Ο Κυριάκος Πιερρακάκης πρότεινε στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τη δημιουργία μιας «Ευρωπαϊκής Ένωσης Φάσματος», ενός νέου μηχανισμού που θα μπορούσε να αξιοποιήσει μέρος των εσόδων από τις μελλοντικές εθνικές πωλήσεις φάσματος για την κινητή τηλεφωνία 6G, κατευθύνοντάς τα σε επενδύσεις στην τεχνολογία.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup παρουσίασε την πρόταση σε υπουργούς της ΕΕ, συνδέοντας τη διαχείριση ενός περιορισμένου δημόσιου πόρου με την ανάγκη για μεγαλύτερες ευρωπαϊκές επενδύσεις στην τεχνολογική μετάβαση. Η πρόταση εντάσσεται στη γενικότερη συζήτηση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και τη χρηματοδότηση των επενδύσεων που απαιτεί η νέα τεχνολογική εποχή.
Η αρχική οικονομική κλίμακα ενός τέτοιου σχήματος, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, θα μπορούσε να διαμορφωθεί περίπου στα 12-15 δισ. ευρώ. Τα κεφάλαια θα προέρχονταν από μέρος των εσόδων που θα προκύψουν από μελλοντικές εθνικές διαδικασίες διάθεσης ή δημοπράτησης φάσματος για δίκτυα 6G.
Η πρόταση αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς η Ευρώπη αναζητά τρόπους να χρηματοδοτήσει την τεχνολογική μετάβαση και να περιορίσει το επενδυτικό χάσμα που τη χωρίζει από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Στο ίδιο πλαίσιο βρίσκεται και η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις ψηφιακές υποδομές και την ανάπτυξη ευρωπαϊκών τεχνολογικών δυνατοτήτων.
Τι είναι το φάσμα που βρίσκεται στο επίκεντρο της πρότασης
Το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα είναι το σύνολο των συχνοτήτων στις οποίες μπορούν να διαδίδονται ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Το ραδιοφάσμα αποτελεί το τμήμα του που χρησιμοποιείται στις ασύρματες επικοινωνίες και είναι απαραίτητο για την κινητή τηλεφωνία, τα ασύρματα δίκτυα, τις ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες, τα συστήματα πλοήγησης και τα ραντάρ.
Οι διαθέσιμες συχνότητες δεν είναι απεριόριστες. Για τον λόγο αυτό το φάσμα αποτελεί δημόσιο πόρο, η χρήση του οποίου ρυθμίζεται από τα κράτη και τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς και διεθνείς θεσμούς. Οι κυβερνήσεις μπορούν να παραχωρούν δικαιώματα χρήσης σε τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, μεταξύ άλλων μέσω δημοπρασιών, δημιουργώντας σημαντικά δημόσια έσοδα.
Η πρόταση Πιερρακάκη βασίζεται ακριβώς σε αυτή τη δυνατότητα: αντί το σύνολο των εσόδων από τις μελλοντικές δημοπρασίες φάσματος 6G να παραμένει σε εθνικό επίπεδο, ένα μέρος τους θα μπορούσε να συγκεντρώνεται σε έναν κοινό ευρωπαϊκό μηχανισμό για επενδύσεις στην τεχνολογία.
Το στοίχημα των 12-15 δισ. ευρώ
Η εκτίμηση για αρχική οικονομική κλίμακα 12-15 δισ. ευρώ δίνει στην πρόταση σαφή επενδυτική διάσταση. Πρόκειται για κεφάλαια που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε τεχνολογικούς τομείς στους οποίους η Ευρώπη επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία και την αυτονομία της.
Η λογική της πρότασης είναι να συνδεθεί η αξιοποίηση ενός δημόσιου πόρου με τη χρηματοδότηση της επόμενης γενιάς τεχνολογικών υποδομών. Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αναζητά περισσότερες επενδύσεις για την παραγωγικότητα και την καινοτομία, η δημιουργία ενός κοινού χρηματοδοτικού εργαλείου θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω συζήτησης μεταξύ των κρατών-μελών.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας. Οι υποδομές συνδεσιμότητας αποτελούν βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, βιομηχανικού αυτοματισμού, αυτόνομων συστημάτων και άλλων τεχνολογιών που απαιτούν υψηλές ταχύτητες μεταφοράς δεδομένων και εξαιρετικά χαμηλή καθυστέρηση.
Τι αλλάζει με το 6G
Το 6G αποτελεί την επόμενη γενιά κινητών επικοινωνιών μετά το 5G και βρίσκεται ακόμη σε φάση έρευνας, ανάπτυξης και τυποποίησης. Η εμπορική ανάπτυξη των σχετικών δικτύων τοποθετείται χρονικά γύρω στο 2030 και μετά.
Σε αντίθεση με τις προηγούμενες γενιές, το 6G δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα ταχύτερο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας. Ο σχεδιασμός του συνδέεται με πολύ υψηλότερες ταχύτητες μετάδοσης δεδομένων, εξαιρετικά χαμηλή καθυστέρηση και δυνατότητα υποστήριξης προηγμένων εφαρμογών.
Στο τεχνολογικό οικοσύστημα του 6G εξετάζεται επίσης η αξιοποίηση πολύ υψηλών συχνοτήτων, μεταξύ άλλων σε περιοχές mmWave και sub-THz. Σε αυτές τις συχνότητες τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά διάδοσης και επηρεάζονται περισσότερο από εμπόδια, γεγονός που δημιουργεί νέες απαιτήσεις για την αρχιτεκτονική των δικτύων.
Παράλληλα, αναπτύσσεται η ιδέα του Integrated Sensing and Communications, δηλαδή της ενοποίησης επικοινωνιών και αισθητήρων. Τα μελλοντικά δίκτυα θα μπορούσαν έτσι να χρησιμοποιούν τα ραδιοκύματα όχι μόνο για τη μεταφορά δεδομένων αλλά και για τον εντοπισμό αντικειμένων, κινήσεων και αλλαγών στον χώρο.
Από τις δημοπρασίες φάσματος στις επενδύσεις
Η πρόταση του Κυριάκου Πιερρακάκη μεταφέρει τη συζήτηση για το 6G από το καθαρά τηλεπικοινωνιακό πεδίο στο πεδίο της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής.
Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν ένα μέρος των μελλοντικών εσόδων από την παραχώρηση του φάσματος μπορεί να λειτουργήσει ως κοινός ευρωπαϊκός πόρος για τη χρηματοδότηση τεχνολογικών επενδύσεων. Σε αυτή την περίπτωση, η ανάπτυξη των δικτύων νέας γενιάς δεν θα αντιμετωπίζεται μόνο ως ζήτημα τηλεπικοινωνιακής υποδομής, αλλά και ως εργαλείο χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής τεχνολογικής στρατηγικής.
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Πιερρακάκης έχει θέσει επανειλημμένα στο ευρωπαϊκό επίπεδο το ζήτημα της χρηματοδότησης των επενδύσεων και της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας. Το επόμενο βήμα θα είναι να εξεταστεί εάν και με ποια μορφή μια τέτοια «Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος» μπορεί να αποκτήσει θεσμική υπόσταση και ποιοι κανόνες θα διέπουν τη συμμετοχή των κρατών-μελών και την αξιοποίηση των κεφαλαίων.
Το ευρωπαϊκό τεχνολογικό κεφάλαιο
Στην πράξη, η πρόταση συνδέει δύο διαφορετικές συζητήσεις: τη διαχείριση του ραδιοφάσματος και την ανάγκη για περισσότερες επενδύσεις στην ευρωπαϊκή τεχνολογία.
Το ζητούμενο για την ΕΕ είναι να δημιουργήσει μεγαλύτερη χρηματοδοτική ικανότητα για τεχνολογίες που θεωρούνται κρίσιμες για την παραγωγικότητα, την ψηφιακή οικονομία και τη στρατηγική αυτονομία της. Το 6G αποτελεί μία από αυτές, ενώ παράλληλα εξελίσσονται οι ευρωπαϊκές προσπάθειες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, τα δεδομένα, τα chips και τις ψηφιακές υποδομές.
Με την πρόταση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος, ο Κυριάκος Πιερρακάκης θέτει στο τραπέζι έναν συγκεκριμένο μηχανισμό χρηματοδότησης, με μια πρώτη εκτίμηση 12-15 δισ. ευρώ. Το αν η ιδέα θα προχωρήσει και με ποια μορφή θα αποτελέσει αντικείμενο των επόμενων συζητήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
