Νέα γραμμή με σαφώς υψηλότερους τόνους απέναντι στην Τουρκία χαράσσει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, στον απόηχο των τουρκικών ανακοινώσεων για θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο.
Ο υπουργός υπερασπίζεται την πολιτική των «ήρεμων νερών», υποστηρίζει ότι η Ελλάδα αξιοποίησε την περίοδο αποκλιμάκωσης για να ενισχύσει τη διπλωματική και στρατιωτική της ισχύ και διαμηνύει ότι η Αθήνα είναι «απολύτως έτοιμη για κάθε σενάριο». Το ΠΑΣΟΚ, πάντως, κατηγορεί την κυβέρνηση ότι άργησε να αντιληφθεί πως η αποκλιμάκωση δεν μπορεί να αποτελεί αυτοσκοπό και ότι η Τουρκία αξιοποίησε το κλίμα καλών προθέσεων για να προωθήσει τις αναθεωρητικές της θέσεις.
Γεραπετρίτης: Τα «ήρεμα νερά» ήταν μέσο, όχι αυτοσκοπός
Στη συνέντευξή του στο «Βήμα της Κυριακής», ο Γιώργος Γεραπετρίτης επιχειρεί να υπερασπιστεί συνολικά τη στρατηγική που ακολούθησε η Αθήνα τα τελευταία χρόνια στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τουρκικές κινήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα των ορίων της πολιτικής της αποκλιμάκωσης.
Ο υπουργός Εξωτερικών υποστηρίζει ότι η επιλογή των «ήρεμων νερών» δεν έγινε ως αυτοσκοπός, αλλά ως εργαλείο για την εξυπηρέτηση των εθνικών συμφερόντων. Όπως επισημαίνει, η περίοδος μετά το 2023 χαρακτηρίστηκε από σημαντική μείωση των παραβιάσεων, περιορισμό των μεταναστευτικών πιέσεων και αποφυγή μιας μεγάλης ελληνοτουρκικής κρίσης.
Παράλληλα, η Αθήνα, σύμφωνα με τον κ. Γεραπετρίτη, αξιοποίησε τον χρόνο αυτό για να ενισχύσει τις Ένοπλες Δυνάμεις, να διευρύνει τις διεθνείς συμμαχίες της και να ενισχύσει τη θέση της σε περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το βασικό επιχείρημα του υπουργού είναι ότι η Ελλάδα του 2026 δεν είναι η Ελλάδα του 2023. Διαθέτει ισχυρότερες Ένοπλες Δυνάμεις, μεγαλύτερο διπλωματικό αποτύπωμα και περισσότερα εργαλεία για την προάσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
«Είμαστε απολύτως έτοιμοι για κάθε σενάριο»
Το πιο σαφές μήνυμα του υπουργού αφορά τις τουρκικές ανακοινώσεις για τα θαλάσσια πάρκα. Ο κ. Γεραπετρίτης χαρακτηρίζει τις τουρκικές κινήσεις παράνομες, υποστηρίζοντας ότι τα πάρκα εκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων και σε περιοχές που η Ελλάδα θεωρεί ότι εμπίπτουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Η Αθήνα, όπως διαμηνύει, δεν πρόκειται να αποδεχθεί μονομερή δημιουργία τετελεσμένων.
«Οποιαδήποτε απόπειρα προσβολής των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων αντιμετωπίζεται με κάθε πρόσφορο μέσο», είναι το μήνυμα του υπουργού, ο οποίος ταυτόχρονα επιμένει ότι η πρώτη επιλογή παραμένει η ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Η φράση, ωστόσο, ότι η Ελλάδα είναι «απολύτως έτοιμη για κάθε σενάριο» αποτυπώνει μια σαφή μετατόπιση του τόνου. Η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδυάσει τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας με την Τουρκία με την ενίσχυση της αποτροπής και την ενεργότερη προβολή των ελληνικών θέσεων.
Η Διακήρυξη των Αθηνών και η επόμενη ημέρα
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπερασπίζεται και τη Διακήρυξη των Αθηνών, απορρίπτοντας την άποψη ότι η σημερινή ένταση σηματοδοτεί το τέλος του πλαισίου διαλόγου.
Όπως υποστηρίζει, ο διάλογος δεν σημαίνει υποχώρηση από τις εθνικές θέσεις. Αντίθετα, θεωρεί ότι η ύπαρξη ενός σταθερού διαύλου επικοινωνίας συνέβαλε στην αποφυγή σοβαρών κρίσεων.
Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Άγκυρα επαναφέρει σταδιακά ζητήματα που η Αθήνα θεωρεί ότι εντάσσονται στον αναθεωρητικό της σχεδιασμό. Ο υπουργός Εξωτερικών επιμένει ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να εγκαταλείψει τον διάλογο, αλλά ταυτόχρονα να μην αφήσει αναπάντητες τις τουρκικές κινήσεις.
Το ΠΑΣΟΚ κατηγορεί την κυβέρνηση για καθυστερημένη «αφύπνιση»
Σφοδρή ήταν η αντίδραση του Δημήτρη Μάντζου, υπεύθυνου Κοινοβουλευτικού Τομέα Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, ο οποίος σχολιάζοντας τη συνέντευξη του υπουργού υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται με καθυστέρηση πως τα «ήρεμα νερά» δεν μπορούν να αποτελούν αυτοσκοπό.
Ο κ. Μάντζος κατηγορεί την κυβέρνηση ότι το προηγούμενο διάστημα εξέπεμπε ένα διαφορετικό μήνυμα προς την Τουρκία, επιτρέποντας, όπως υποστηρίζει, στην Άγκυρα να καλύπτει τις αναθεωρητικές της επιδιώξεις κάτω από ένα πλαίσιο «καλών προθέσεων».
Παράλληλα, ασκεί κριτική στον κ. Γεραπετρίτη για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζει την ιστορική εξέλιξη της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, υποστηρίζοντας ότι αποδίδει υπερβολικά μεγάλο βάρος στα πεπραγμένα της σημερινής κυβέρνησης.
Η ΑΟΖ, ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός και η πολιτική αντιπαράθεση
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει το ΠΑΣΟΚ στο ζήτημα της ΑΟΖ. Ο Δημήτρης Μάντζος υποστηρίζει ότι η Ελλάδα είχε ήδη από το 2011 κατοχυρώσει νομοθετικά τα απώτατα όρια της δυνητικής ΑΟΖ, με τον νόμο 4001/2011 της κυβέρνησης Γιώργου Παπανδρέου και πρωτοβουλία του τότε υφυπουργού Ενέργειας Γιάννη Μανιάτη.
Κατά το ΠΑΣΟΚ, η συγκεκριμένη εξέλιξη δημιούργησε το θεσμικό και νομικό υπόβαθρο για την ανάπτυξη ενεργειακών και γεωπολιτικών πρωτοβουλιών, οι οποίες, όπως υποστηρίζει, δεν αξιοποιήθηκαν επαρκώς από τις επόμενες κυβερνήσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Μάντζος επικρίνει την κυβέρνηση για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, επισημαίνοντας ότι επρόκειτο για ευρωπαϊκή υποχρέωση που θα έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί νωρίτερα.
Η αντιπαράθεση δείχνει ότι το ζήτημα της εξωτερικής πολιτικής και ειδικά της διαχείρισης των ελληνοτουρκικών σχέσεων αποκτά πλέον έντονη εσωτερική πολιτική διάσταση.
Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου στο επίκεντρο
Σκληρή είναι η κριτική του ΠΑΣΟΚ και για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Ο Δημήτρης Μάντζος υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση αποφεύγει να δώσει ένα σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση του έργου, παρά τα επανειλημμένα αιτήματα του Νίκου Ανδρουλάκη.
Πρόκειται για ζήτημα που αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς η διασύνδεση συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου και τη στρατηγική παρουσία της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο κ. Γεραπετρίτης, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι η είσοδος της γαλλικής Meridiam στην Great Sea Interconnector επιβεβαιώνει την οικονομική και τεχνική βιωσιμότητα του έργου και διαβεβαιώνει ότι η Ελλάδα, σε συντονισμό με την Κυπριακή Δημοκρατία, θα πράξει όσα απαιτούνται για την απρόσκοπτη υλοποίησή του.
Η επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια παραμένει στο τραπέζι
Σε ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία της συνέντευξης, ο υπουργός Εξωτερικών επαναλαμβάνει ότι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας.
Ταυτόχρονα, ξεκαθαρίζει ότι η άσκηση του δικαιώματος θα γίνει μονομερώς, σε χρόνο και με τρόπο που θα επιλεγεί από την ελληνική πολιτεία.
Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της τουρκικής θέσης περί «casus belli» σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο. Η Αθήνα επιλέγει, επομένως, να διατηρεί το δικαίωμα ενεργό χωρίς να προαναγγέλλει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Από την αποκλιμάκωση στην αποτροπή
Το πολιτικό μήνυμα που διαμορφώνεται είναι ότι η περίοδος των «ήρεμων νερών» δεν εγκαταλείπεται πλήρως, αλλά αλλάζει περιεχόμενο.
Η κυβέρνηση θέλει να κρατήσει ανοικτό τον διάλογο με την Άγκυρα, ενώ παράλληλα αυξάνει τους τόνους απέναντι σε κινήσεις που θεωρεί ότι αμφισβητούν ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Η λογική του υπουργείου Εξωτερικών συνοψίζεται στο τρίπτυχο διάλογος, Διεθνές Δίκαιο και ισχύς.
Το ΠΑΣΟΚ, αντιθέτως, επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από το εάν η Ελλάδα έχει ενισχυθεί την τελευταία τριετία στο εάν αξιοποίησε εγκαίρως τα διαθέσιμα εργαλεία της.
Σε κάθε περίπτωση, η νέα πραγματικότητα στο Αιγαίο δυσκολεύει την πολιτική ισορροπία που επιχείρησε να οικοδομήσει η Αθήνα τα προηγούμενα χρόνια. Η διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα παραμένει επιλογή της κυβέρνησης, αλλά πλέον συνοδεύεται από πολύ πιο καθαρή προειδοποίηση: η αποκλιμάκωση δεν σημαίνει ανοχή σε μονομερείς ενέργειες και τα «ήρεμα νερά» δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένα.
