Η δεύτερη συνάντηση κορυφής του 2026 ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Σι Τζινπίνγκ αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς ο Κινέζος πρόεδρος μεταβαίνει στις ΗΠΑ από τις 23 έως τις 25 Σεπτεμβρίου, έπειτα από πρόσκληση του Αμερικανού προέδρου.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται λίγους μήνες μετά τη συνάντηση των δύο ηγετών στο Πεκίνο και σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο πλευρές επιχειρούν να διαχειριστούν μια σχέση που συνδυάζει οικονομικές συμφωνίες, στρατηγικό ανταγωνισμό και ανοιχτές γεωπολιτικές διαφορές.
Η προηγούμενη συνάντηση Τραμπ – Σι τον Μάιο είχε ήδη δείξει ότι το εμπόριο ΗΠΑ–Κίνας δεν μπορεί πλέον να εξετάζεται απομονωμένα από τα υπόλοιπα μέτωπα της σχέσης. Δασμοί, κρίσιμες πρώτες ύλες, ημιαγωγοί και επενδύσεις συνδέονται πλέον άμεσα με την ασφάλεια και τη γεωπολιτική ισχύ των δύο χωρών.
Την ίδια στιγμή, η κινεζική στάση απέναντι στο Ιράν έχει αποκτήσει νέα σημασία για την Ουάσινγκτον. Η Κίνα αποτελεί βασικό οικονομικό εταίρο της Τεχεράνης και σημαντικό αγοραστή του ιρανικού πετρελαίου, γεγονός που περιορίζει την αποτελεσματικότητα οποιασδήποτε προσπάθειας πλήρους οικονομικής απομόνωσης του Ιράν από τις ΗΠΑ.
Παράλληλα, το εμπόριο και οι δασμοί παραμένουν στον πυρήνα της διμερούς σχέσης. Οι δύο ηγέτες έχουν ήδη συμφωνήσει στη δημιουργία μηχανισμών για τη διαχείριση των εμπορικών και επενδυτικών διαφορών, ενώ η Ουάσινγκτον επιδιώκει παράλληλα μεγαλύτερη πρόσβαση αμερικανικών προϊόντων στην κινεζική αγορά.
Το οικονομικό παζάρι παραμένει στο επίκεντρο
Η επίσκεψη του Σι δεν αποτελεί μια απλή διπλωματική συνάντηση. Είναι η συνέχεια μιας προσπάθειας να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο ελεγχόμενου ανταγωνισμού ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.
Τον Μάιο, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε συμφωνίες που αφορούν τις σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά, τις κινεζικές αγορές αμερικανικών αγροτικών προϊόντων, τις εισαγωγές αμερικανικού βοδινού και την αγορά αεροσκαφών Boeing. Παράλληλα, συμφωνήθηκε η λειτουργία Συμβουλίου Εμπορίου και Συμβουλίου Επενδύσεων ΗΠΑ–Κίνας.
Πρόκειται για μια προσπάθεια να αποφευχθεί μια πλήρης οικονομική αποσύνδεση, χωρίς όμως να εγκαταλείπεται ο ανταγωνισμός. Η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να περιορίζει την πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένες τεχνολογίες, ενώ το Πεκίνο διατηρεί σημαντικά πλεονεκτήματα σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, κυρίως στις σπάνιες γαίες.
Ιράν και Μέση Ανατολή στο τραπέζι
Το Ιράν αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πιο δύσκολα σημεία της συζήτησης. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει αυξήσει την οικονομική πίεση στην Τεχεράνη, όμως η δυνατότητα της Κίνας να συνεχίζει τις ενεργειακές συναλλαγές της με το Ιράν αποτελεί κρίσιμο παράγοντα.
Η Ουάσινγκτον καλείται έτσι να διαχειριστεί μια αντίφαση: όσο περισσότερο πιέζει την Κίνα να ευθυγραμμιστεί με την αμερικανική πολιτική έναντι του Ιράν, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να μεταφέρει τη σύγκρουση από τη Μέση Ανατολή στο ίδιο το μέτωπο των αμερικανοκινεζικών σχέσεων. Το ζήτημα έχει ήδη αναδειχθεί ως ένα από τα βασικά προβλήματα της αμερικανικής στρατηγικής.
Στη συζήτηση μπορεί να ενταχθεί και η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, καθώς η Ουάσινγκτον και το Πεκίνο έχουν ήδη συζητήσει την ανάγκη επαναλειτουργίας της θαλάσσιας οδού και τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Η Ταϊβάν παραμένει η μεγάλη κόκκινη γραμμή
Πίσω από το οικονομικό παζάρι βρίσκεται το πιο δύσκολο στρατηγικό ζήτημα: η Ταϊβάν.
Το Πεκίνο θεωρεί το ζήτημα βασικό στοιχείο των εθνικών του συμφερόντων, ενώ η Ουάσινγκτον διατηρεί στρατηγική σχέση με την Ταϊπέι και συνεχίζει τις πωλήσεις αμερικανικών όπλων. Η Ταϊβάν αποτελεί επομένως πεδίο όπου η οικονομική διαπραγμάτευση συναντά άμεσα την ασφάλεια στον Ινδο-Ειρηνικό.
Η προηγούμενη συνάντηση των δύο ηγετών έδειξε ότι το ζήτημα μπορεί πλέον να εντάσσεται σε μια ευρύτερη διαπραγμάτευση. Ο Τραμπ έχει κινηθεί ταυτόχρονα προς την κατεύθυνση της αποτροπής και της διαπραγμάτευσης με το Πεκίνο, ενώ η κινεζική πλευρά επιμένει ότι η Ταϊβάν αποτελεί ζήτημα που αφορά τον πυρήνα των κινεζικών συμφερόντων.
Μια σχέση που κινείται ανάμεσα στη συμφωνία και την αντιπαράθεση
Το βασικό χαρακτηριστικό της σχέσης Τραμπ – Σι το 2026 είναι ότι η συνεργασία και η αντιπαράθεση συνυπάρχουν.
Οι δύο ηγέτες έχουν συμφωνήσει σε οικονομικά μέτρα και σε διαύλους επικοινωνίας, ενώ παράλληλα παραμένουν οι διαφορές για την τεχνολογία, τις κρίσιμες πρώτες ύλες, την Ταϊβάν και την παγκόσμια γεωπολιτική επιρροή. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει περιγράψει τη σχέση ως προσπάθεια «στρατηγικής σταθερότητας», την ώρα που η Κίνα επιμένει στην ανάγκη διαλόγου και στη διαχείριση των διαφορών.
Η επίσκεψη στην Ουάσινγκτον θα δείξει κυρίως εάν οι δύο πλευρές μπορούν να μετατρέψουν αυτή την εύθραυστη ισορροπία σε ένα πιο σταθερό πλαίσιο συνεννόησης ή εάν τα ανοιχτά μέτωπα θα επαναφέρουν γρήγορα την αντιπαράθεση στο προσκήνιο.
Για τον Τραμπ, η συνάντηση αποτελεί ευκαιρία να εξασφαλίσει συγκεκριμένα οικονομικά ανταλλάγματα από το Πεκίνο και παράλληλα να διατηρήσει πίεση στα στρατηγικά ζητήματα. Για τον Σι, το ζητούμενο είναι να διατηρήσει τον διάλογο με την Ουάσινγκτον χωρίς να αποδεχθεί όρους που θα περιόριζαν τα βασικά κινεζικά συμφέροντα.
Το αποτέλεσμα της τριήμερης επίσκεψης επομένως δεν θα κριθεί μόνο από τις συμφωνίες που θα ανακοινωθούν. Θα φανεί και από το πόσα από τα δύσκολα ζητήματα θα παραμείνουν υπό έλεγχο, χωρίς να μετατραπούν σε νέα κρίση στις σχέσεις των δύο χωρών.
