Η άμυνα, η ενεργειακή ασφάλεια, η υψηλή τεχνολογία και οι γεωπολιτικές εξελίξεις βρίσκονται στο επίκεντρο της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, όπου σήμερα πραγματοποιείται ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας-ΗΠΑ.
Η επίσκεψη αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως σημαντικό εταίρο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Ρούμπιο έφτασε το βράδυ της Τρίτης στην Αθήνα και σήμερα έχει ένα πυκνό πρόγραμμα επαφών, με κορυφαίες τη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τις συνομιλίες του με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται η ελληνοαμερικανική συνεργασία, η περιφερειακή ασφάλεια, η ενέργεια και η άμυνα.
Η επίσκεψη Ρούμπιο πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα διεκδικεί αναβαθμισμένο ρόλο στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής, με τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τις υποδομές της χώρας να αποτελούν μέρος της ευρύτερης αμερικανικής στρατηγικής για τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών της Ευρώπης.
Παράλληλα, η ατζέντα άμυνας και ενέργειας συνδέεται με τη γενικότερη αναδιάταξη των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της ως αξιόπιστου στρατηγικού εταίρου των ΗΠΑ, ενώ η Ουάσιγκτον ενδιαφέρεται για την αξιοποίηση των ελληνικών υποδομών, την ενεργειακή διασύνδεση και τη σταθερότητα της περιοχής.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα χωρίς τουρκικό σκέλος στην παρούσα περιοδεία του. Το στοιχείο αυτό προσδίδει πρόσθετο ενδιαφέρον στις επαφές του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών με την ελληνική κυβέρνηση, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν στο ραντάρ της Ουάσιγκτον.
Στο υπουργείο Εξωτερικών ο Ρούμπιο – Η έναρξη του Στρατηγικού Διαλόγου
Στις 9 το πρωί ο Μάρκο Ρούμπιο μετέβη στο υπουργείο Εξωτερικών, όπου τον υποδέχθηκε ο Γιώργος Γεραπετρίτης. Οι δύο υπουργοί πραγματοποιούν κοινές δηλώσεις προς τον Τύπο και στη συνέχεια κηρύσσουν την έναρξη των εργασιών του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ.
Ο θεσμός εγκαινιάστηκε το 2018 και αποτελεί το βασικό πλαίσιο για τη συστηματική εξέταση των διμερών σχέσεων και των περιφερειακών εξελίξεων. Ο προηγούμενος, 5ος Γύρος, πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον τον Φεβρουάριο του 2024.
Οι εργασίες ξεκινούν με τη θεματική των περιφερειακών ζητημάτων και συνεχίζονται με ζητήματα που αφορούν τους δεσμούς των δύο λαών. Στη συνέχεια θα εξεταστούν ζητήματα ασφάλειας και εφαρμογής του νόμου, ενέργειας, ναυτιλίας, τεχνολογίας, εμπορίου, επενδύσεων και άμυνας.
Στο τραπέζι βρίσκονται επομένως τόσο οι παραδοσιακοί πυλώνες της ελληνοαμερικανικής σχέσης όσο και νέοι τομείς, όπως η υψηλή τεχνολογία και οι επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές.
Οι τρεις συμφωνίες που θα υπογραφούν
Στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδα και ΗΠΑ αναμένεται να προχωρήσουν σε τρεις συγκεκριμένες συμφωνίες.
Η πρώτη αφορά την εγκαθίδρυση συνεργασίας μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα, μέσω Επιστολής Προθέσεων (Letter of Intent). Πρόκειται για ένα ακόμη βήμα στην εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας των δύο χωρών.
Η δεύτερη αφορά την ανανέωση του Μνημονίου Συνεργασίας για την επιβολή εισαγωγικών περιορισμών σε κατηγορίες αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού έως τον 15ο αιώνα μ.Χ. Η συμφωνία εντάσσεται στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και στην προσπάθεια περιορισμού της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων.
Η τρίτη είναι Μνημόνιο Κατανόησης για την αμοιβαία αναγνώριση των Πιστοποιητικών Ικανότητας Ναυτικών, βάσει της Διεθνούς Σύμβασης STCW του 1978. Στόχος είναι να διευκολυνθεί η απασχόληση των ναυτικών και να ενισχυθεί η συνεργασία Ελλάδας και ΗΠΑ στον τομέα της ναυτικής εκπαίδευσης.
Η Πνύκα και το μήνυμα για τη «Δύση»
Ιδιαίτερο πολιτικό και συμβολικό βάρος έχει η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα στις 18:00, με φόντο την Ακρόπολη.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών αναμένεται να χρησιμοποιήσει την ιστορική σημασία της αρχαίας Αθήνας για να αναπτύξει ένα ευρύτερο μήνυμα για το μέλλον του δυτικού κόσμου. Σύμφωνα με τον βοηθό υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ για τις Παγκόσμιες Δημόσιες Υποθέσεις, Ντίλαν Τζόνσον, ο Ρούμπιο θα καλέσει Αμερικανούς και Ευρωπαίους σε μια «μεγάλη αναγέννηση του δυτικού πνεύματος».
Η επιλογή της Πνύκας δεν είναι τυχαία. Ο χώρος όπου συνεδρίαζε η Εκκλησία του Δήμου της αρχαίας Αθήνας προσφέρει στον Αμερικανό υπουργό ένα ισχυρό ιστορικό πλαίσιο για να συνδέσει την πολιτική του τοποθέτηση με την κληρονομιά της δημοκρατίας, της αρχαίας ελληνικής σκέψης και, ευρύτερα, της δυτικής πολιτικής παράδοσης.
Το μήνυμα που αναμένεται να μεταφέρει είναι ότι η Δύση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα περίοδο ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων δυνάμεων και χρειάζεται μεγαλύτερη πολιτική και στρατηγική συνοχή.
Ο Ρούμπιο αναμένεται να αναφερθεί στην αρχαία Ελλάδα ως μία από τις απαρχές των χαρακτηριστικών που συνδέθηκαν με τη δυτική παράδοση: την περιέργεια, το θάρρος, τη φιλοδοξία, την εξερεύνηση και την αναζήτηση νέας γνώσης.
Παράλληλα, αναμένεται να υποστηρίξει ότι μέρος της Δύσης έχει απομακρυνθεί από αυτά τα χαρακτηριστικά και να καλέσει τους συμμάχους των ΗΠΑ να αντισταθούν στην «παρακμή» και να υπερασπιστούν την κοινή τους κληρονομιά.
Από την αμερικανική πρεσβεία στο Μέγαρο Μαξίμου
Μετά την ολοκλήρωση του πρωινού προγράμματος, ο Ρούμπιο θα μεταβεί στις 11 στην Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα, όπου θα παραστεί στα εγκαίνια των έργων ανακαίνισής της.
Στις 12 το μεσημέρι θα πραγματοποιηθεί η κεντρική συνεδρία του Στρατηγικού Διαλόγου με τη συμμετοχή των δύο υπουργών Εξωτερικών. Οι εργασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν στις 17:00.
Μία ώρα αργότερα, στις 18:00, ο Ρούμπιο θα βρεθεί στην Πνύκα και στις 19:00 θα μεταβεί στο Μέγαρο Μαξίμου για τη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Η ημέρα θα ολοκληρωθεί με το επίσημο δείπνο που θα παραθέσει ο πρωθυπουργός προς τιμήν του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στις 20:00.
Η επίσκεψη επομένως συνδυάζει έναν πυκνό κύκλο πρακτικών διαπραγματεύσεων με ένα ευρύτερο πολιτικό μήνυμα. Για την Αθήνα, το ζητούμενο είναι να μετατρέψει τη στρατηγική σχέση με την Ουάσιγκτον σε συγκεκριμένες συνεργασίες σε άμυνα, ενέργεια, τεχνολογία και επενδύσεις. Για την αμερικανική πλευρά, η Ελλάδα αποτελεί έναν κρίσιμο εταίρο σε μια περιοχή όπου η ενεργειακή ασφάλεια, οι στρατιωτικές υποδομές και οι γεωπολιτικές ισορροπίες αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
