Η ένταση που εδώ και εβδομάδες σιγοβράζει σε διάφορες περιοχές της Αλβανίας λαμβάνει πλέον χαρακτηριστικά ευρύτερης κοινωνικής εξέγερσης, καθώς οι αντιδράσεις απέναντι σε μεγάλα τουριστικά επενδυτικά σχέδια συνδέονται με καταγγελίες για κατασχέσεις γης, έλλειψη διαβούλευσης με τις τοπικές κοινωνίες και αμφισβητούμενες διαδικασίες παραχώρησης εκτάσεων. Στο επίκεντρο της δημόσιας αντιπαράθεσης βρίσκεται και το όνομα του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, τα επενδυτικά σχέδια του οποίου έχουν ήδη προκαλέσει κύμα αντιδράσεων στη γειτονική χώρα.
Σκηνές έντασης στο χωριό Ριόλ
Νέο επεισόδιο στις κινητοποιήσεις καταγράφηκε σήμερα στο χωριό Ριόλ, στη βορειοδυτική Αλβανία, περιοχή γνωστή για τις εκτεταμένες αμμώδεις παραλίες και τα πευκοδάση της. Κάτοικοι της περιοχής διαδήλωσαν κατά ενός μεγάλου τουριστικού έργου, υποστηρίζοντας ότι ανεγείρεται σε εκτάσεις που ανήκουν στις οικογένειές τους και οι οποίες κατασχέθηκαν χωρίς δίκαιη αποζημίωση.
Κρατώντας αλβανικές σημαίες και φωνάζοντας συνθήματα όπως «Επανάσταση», οι διαδηλωτές κατεδάφισαν περιφράξεις που είχαν τοποθετηθεί στο εργοτάξιο. Κατά τη διάρκεια της κινητοποίησης σημειώθηκαν μικροσυμπλοκές με αστυνομικές δυνάμεις, χωρίς ωστόσο να υπάρξει αποφασιστική παρέμβαση των αρχών για την αποτροπή της κατεδάφισης των φραχτών.
«Οι διαμαρτυρίες δεν θα σταματήσουν»
Οι κάτοικοι δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις μέχρι να υπάρξει αποζημίωση και επίσημη αναγνώριση των διεκδικήσεών τους.
«Οι διαδηλώσεις δεν θα σταματήσουν μέχρι να αποζημιωθούν οι κάτοικοι του χωριού Ριόλ. Είμαστε 200 οικογένειες των οποίων η γη έχει κατασχεθεί», δήλωσε ο 56χρονος Ζέκε Νικολ Σουλανί, ένας από τους γαιοκτήμονες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των διαμαρτυριών εδώ και μήνες.
Η υπόθεση αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Αλβανία τα τελευταία χρόνια: τις συγκρούσεις ανάμεσα στην επιδίωξη προσέλκυσης ξένων και εγχώριων επενδύσεων στον τουριστικό τομέα και στις διεκδικήσεις κατοίκων που υποστηρίζουν ότι θίγονται θεμελιώδη περιουσιακά τους δικαιώματα.
Το «ειδικό καθεστώς επενδυτή»
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, αλβανική εταιρεία έχει αναλάβει την ανάπτυξη ενός πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος πέντε αστέρων στην επίμαχη περιοχή. Το έργο έχει λάβει από την κυβέρνηση το λεγόμενο «ειδικό καθεστώς επενδυτή», ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για την επιτάχυνση στρατηγικών επενδύσεων και την παροχή συγκεκριμένων διοικητικών διευκολύνσεων.
Η συγκεκριμένη πρακτική, ωστόσο, έχει δεχθεί επανειλημμένα επικρίσεις από οργανώσεις πολιτών και τοπικές κοινότητες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι παρακάμπτονται διαδικασίες διαφάνειας και ουσιαστικής διαβούλευσης.
«Νομίζουν ότι μπορούν να πάρουν όλο αυτόν τον πλούτο;»
Έντονη ήταν και η παρέμβαση του 60χρονου γαιοκτήμονα Νικολίν Μαρκπαλάι, ο οποίος κατηγόρησε επενδυτές και αρχές για πλήρη αδιαφορία απέναντι στους κατοίκους της περιοχής.
«Αυτό που συμβαίνει σε αυτή τη χώρα είναι τρέλα. Ζητήσαμε από τους επενδυτές να έρθουν και να έχουν διαβούλευση με τους κατοίκους, αλλά αρνήθηκαν. Νομίζουν ότι μπορούν να πάρουν αναίμακτα όλο αυτόν τον πλούτο;», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι δηλώσεις αυτές αποτυπώνουν το κλίμα δυσπιστίας που επικρατεί σε τμήμα της αλβανικής κοινωνίας απέναντι σε μεγάλης κλίμακας επενδύσεις, ιδιαίτερα όταν αυτές αφορούν περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής και τουριστικής αξίας.
Η πολιτική διάσταση της κρίσης
Οι εξελίξεις αποκτούν και πολιτική βαρύτητα για την κυβέρνηση του Έντι Ράμα, η οποία έχει επενδύσει στρατηγικά στην ανάπτυξη του τουρισμού ως βασικού πυλώνα της αλβανικής οικονομίας. Η αύξηση των ξένων επενδύσεων και η μετατροπή παραθαλάσσιων περιοχών σε τουριστικούς προορισμούς διεθνούς εμβέλειας αποτελούν βασικούς άξονες της κυβερνητικής πολιτικής.
Ωστόσο, η κλιμάκωση των κοινωνικών αντιδράσεων αναδεικνύει τα όρια ενός αναπτυξιακού μοντέλου που συχνά έρχεται αντιμέτωπο με ζητήματα ιδιοκτησιακού καθεστώτος, κοινωνικής συναίνεσης και προστασίας των τοπικών κοινοτήτων.
Καθώς οι διαμαρτυρίες εξαπλώνονται και οι τόνοι ανεβαίνουν, το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η αλβανική κυβέρνηση θα επιχειρήσει να ανοίξει δίαυλο επικοινωνίας με τους κατοίκους ή θα επιμείνει στην υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων παρά το αυξανόμενο κύμα αντιδράσεων.
