Το πρώτο υπουργικό συμβούλιο της νέας πολιτικής σεζόν, τη Δευτέρα 24 Αυγούστου, σηματοδοτεί ουσιαστικά την έναρξη μιας μακράς και δύσκολης προεκλογικής περιόδου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει ότι ο χρόνος των καθυστερήσεων τελειώνει και πως η ΔΕΘ θα αποτελέσει το πρώτο μεγάλο πεδίο μάχης, όχι μόνο για την κυβέρνηση, αλλά και για τον Νίκο Ανδρουλάκη και τον Αλέξη Τσίπρα.
Η ώρα του απολογισμού
«Τα κεφάλια μέσα». Η φράση ταιριάζει απόλυτα στην πολιτική συγκυρία, καθώς το καλοκαίρι τελειώνει και το πολιτικό σύστημα μπαίνει πλέον σε τροχιά εκλογών. Μπορεί η κυβέρνηση να μην έχει ανοίξει επισήμως τη συζήτηση για τον χρόνο των εκλογών, όμως όλοι γνωρίζουν ότι η δεύτερη κυβερνητική θητεία της ΝΔ έχει μπει στην τελική της ευθεία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης καλείται να διαχειριστεί μια δύσκολη εξίσωση: να παρουσιάσει το κυβερνητικό έργο της επταετίας ως μια συνεκτική πορεία μετασχηματισμού της χώρας, την ώρα που αρκετές από τις δεσμεύσεις της δεύτερης θητείας παραμένουν ανολοκλήρωτες.
Έργα που συνδέθηκαν με το Ταμείο Ανάκαμψης δεν προχώρησαν στον βαθμό που είχε αρχικά σχεδιαστεί, μεταρρυθμίσεις έμειναν πίσω και η εικόνα της δεύτερης τετραετίας δεν είναι εκείνη της πρώτης. Περισσότερο μέλι και λιγότερη τηγανίτα, θα έλεγε κανείς, σε μια κυβέρνηση που είχε επενδύσει εξαρχής στην υπόσχεση της μεγάλης μεταρρυθμιστικής αλλαγής.
Η ΔΕΘ γίνεται το σημείο μηδέν
Το παράδοξο είναι ότι ο απολογισμός της κυβερνητικής πορείας συμπίπτει με την παρουσίαση των μέτρων της ΔΕΘ. Η φετινή Έκθεση Θεσσαλονίκης αποκτά έτσι ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Δεν θα είναι απλώς μια ακόμη πρωθυπουργική ομιλία με οικονομικές εξαγγελίες, αλλά το πρώτο μεγάλο τεστ της προεκλογικής περιόδου.
Ο πρωθυπουργός θα επιχειρήσει να μετατρέψει τη συζήτηση από τον απολογισμό των όσων δεν έγιναν στην προοπτική των όσων μπορούν να γίνουν. Η οικονομία της καθημερινότητας, το διαθέσιμο εισόδημα, η φορολογία, η στήριξη της οικογένειας και οι παρεμβάσεις για τη μεσαία τάξη αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο.
Το ζητούμενο για το Μέγαρο Μαξίμου είναι να δημιουργηθεί ξανά η αίσθηση πολιτικής δυναμικής. Να πειστεί δηλαδή ο ψηφοφόρος ότι, παρά τη φθορά και την κόπωση, η κυβέρνηση εξακολουθεί να διαθέτει σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
Το αφήγημα της σταθερότητας δοκιμάζεται
Η κυβέρνηση θα προσέλθει στην προεκλογική μάχη με βασικό όπλο το αφήγημα της κυβερνησιμότητας. Το επιχείρημα είναι απλό: σε έναν κόσμο γεμάτο κρίσεις και αβεβαιότητες, η χώρα χρειάζεται σταθερό τιμόνι.
Το πρόβλημα είναι ότι η πολιτική πραγματικότητα των τελευταίων δύο ετών έχει δυσκολέψει αυτό το αφήγημα. Υποθέσεις διαφθοράς, προβλήματα στη διαχείριση της ακρίβειας, θεσμικές αστοχίες, ολιγωρίες σε επιχειρησιακά μέτωπα, οι φετινές πυρκαγιές, αλλά και η κριτική για την εξωτερική πολιτική έχουν δημιουργήσει ένα βαρύ πολιτικό φορτίο.
Και όλα αυτά έρχονται να προστεθούν στην εσωκομματική κόπωση. Οι δύο συνεχόμενες κυβερνητικές θητείες έχουν αφήσει σημάδια στο σώμα της ΝΔ. Όχι μόνο στους υπουργούς και στους βουλευτές, αλλά και στον παραδοσιακό ψηφοφόρο της παράταξης.
«Μπορούσαμε και καλύτερα»
Αυτή ίσως είναι η πιο χαρακτηριστική φράση της σημερινής κατάστασης στη βάση της ΝΔ: «Μπορούσαμε και καλύτερα».
Δεν πρόκειται κατ’ ανάγκη για αποδοκιμασία της κυβέρνησης. Είναι, όμως, μια σαφής ένδειξη ότι η σχέση εμπιστοσύνης δεν βρίσκεται πλέον στο σημείο του 2019 ή ακόμη και του 2023.
Η φθορά δεν εκφράζεται μόνο με την πρόθεση ψήφου. Εκφράζεται με την απογοήτευση, την αποχή, την αδιαφορία και κυρίως με την αίσθηση ότι η κυβέρνηση δεν ανταποκρίθηκε σε όλες τις προσδοκίες που η ίδια δημιούργησε.
Αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί το Μέγαρο Μαξίμου. Γιατί μια κυβέρνηση μπορεί να κερδίσει ξανά τις εκλογές απέναντι σε μια αδύναμη αντιπολίτευση. Είναι πολύ δυσκολότερο, όμως, να εξασφαλίσει αυτοδυναμία όταν ένα μέρος του δικού της εκλογικού σώματος αναζητά εναλλακτικές ή επιλέγει να μείνει σπίτι.
Τσίπρας και Ανδρουλάκης βλέπουν την ευκαιρία
Την κυβερνητική φθορά παρακολουθούν από δύο διαφορετικές αφετηρίες ο Αλέξης Τσίπρας και ο Νίκος Ανδρουλάκης.
Ο πρώην πρωθυπουργός επιχειρεί να επιστρέψει στο πολιτικό προσκήνιο επενδύοντας στην κόπωση της κυβέρνησης και στην ανάγκη για πολιτική αλλαγή. Το εγχείρημά του έχει προφανείς δυσκολίες, αλλά βασίζεται σε μια απλή πολιτική παραδοχή: όσο αυξάνεται η φθορά της κυβέρνησης, τόσο μεγαλώνει ο χώρος για έναν νέο πόλο εξουσίας.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, βρίσκεται μπροστά σε ένα διαφορετικό στοίχημα. Έχει καταφέρει να διατηρήσει το κόμμα του σε τροχιά διεκδίκησης της δεύτερης θέσης, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να έχει πείσει ότι μπορεί να μετατρέψει αυτή τη θέση σε πραγματική διεκδίκηση της εξουσίας.
Η μάχη, επομένως, δεν είναι μόνο απέναντι στη ΝΔ. Είναι και μεταξύ τους.
Η αυτοδυναμία δεν είναι αυτονόητη
Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη η μεγάλη πρόκληση δεν είναι απλώς να τερματίσει πρώτος. Είναι να τερματίσει πρώτος με τέτοια διαφορά και σε ένα τέτοιο εκλογικό περιβάλλον ώστε να μπορεί να διεκδικήσει ξανά αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Αυτό κάνει την προεκλογική περίοδο ιδιαίτερα απαιτητική. Η ΝΔ πρέπει ταυτόχρονα να συγκρατήσει τον παραδοσιακό της πυρήνα, να περιορίσει τις διαρροές προς τα δεξιά και να πείσει τους πιο μετριοπαθείς ψηφοφόρους ότι παραμένει η ασφαλέστερη επιλογή διακυβέρνησης.
Η εξίσωση γίνεται ακόμη δυσκολότερη όσο ενισχύεται ο κατακερματισμός του πολιτικού σκηνικού. Περισσότερα κόμματα στη Βουλή σημαίνουν μεγαλύτερη δυσκολία σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης και, συνεπώς, μεγαλύτερη πίεση προς τον πρώτο.
Το μεγάλο στοίχημα του Μητσοτάκη
Ο πρωθυπουργός θα επιχειρήσει στη ΔΕΘ να αλλάξει την πολιτική συζήτηση. Να παρουσιάσει μια κυβέρνηση που δεν βρίσκεται σε αποδρομή, αλλά σε φάση ολοκλήρωσης ενός σχεδίου και προετοιμασίας της επόμενης ημέρας.
Το μήνυμα θα είναι, ουσιαστικά, «μετά από εμένα τι;». Και η απάντηση που θα επιχειρήσει να δώσει θα είναι ότι χωρίς τη ΝΔ και χωρίς τον ίδιο στο τιμόνι, η χώρα κινδυνεύει να επιστρέψει στην αστάθεια.
Το ερώτημα είναι αν αυτό το επιχείρημα εξακολουθεί να έχει την ίδια δύναμη. Γιατί η αντιπολίτευση θα απαντήσει ότι η σταθερότητα δεν είναι μόνο η διάρκεια μιας κυβέρνησης, αλλά και η ικανότητά της να αντιμετωπίζει τα προβλήματα που συσσωρεύονται.
Από τη Δευτέρα, λοιπόν, τα κεφάλια μέσα. Η προεκλογική κούρσα αρχίζει, ακόμη κι αν κανείς δεν το ομολογεί επισήμως. Και η ΔΕΘ θα είναι το πρώτο μεγάλο σημείο μηδέν. Εκεί ο Μητσοτάκης θα επιχειρήσει να αποδείξει ότι η ΝΔ έχει ακόμη δυνάμεις για έναν τελευταίο πολιτικό σπριντ. Οι αντίπαλοί του, αντίθετα, θα προσπαθήσουν να αποδείξουν ότι η επταετία έχει ήδη αρχίσει να γράφει τον επίλογό της.
