Η Αθήνα υποδέχεται την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος θα συμμετάσχει στον 6ο Γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, με την άμυνα και την περιφερειακή ασφάλεια να βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα της Ουάσιγκτον και της Αθήνας.
Ο Ρούμπιο θα έχει στις 09:00 διμερή συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη στο υπουργείο Εξωτερικών και στις 09:30 θα κάνουν δηλώσεις προς τον Τύπο. Στις 10:00 οι δύο υπουργοί θα κηρύξουν την έναρξη του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου, ενός θεσμικού μηχανισμού που έχει αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.
Η πρώτη συνεδρία θα πραγματοποιηθεί σε σύνθεση ολομέλειας και θα επικεντρωθεί στις σημαντικότερες περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις. Η συζήτηση αναμένεται να καλύψει τη Μέση Ανατολή, την ευρωπαϊκή ασφάλεια, την ενεργειακή σταθερότητα και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως στρατηγικός κόμβος.
Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών αποκτά πρόσθετη σημασία και λόγω του περιφερειακού περιβάλλοντος. Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, η ενέργεια και η αμυντική συνεργασία συνδέονται πλέον στενά στον σχεδιασμό Αθήνας και Ουάσιγκτον, ενώ η Ελλάδα επιδιώκει να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους με την Άγκυρα χωρίς να υποχωρεί στις θέσεις της.
Η ατζέντα του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου
Στις επιμέρους συνεδρίες του Διαλόγου θα συμμετάσχουν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι των δύο χωρών, με την ατζέντα να εκτείνεται πολύ πέρα από την παραδοσιακή διπλωματική και αμυντική συνεργασία.
Στο τραπέζι θα βρεθούν περιφερειακά και διεθνή ζητήματα, η ασφάλεια, η ενέργεια, η ναυτιλία, η τεχνολογία, το εμπόριο και οι επενδύσεις. Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει η άμυνα, καθώς η Ουάσιγκτον θεωρεί την Ελλάδα σημαντικό σύμμαχο στην περιοχή και η Αθήνα επενδύει στη διεύρυνση της αμυντικής και επιχειρησιακής συνεργασίας.
Ο ίδιος ο Μάρκο Ρούμπιο έχει χαρακτηρίσει την Ελλάδα «πολύ σημαντικό σύμμαχο» των Ηνωμένων Πολιτειών, υπογραμμίζοντας τόσο τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη χώρα όσο και τους ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς των δύο πλευρών.
Στο αμερικανικό ενδιαφέρον περιλαμβάνονται η αμυντική συνεργασία, η περιφερειακή ασφάλεια και η ενέργεια. Παράλληλα, η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική θέση της χώρας και τις υποδομές της ως στοιχεία ευρύτερης στρατηγικής αξίας για την Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Τρεις συμφωνίες στο τραπέζι
Ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος θα συνοδευτεί από την υπογραφή τριών συμφωνιών και κειμένων συνεργασίας, τα οποία αφορούν διαφορετικούς τομείς των διμερών σχέσεων.
Πρώτον, Ελλάδα και ΗΠΑ θα ανανεώσουν το Μνημόνιο Συνεργασίας για την επιβολή εισαγωγικών περιορισμών σε συγκεκριμένες κατηγορίες αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού έως τον 15ο αιώνα μ.Χ.
Δεύτερον, θα υπογραφεί Επιστολή Προθέσεων για την εγκαθίδρυση συνεργασίας μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα. Πρόκειται για συμφωνία που εντάσσεται στη διεύρυνση των επαφών μεταξύ των αμυντικών δομών των δύο χωρών.
Τρίτον, θα υπογραφεί Μνημόνιο Κατανόησης για την αμοιβαία αναγνώριση των Πιστοποιητικών Ικανότητας Ναυτικών, βάσει της Διεθνούς Σύμβασης STCW 1978. Η συμφωνία αποσκοπεί στη διευκόλυνση της απασχόλησης των ναυτικών και στην ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ναυτικής εκπαίδευσης.
Η Ελλάδα ως στρατηγικός εταίρος των ΗΠΑ
Η επίσκεψη Ρούμπιο αποτελεί για την Αθήνα ευκαιρία να αναδείξει τον ρόλο της Ελλάδας στην ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας της περιοχής. Η ελληνοαμερικανική συνεργασία έχει διευρυνθεί τα τελευταία χρόνια, με την άμυνα να συνδέεται πλέον με την ενέργεια, τις υποδομές, τη ναυτιλία, την τεχνολογία και τις επενδύσεις.
Στην Αθήνα θεωρούν ιδιαίτερα σημαντική τη χρονική συγκυρία της επίσκεψης. Η αστάθεια στη Μέση Ανατολή, οι εξελίξεις στην ενεργειακή αγορά και η ανάγκη ασφαλών θαλάσσιων διαδρομών αυξάνουν τη σημασία της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ η Ελλάδα επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της ως αξιόπιστος εταίρος της Ουάσιγκτον.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αμερικανική αναγνώριση της στρατηγικής σημασίας της Ελλάδας έχει ιδιαίτερο βάρος. Η Αθήνα επιδιώκει παράλληλα να αξιοποιήσει τη διμερή σχέση για την προσέλκυση επενδύσεων, την ενεργειακή διασυνδεσιμότητα και την ανάπτυξη συνεργασιών σε νέες τεχνολογίες.
Από το 2018 στον 6ο Γύρο
Ο Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας-ΗΠΑ εγκαινιάστηκε το 2018 και αποτελεί το βασικό θεσμικό πλαίσιο για την παρακολούθηση και την περαιτέρω ανάπτυξη της διμερούς συνεργασίας. Ο 5ος Γύρος πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον τον Φεβρουάριο του 2024.
Έκτοτε, το πεδίο της συνεργασίας έχει διευρυνθεί σημαντικά. Η Ελλάδα συμμετείχε το 2024 στα Artemis Accords για τη διαστημική συνεργασία, ενώ το 2026 εντάχθηκε στην πρωτοβουλία Pax Silica, που αφορά τον συντονισμό επενδύσεων στην υψηλή τεχνολογία και τις υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ο 6ος Γύρος στην Αθήνα καλείται πλέον να αποτυπώσει αυτή τη διευρυμένη σχέση. Πέρα από τις συμφωνίες που θα υπογραφούν, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις προτεραιότητες που θα θέσουν Αθήνα και Ουάσιγκτον για την ασφάλεια, την ενέργεια και τη θέση της Ελλάδας στην περιοχή.
Για την ελληνική πλευρά, το ζητούμενο είναι να μετατρέψει τη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ σε ένα ακόμη πιο διευρυμένο πλέγμα συνεργασιών, από την άμυνα και την ενέργεια έως τη ναυτιλία, την τεχνολογία και τις επενδύσεις. Για την Ουάσιγκτον, η Αθήνα αποτελεί έναν σύμμαχο με ιδιαίτερη γεωγραφική και επιχειρησιακή αξία σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται γρήγορα.
