνει ότι δεν έχει εξασφαλίσει διεύρυνση της εκλογικής του βάσης.
Για το ΠΑΣΟΚ, το ζητούμενο είναι η διατήρηση της ανοδικής πορείας και η μετατροπή της σε σταθερή διεκδίκηση της δεύτερης θέσης. Για την ΕΛ.Α.Σ., το κρίσιμο ερώτημα είναι αν μπορεί να ανακόψει τη σταδιακή υποχώρηση. Για τη ΝΔ, το βασικό μέτωπο παραμένει η οικονομία και κυρίως η καθημερινή πίεση που προκαλεί η ακρίβεια.
Οι επόμενες μετρήσεις θα είναι καθοριστικές. Αν το ΠΑΣΟΚ παραμείνει κοντά ή περάσει την ΕΛ.Α.Σ., η συζήτηση για τον συσχετισμό δυνάμεων στην αντιπολίτευση θα αποκτήσει νέα ένταση. Αν η ΝΔ επανέλθει σταθερά πάνω από το 30%, θα ενισχυθεί η εικόνα αντοχής της. Αντίθετα, μια παρατεταμένη παραμονή κάτω από αυτό το όριο θα εντείνει τα ερωτήματα για την πολιτική απόδοση της κυβερνητικής στρατηγικής.
