Μια ομάδα δισεκατομμυριούχων επενδύει τεράστια κεφάλαια σε τεχνολογίες που φιλοδοξούν να επιβραδύνουν ή ακόμη και να αναστρέψουν τη γήρανση, σύμφωνα με άρθρο του Mark O’ Connell στους New York Times (απόδοση από το KREPORT).
Σε μια εποχή όπου η τεχνολογική εξουσία συγκεντρώνεται σε λίγα χέρια, ένα νέο, σχεδόν μυθολογικό αφήγημα αναδύεται: Η επιδίωξη της αθανασίας από την παγκόσμια ελίτ της τεχνολογίας. Από τον Peter Thiel έως τον Sam Altman και τον Jeff Bezos, μια ομάδα δισεκατομμυριούχων επενδύει τεράστια κεφάλαια σε τεχνολογίες που φιλοδοξούν να επιβραδύνουν ή ακόμη και να αναστρέψουν τη γήρανση.
Η φιλοδοξία αυτή δεν περιορίζεται σε θεωρητικές συζητήσεις. Ο Thiel έχει συνδεθεί με ιδέες όπως μεταγγίσεις πλάσματος από νεότερους οργανισμούς, ενώ παράλληλα χρηματοδοτεί ένα ολόκληρο οικοσύστημα βιοτεχνολογίας στη Silicon Valley. Ο Altman έχει επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια στη Retro Biosciences, ενώ ο Bezos στηρίζει την Altos Labs, μια εταιρεία που διερευνά θεραπείες βασισμένες σε βλαστοκύτταρα. Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και ο Bryan Johnson, ο οποίος έχει μετατρέψει την προσωπική του ζωή σε ένα ακραίο πείραμα αντιγήρανσης, με καθημερινές μετρήσεις, θεραπείες και ακόμη και μεταγγίσεις από τον ίδιο του τον γιο.
Αυτές οι πρωτοβουλίες, αν και κινούνται σε διαφορετικά επίπεδα επιστημονικής αξιοπιστίας, συγκλίνουν σε μια κοινή ιδέα: Ο θάνατος δεν είναι αναπόφευκτος, αλλά ένα πρόβλημα που μπορεί να λυθεί τεχνολογικά. Πρόκειται για μια ριζική ανατροπή της παραδοσιακής αντίληψης της ανθρώπινης ύπαρξης, που μετατρέπει τη ζωή σε ένα πεδίο συνεχούς βελτιστοποίησης.
Την ίδια στιγμή, προσωπικότητες όπως ο Peter Diamandis* προωθούν την ιδέα ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα επιταχύνει αυτές τις εξελίξεις. Μέσω πρωτοβουλιών όπως το XPrize Healthspan, επιχειρείται να δημιουργηθούν θεραπείες που θα επεκτείνουν τη λειτουργική ηλικία του ανθρώπου κατά δεκαετίες. Η χρηματοδότηση τέτοιων εγχειρημάτων φτάνει σε εντυπωσιακά επίπεδα, συχνά με τη στήριξη κρατών ή μεγάλων οργανισμών, όπως η Hevolution Foundation.
Πίσω από τη ρητορική περί «παγκόσμιας ωφέλειας» αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα: Ποιοι θα έχουν πραγματικά πρόσβαση σε αυτές τις τεχνολογίες; Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι τέτοιες καινοτομίες αρχικά παραμένουν προνόμιο των λίγων. Σε έναν κόσμο όπου ήδη υπάρχουν τεράστιες ανισότητες στην υγεία, η προοπτική μιας «επιλεκτικής αθανασίας» θα διευρύνει ακόμη περισσότερο το χάσμα.
Ορισμένες πιο ακραίες ιδέες, όπως αυτές που διατυπώνονται από επενδυτές όπως ο Boyang Wang, περιλαμβάνουν σενάρια δημιουργίας «εφεδρικών σωμάτων» ή ακόμη και μεταμόσχευσης εγκεφάλου. Παρότι τέτοιες προσεγγίσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό θεωρητικές, αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογική φαντασία της ελίτ επεκτείνεται πέρα από τα παραδοσιακά όρια της βιοηθικής.
Η αναζήτηση της αθανασίας δεν είναι απλώς ένα επιστημονικό εγχείρημα· είναι και πολιτικό. Οι ίδιες προσωπικότητες που επηρεάζουν τις αγορές, τα μέσα ενημέρωσης και την τεχνολογική υποδομή, αποκτούν πλέον ρόλο και στη διαμόρφωση του μέλλοντος της ίδιας της ζωής. Η εξουσία τους δεν περιορίζεται στην οικονομία ή την πληροφορία, αλλά επεκτείνεται στη βιολογία.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η αθανασία είναι εφικτή, αλλά και τι είδους κοινωνία θα δημιουργήσει. Αν η ζωή μπορεί να παραταθεί επ’ αόριστον για λίγους, ενώ οι πολλοί παραμένουν εκτεθειμένοι στους παραδοσιακούς κινδύνους της θνητότητας, τότε η τεχνολογία κινδυνεύει να μετατραπεί από εργαλείο προόδου σε μηχανισμό βαθύτερης ανισότητας.
Η επιδίωξη «να μην πεθάνουμε», όπως συνοψίζεται στο σύνθημα του Bryan Johnson, ίσως αποδειχθεί λιγότερο ένα επιστημονικό ορόσημο και περισσότερο μια νέα γραμμή διαχωρισμού μεταξύ εκείνων που μπορούν να αγοράσουν χρόνο — και εκείνων που δεν μπορούν.
*Ο Πίτερ Διαμαντής (Peter Diamandis) είναι διακεκριμένος Ελληνοαμερικανός μηχανικός, ιατρός, επιχειρηματίας και συγγραφέας best-seller, πρωτοπόρος στους τομείς της διαστημικής, της τεχνητής νοημοσύνης και της μακροζωίας. Είναι ιδρυτής και πρόεδρος του XPRIZE Foundation, γνωστός για τη διοργάνωση διαγωνισμών τεχνολογικής καινοτομίας, και συνιδρυτής του Singularity University