Η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης επανέρχεται στο προσκήνιο έπειτα από πρωτοβουλία του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος έδωσε εντολή να επαναληφθούν οι διαβουλεύσεις για ένα από τα πλέον εμβληματικά ζητήματα που απασχολούν το Οικουμενικό Πατριαρχείο και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς συνδέεται άμεσα με τις επαφές που είχε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον Τούρκο ηγέτη, ενώ έρχεται λίγες εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Reuters, το θέμα της Χάλκης είχε τεθεί από τον Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια των συνομιλιών του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Ουάσιγκτον τον περασμένο χρόνο, με την αμερικανική πλευρά να επαναφέρει το ζήτημα της θρησκευτικής ελευθερίας και της λειτουργίας του ιστορικού εκπαιδευτικού ιδρύματος.
«Νέα φάση» στις επαφές Πατριαρχείου – Άγκυρας
Τη σημαντικότερη ένδειξη κινητικότητας έδωσε ο μητροπολίτης Εμμανουήλ Χαλκηδόνος, στενός συνεργάτης του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο οποίος αποκάλυψε ότι ο Τούρκος πρόεδρος έδωσε εντολή στο Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης της Τουρκίας να συνεχίσει τις συνομιλίες με την αρμόδια επιτροπή του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Όπως ανέφερε, η διαδικασία έχει εισέλθει πλέον σε «νέα φάση», καθώς για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια υπάρχει επίσημη θεσμική κινητοποίηση για την επανεξέταση του ζητήματος.
Παρά το γεγονός ότι δεν έχει καθοριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, οι επαφές θεωρούνται από το Πατριαρχείο ως ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση της επαναλειτουργίας της Σχολής.
Ένα αίτημα δεκαετιών
Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, που βρίσκεται στο ομώνυμο νησί της Προποντίδας, υπήρξε επί δεκαετίες το σημαντικότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα της Ορθοδοξίας για την εκπαίδευση κληρικών του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Η λειτουργία της ανεστάλη το 1971, έπειτα από απόφαση των τουρκικών αρχών που αφορούσε το καθεστώς λειτουργίας των ιδιωτικών ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Έκτοτε, η επαναλειτουργία της αποτελεί πάγιο αίτημα του Πατριαρχείου, της Ελλάδας, των Ηνωμένων Πολιτειών και διεθνών οργανισμών που ασχολούνται με ζητήματα θρησκευτικών ελευθεριών.
Το θέμα έχει κατά καιρούς βρεθεί στο επίκεντρο διπλωματικών επαφών, χωρίς όμως να υπάρξει μέχρι σήμερα οριστική λύση.
Ανακαινίσεις και νομικό πλαίσιο τα επόμενα βήματα
Σύμφωνα με τον μητροπολίτη Εμμανουήλ, οι δύο πλευρές καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν σειρά πρακτικών και θεσμικών ζητημάτων πριν η Σχολή μπορέσει να υποδεχθεί ξανά φοιτητές.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι εργασίες ανακαίνισης των εγκαταστάσεων, αλλά και η διαμόρφωση του νομικού και εκπαιδευτικού πλαισίου που θα καθορίζει τον τρόπο λειτουργίας του ιδρύματος στο σύγχρονο τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα.
«Για το Πατριαρχείο, έπειτα από δεκαετίες αδράνειας, το νερό μπήκε στο αυλάκι», δήλωσε χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας την αίσθηση συγκρατημένης αισιοδοξίας που επικρατεί στους εκκλησιαστικούς κύκλους.
Διπλωματικό μήνυμα με πολλαπλούς αποδέκτες
Η επανεκκίνηση των συνομιλιών για τη Χάλκη εκπέμπει μήνυμα τόσο προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο όσο και προς τη Δύση, σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τη διεθνή της εικόνα και να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον.
Η επικείμενη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Τουρκία αναμένεται να δώσει επιπλέον πολιτικό βάρος στο ζήτημα, ενώ οι εξελίξεις των επόμενων μηνών θα δείξουν εάν η νέα διαδικασία μπορεί να οδηγήσει στην επαναλειτουργία ενός θεσμού που παραμένει κλειστός εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα.
