Η εμπορική σύγκρουση ΗΠΑ και Καναδά περνά σε νέα, πιο επικίνδυνη φάση, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων και την ανακοίνωση νέων καναδικών αντιποίνων. Ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε με το χαρακτηριστικό «Αρκετά!», ενώ ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ για το Εμπόριο Τζέιμσον Γκριρ προανήγγειλε νέα αμερικανικά μέτρα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός φαύλου κύκλου δασμών.
«Αρκετά!» από τον Τραμπ και νέα απειλή
Η νέα σύγκρουση ξέσπασε λίγες ώρες μετά την απόφαση του Καναδά να επιβάλει πρόσθετους δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα, ως απάντηση στους νέους αμερικανικούς δασμούς ύψους 50% που τέθηκαν σε ισχύ για συγκεκριμένες καναδικές εισαγωγές.
«Αρκετά!», έγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ στο Truth Social, κατηγορώντας τον Καναδά ότι επιδιώκει να απολαμβάνει τα οφέλη μιας αμερικανικής πολιτείας χωρίς να αποτελεί μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέφερε, παράλληλα, το επιχείρημά του ότι ο Καναδάς έχει επιβάλει επί χρόνια υψηλούς δασμούς σε αμερικανικά αγροτικά προϊόντα, χρησιμοποιώντας το ζήτημα ως ένα ακόμη επιχείρημα για την εμπορική του πολιτική.
Η νέα παρέμβαση του Τραμπ δεν αφήνει πολλά περιθώρια για αποκλιμάκωση. Αντίθετα, έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει πλέον την καναδική αντίδραση ως πρόκληση που πρέπει να απαντηθεί.
Η Οτάβα απαντά με δασμούς
Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ ανακοίνωσε ότι η Οτάβα θα επιβάλει από τις 8 Σεπτεμβρίου νέους δασμούς σε αμερικανικά εισαγόμενα προϊόντα. Τα μέτρα θα αφορούν κυρίως την αμερικανική βιομηχανία χάλυβα, αλλά και προϊόντα του γαλακτοκομικού τομέα.
Το συνολικό ύψος των καναδικών αντιμέτρων αναμένεται να είναι σχεδόν αντίστοιχο με την αξία των νέων αμερικανικών δασμών, οι οποίοι πλήττουν καναδικές εισαγωγές περίπου 20 δισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχεί στο 5,5% των καναδικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ.
Ο Κάρνεϊ δεν επιχείρησε να υποβαθμίσει τη σοβαρότητα της κατάστασης. Αντίθετα, όταν ρωτήθηκε εάν οι δύο χώρες βρίσκονται πλέον σε εμπορικό πόλεμο, απάντησε χαρακτηριστικά: «Είσαι σε πόλεμο όταν δέχεσαι επίθεση. Εμείς δεχθήκαμε επίθεση».
Η φράση αποτυπώνει και τη νέα γραμμή της Οτάβα, η οποία εμφανίζεται αποφασισμένη να απαντήσει στις αμερικανικές πιέσεις, αντί να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα περιόριζε τις δικές της εμπορικές επιλογές.
Ο Γκριρ προαναγγέλλει νέα αμερικανικά μέτρα
Η αντίδραση της Ουάσιγκτον ήρθε σχεδόν αμέσως.
Ο Αμερικανός αντιπρόσωπος για το Εμπόριο, Τζέιμσον Γκριρ, χαρακτήρισε την καναδική απόφαση «χαμένη ευκαιρία» για συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Δεν είναι προγραμματισμένες νέες συνομιλίες με τους Καναδούς. Προχωράμε με μέτρα για να απαντήσουμε στα καναδικά αντίποινα», δήλωσε στο Fox News, χωρίς να διευκρινίσει ποια ακριβώς θα είναι τα επόμενα βήματα της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η δήλωση αυτή δημιουργεί τον κίνδυνο ενός νέου κύκλου κλιμάκωσης. Οι ΗΠΑ επιβάλλουν δασμούς, ο Καναδάς απαντά με αντίμετρα και η Ουάσιγκτον προειδοποιεί για νέα μέτρα. Εάν η διαδικασία συνεχιστεί, το κόστος δεν θα περιοριστεί στις δύο κυβερνήσεις, αλλά θα μεταφερθεί στις επιχειρήσεις, στους παραγωγούς και τελικά στους καταναλωτές.
Το τέλος των διαπραγματεύσεων
Η νέα κρίση αποτελεί ουσιαστικά το αποτέλεσμα της αποτυχίας των διαπραγματεύσεων που διεξάγονταν τις τελευταίες εβδομάδες μεταξύ Οτάβα και Ουάσιγκτον.
Ο Μαρκ Κάρνεϊ αποφάσισε την Παρασκευή να τερματίσει τις συνομιλίες, λίγο πριν από την εκπνοή του αμερικανικού τελεσιγράφου, εκτιμώντας ότι μια συμφωνία υπό τους συγκεκριμένους όρους θα ήταν χειρότερη για τον Καναδά από την παράταση της εμπορικής σύγκρουσης.
Ο Καναδός πρωθυπουργός κατήγγειλε ότι την τελευταία στιγμή οι ΗΠΑ επιχείρησαν να προσθέσουν όρους που θα περιόριζαν τη δυνατότητα της Οτάβα να συνάπτει άλλες εμπορικές συμφωνίες.
Για τον Κάρνεϊ, επομένως, η διαπραγμάτευση δεν αφορούσε πλέον μόνο τους δασμούς, αλλά και το δικαίωμα του Καναδά να διαμορφώνει αυτόνομα την εμπορική του στρατηγική.
Στο στόχαστρο και η USMCA
Η ιδιαίτερη σημασία της νέας αντιπαράθεσης βρίσκεται στο γεγονός ότι οι αμερικανικοί δασμοί πλήττουν και προϊόντα που κανονικά καλύπτονται από τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικού, τη γνωστή USMCA.
Η συμφωνία δημιουργήθηκε ακριβώς για να διασφαλίσει ένα σταθερό πλαίσιο εμπορικών συναλλαγών στη Βόρεια Αμερική. Η συστηματική επιβολή νέων δασμών, ωστόσο, υπονομεύει στην πράξη αυτή τη σταθερότητα και αυξάνει την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις και στις τρεις χώρες.
Ο Καναδάς είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένος, καθώς η οικονομία του είναι στενά συνδεδεμένη με την αμερικανική αγορά. Ταυτόχρονα, όμως, και οι ΗΠΑ έχουν σημαντικές οικονομικές εξαρτήσεις από τον βόρειο γείτονά τους, γεγονός που καθιστά την αντιπαράθεση περισσότερο σύνθετη από μια απλή σχέση «ισχυρού» και «αδύναμου» εμπορικού εταίρου.
Η «51η πολιτεία» και η νέα πραγματικότητα
Η εμπορική σύγκρουση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την πολιτική ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στον Καναδά.
Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025, ο Αμερικανός πρόεδρος επαναλαμβάνει ότι θα ήθελε ο Καναδάς να γίνει η «51η πολιτεία» των ΗΠΑ. Οι δηλώσεις αυτές, που αρχικά αντιμετωπίστηκαν κυρίως ως πολιτική πρόκληση, έχουν αποκτήσει πλέον διαφορετικό βάρος καθώς συνδυάζονται με μια ολοένα πιο επιθετική εμπορική πολιτική.
Η Οτάβα, από την πλευρά της, επιχειρεί να διατηρήσει την οικονομική της σχέση με τις ΗΠΑ χωρίς να αποδεχθεί πολιτικούς ή εμπορικούς όρους που θα περιορίζουν την κυριαρχία και τις διεθνείς επιλογές της.
Έτσι, η διαμάχη δεν αφορά πλέον μόνο το ύψος των δασμών. Αφορά το μοντέλο των σχέσεων μεταξύ δύο από τις στενότερα συνδεδεμένες οικονομίες του κόσμου.
Ένας εμπορικός πόλεμος με απρόβλεπτη συνέχεια
Η νέα κλιμάκωση δείχνει ότι η εμπορική αντιπαράθεση ΗΠΑ και Καναδά έχει περάσει από το στάδιο της διαπραγματευτικής πίεσης σε μια ανοιχτή διαδικασία αντιποίνων.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι μέχρι πού θα φτάσει η Ουάσιγκτον και εάν οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η απουσία προγραμματισμένων συνομιλιών, σε συνδυασμό με την προαναγγελία νέων αμερικανικών μέτρων, αφήνει προς το παρόν την προοπτική αποκλιμάκωσης μακρινή.
Και όσο οι δασμοί διαδέχονται τους αντιδασμούς, η οικονομική σχέση ΗΠΑ και Καναδά κινδυνεύει να μετατραπεί από έναν από τους πυλώνες της βορειοαμερικανικής οικονομίας σε ένα από τα μεγαλύτερα μέτωπα του παγκόσμιου εμπορικού πολέμου.
