Η καταμέτρηση των ψήφων στις βουλευτικές εκλογές του Ισραήλ μεταβάλλει τις ισορροπίες, χωρίς να δίνει μέχρι στιγμής καθαρή διέξοδο για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Μετά τα πρώτα exit polls που εμφάνιζαν την αντιπολίτευση του Γκάντι Άιζενκοτ να προηγείται οριακά, οι νεότερες εκτιμήσεις και τα πρώτα αποτελέσματα ενισχύουν το στρατόπεδο του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ωστόσο, ούτε ο απερχόμενος πρωθυπουργός ούτε οι αντίπαλοί του εξασφαλίζουν τις 61 έδρες που απαιτούνται για την κοινοβουλευτική πλειοψηφία στην Κνεσέτ.
Η αναμέτρηση της 27ης Οκτωβρίου εξελίσσεται σε δοκιμασία για την πολιτική επιβίωση του Νετανιάχου, έπειτα από τρία χρόνια πολέμου και έντονης εσωτερικής αντιπαράθεσης. Η ενίσχυση του Λικούντ στην καταμέτρηση δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει στον πρωθυπουργό μια νέα θητεία. Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν οι αραβικές παρατάξεις, οι οποίες ενισχύουν την κοινοβουλευτική τους παρουσία και ενδέχεται να κρίνουν ποιος θα αναλάβει την εξουσία.
Η πολιτική σύγκρουση είχε ενταθεί ήδη τις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής περιόδου, με τον Νετανιάχου να επικεντρώνει την εκστρατεία του στην ασφάλεια και την απειλή του Ιράν, ενώ ο Άιζενκοτ κατηγορούσε την κυβέρνηση για αποτυχία και ζητούσε πολιτική αλλαγή.
Η καταμέτρηση αλλάζει τις ισορροπίες
Μετά την καταμέτρηση του 50,1% των ψήφων, σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην αρχική ενημέρωση, το Λικούντ και οι σύμμαχοί του συγκεντρώνουν 56 έδρες, έναντι 49 για το αντιπολιτευόμενο στρατόπεδο και 15 για τα αραβικά κόμματα. Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν μια προσωρινή εικόνα, η οποία μπορεί να μεταβληθεί όσο συνεχίζεται η καταμέτρηση.
Η διαφορά από τις αρχικές προβλέψεις των τηλεοπτικών δικτύων είναι αξιοσημείωτη. Τα Kan 11 και Channel 13 εμφάνιζαν αρχικά ισοπαλία στα δύο βασικά στρατόπεδα, με 51 έδρες για το καθένα. Το Channel 12 έδινε μικρό προβάδισμα στον συνασπισμό του Νετανιάχου, με 52 έδρες έναντι 49 της αντιπολίτευσης και 19 των αραβικών κομμάτων.
Το Λικούντ εμφανίζεται να διατηρεί τη θέση του μεγαλύτερου μεμονωμένου κόμματος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο αρχηγός του έχει εξασφαλίσει την πρωθυπουργία. Η ισραηλινή πολιτική σκηνή έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι η δυνατότητα συγκρότησης συνασπισμού είναι σημαντικότερη από την πρωτιά στην κάλπη.
Νετανιάχου: «Χρειαζόμαστε μια ισχυρή δεξιά κυβέρνηση»
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εμφανίστηκε στα κεντρικά γραφεία του Λικούντ στην Ιερουσαλήμ τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης, όπου τον υποδέχθηκαν υποστηρικτές του. Απέφυγε, ωστόσο, να ανακηρύξει νίκη πριν από την ολοκλήρωση της καταμέτρησης.
«Το Λικούντ είναι το μεγαλύτερο κόμμα στο Ισραήλ», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι η Δεξιά διαθέτει ισχυρή πλειοψηφία μεταξύ των Εβραίων και των σιωνιστών ψηφοφόρων.
Ο Νετανιάχου ζήτησε τη συγκρότηση «μιας ισχυρής, δεξιάς, εθνικής κυβέρνησης», επιμένοντας ότι οι πολιτικές δυνάμεις που εκπροσωπούν την εβραϊκή και σιωνιστική πλειοψηφία πρέπει να ενωθούν.
Παράλληλα, απέκλεισε το ενδεχόμενο να στηριχθεί η επόμενη κυβέρνηση στις αραβικές παρατάξεις, τις οποίες κατηγόρησε ότι αντιτίθενται στην ύπαρξη του Ισραήλ και στρέφονται εναντίον των στρατιωτών του. Η τοποθέτηση αυτή δείχνει ότι η άρνηση συνεργασίας με τα αραβικά κόμματα παραμένει βασικό στοιχείο της πολιτικής του στρατηγικής, ακόμη και αν η κοινοβουλευτική αριθμητική δυσκολεύει τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Το Ιράν και ο Τραμπ στην προεκλογική στρατηγική
Ο Νετανιάχου συνέδεσε την εκλογική αναμέτρηση με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ διαθέτει μια ιστορική ευκαιρία, σε συνεργασία με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, να εξαλείψει την ιρανική απειλή.
Η αναφορά δεν ήταν τυχαία. Ο πρωθυπουργός έχει επενδύσει πολιτικά στη στενή σχέση του με τον Λευκό Οίκο και στην εικόνα του ηγέτη που μπορεί να διαχειριστεί τις στρατιωτικές απειλές. Τις τελευταίες ημέρες πριν από τις εκλογές, η αντιπαράθεση με την Τεχεράνη βρέθηκε ξανά στο προσκήνιο, όπως είχε καταγραφεί και στο ρεπορτάζ του Libre για την προεκλογική ρητορική του Νετανιάχου.
Η στρατηγική αυτή, ωστόσο, έχει και πολιτικό κόστος. Η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η επίκληση της εθνικής ασφάλειας δεν μπορεί να υποκαταστήσει την πολιτική λογοδοσία για τις αποτυχίες που προηγήθηκαν της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και για τους χειρισμούς της κυβέρνησης στον πόλεμο που ακολούθησε.
Άιζενκοτ: «Ο λαός ψήφισε για αλλαγή»
Ο Γκάντι Άιζενκοτ εμφανίστηκε στο Τελ Αβίβ αποφασισμένος να διεκδικήσει τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης. Υποστήριξε ότι οι ψηφοφόροι έστειλαν μήνυμα πολιτικής αλλαγής και δεσμεύτηκε να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να απομακρύνει τον Νετανιάχου από την εξουσία.
Ο αρχηγός της αντιπολίτευσης τάχθηκε επίσης κατά της προσφυγής σε νέες εκλογές, εκτιμώντας ότι μια ακόμη αναμέτρηση θα επιβάρυνε την πολιτική αστάθεια. Απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό, τον προειδοποίησε να μην επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει την ασφάλεια της χώρας για πολιτικούς σκοπούς.
Η θέση του Άιζενκοτ συμπυκνώνει τη δυσκολία της αντιπολίτευσης: πρέπει να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση σε λειτουργική κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αυτό προϋποθέτει συνεννοήσεις ανάμεσα σε κόμματα που συμφωνούν στην ανάγκη απομάκρυνσης του Νετανιάχου, αλλά διαφωνούν σε κρίσιμα ζητήματα πολιτικής και στρατηγικής.
Τα τέσσερα σενάρια για την επόμενη κυβέρνηση
Η τελική κατανομή των εδρών θα καθορίσει τις διαπραγματεύσεις, αλλά δεν θα λύσει αυτομάτως το πρόβλημα της διακυβέρνησης. Τέσσερα είναι τα βασικά σενάρια που διαμορφώνονται.
1. Κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου
Εάν επιβεβαιωθεί το προβάδισμα του Λικούντ και οι σύμμαχοί του καταφέρουν να εξασφαλίσουν την υποστήριξη επιπλέον βουλευτών, ο Νετανιάχου θα μπορούσε να παραμείνει πρωθυπουργός. Η αναζήτηση νέων συμμάχων, ωστόσο, είναι δύσκολη, καθώς ο σημερινός συνασπισμός εξαρτάται από τα ακροδεξιά και τα υπερορθόδοξα κόμματα.
Η διαφωνία για τη στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων, καθώς και οι απαιτήσεις των μικρότερων κομμάτων για κυβερνητικές θέσεις και πολιτικές δεσμεύσεις, μπορεί να περιπλέξουν τις συνομιλίες. Το προβάδισμα στην καταμέτρηση δεν εγγυάται ότι ο πρωθυπουργός θα μπορέσει να ανασυνθέσει την πλειοψηφία του.
2. Κυβέρνηση μειοψηφίας με στήριξη αραβικών κομμάτων
Η αντιπολίτευση θα μπορούσε να επιδιώξει τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας, με εξωτερική ή κατά περίπτωση κοινοβουλευτική υποστήριξη από αραβικές παρατάξεις.
Η Ραάμ του Μανσούρ Αμπάς και η Κοινή Λίστα ενδέχεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, εφόσον οι έδρες τους αποδειχθούν απαραίτητες για την απομάκρυνση του Νετανιάχου. Η στήριξη αυτή δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά συμμετοχή στην κυβέρνηση, αλλά θα απαιτούσε συμφωνίες για συγκεκριμένες πολιτικές προτεραιότητες.
Το εμπόδιο είναι πολιτικό και ιδεολογικό. Μέρος της αντιπολίτευσης δυσκολεύεται να αποδεχθεί μια κυβερνητική συμφωνία που θα εξαρτάται από αραβικά κόμματα, ενώ ο Νετανιάχου έχει ήδη χρησιμοποιήσει αυτό το ενδεχόμενο για να αμφισβητήσει την αξιοπιστία των αντιπάλων του.
3. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας
Ένα τρίτο ενδεχόμενο είναι η συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας, με συμμετοχή κομμάτων από διαφορετικά στρατόπεδα. Μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να αποτρέψει νέες εκλογές και να προσφέρει μια προσωρινή διέξοδο από το πολιτικό αδιέξοδο.
Οι πιθανότητες, πάντως, είναι περιορισμένες. Ο Άιζενκοτ έχει στηρίξει την εκστρατεία του στην ανάγκη πολιτικής αλλαγής, ενώ ο Νετανιάχου επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο της κυβέρνησης. Οι διαφωνίες για την ασφάλεια, τη στρατιωτική θητεία και τη λειτουργία των θεσμών δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο μια συμφωνία.
4. Πολιτικό αδιέξοδο και νέες εκλογές
Εάν κανένα στρατόπεδο δεν συγκεντρώσει επαρκή υποστήριξη, το Ισραήλ μπορεί να οδηγηθεί σε νέο κύκλο πολιτικής αστάθειας και, τελικά, σε νέες εκλογές.
Η χώρα έχει προηγούμενο παρατεταμένων κυβερνητικών αδιεξόδων. Από το 2019 έως το 2022 πραγματοποιήθηκαν πέντε εκλογικές αναμετρήσεις, καθώς τα κόμματα αδυνατούσαν να σχηματίσουν σταθερή πλειοψηφία.
Μετά την επίσημη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ θα διαβουλευθεί με τους πολιτικούς αρχηγούς και θα αναθέσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον υποψήφιο που θεωρεί ότι έχει τις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική υποστήριξη. Η αρχική προθεσμία είναι 28 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης έως 14 ημέρες. Εάν οι προσπάθειες αποτύχουν, μπορεί να ακολουθήσουν νέες διαδικασίες ή προσφυγή στις κάλπες.
Μέχρι να αναλάβει νέα κυβέρνηση, ο Νετανιάχου παραμένει πρωθυπουργός.
Ρεκόρ συμμετοχής και αυξημένη δύναμη των αραβικών κομμάτων
Η συμμετοχή στις εκλογές έφτασε το 77,7%, το υψηλότερο ποσοστό από το 1999, σύμφωνα με τα στοιχεία που μεταδόθηκαν μετά το κλείσιμο των καλπών. Η αυξημένη προσέλευση καταδεικνύει την ένταση της πολιτικής αντιπαράθεσης και τη σημασία που αποδίδουν οι ψηφοφόροι στην έκβαση της αναμέτρησης.
Παράλληλα, οι αραβικές παρατάξεις εμφανίζονται ενισχυμένες σε σχέση με την προηγούμενη κοινοβουλευτική τους παρουσία. Η δύναμή τους μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, ιδίως εάν τα δύο βασικά στρατόπεδα παραμείνουν κοντά σε αριθμό εδρών.
Το αποτέλεσμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια χώρα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου 2023 και των πολεμικών συγκρούσεων που ακολούθησαν. Η ασφάλεια, η στρατιωτική θητεία, η σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και η ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν ο Νετανιάχου μπορεί να μετατρέψει το προβάδισμα του Λικούντ σε νέα κυβερνητική θητεία ή αν ο Άιζενκοτ θα καταφέρει να ενώσει τις δυνάμεις που επιδιώκουν την απομάκρυνσή του. Η μάχη για τις 61 έδρες παραμένει το πραγματικό διακύβευμα — και η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί περισσότερο από τις πολιτικές συμμαχίες παρά από την πρωτιά ενός κόμματος.
