Η απόφαση της Τεχεράνης να ανοίξει πλήρως τα Στενά του Ορμούζ για τη διέλευση εμπορικών πλοίων επαναφέρει μια κρίσιμη αρτηρία της παγκόσμιας ναυτιλίας σε καθεστώς σχετικής ομαλότητας, την ώρα που η Μέση Ανατολή κινείται σε τεντωμένο σχοινί μεταξύ αποκλιμάκωσης και νέας ανάφλεξης.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε ότι η διέλευση όλων των εμπορικών πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ κηρύσσεται «πλήρως ελεύθερη» για το υπόλοιπο διάστημα της εκεχειρίας, σε ευθυγράμμιση με τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που ισχύει στον Λίβανο.
Στενά του Ορμούζ: Ο ενεργειακός «λαιμός» της παγκόσμιας οικονομίας
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα πιο ευαίσθητα γεωπολιτικά σημεία στον πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Κάθε μεταβολή στο καθεστώς λειτουργίας τους έχει άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στη ναυτιλιακή ασφάλεια.
Η ιρανική απόφαση εκλαμβάνεται ως κίνηση αποκλιμάκωσης, αλλά συνοδεύεται από σαφείς όρους: η ναυσιπλοΐα θα πραγματοποιείται σε «συντονισμένες διαδρομές», υπό την εποπτεία των ιρανικών αρχών.
Παράλληλες διαπραγματεύσεις: Το παζάρι για τα πυρηνικά και τα 20 δισ. δολάρια
Πίσω από τη ναυτιλιακή «ανάσα» εξελίσσεται ένα πυκνό διπλωματικό παρασκήνιο. Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, στις συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν συζητείται σχέδιο αποδέσμευσης 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια.
Σε αντάλλαγμα, η Ουάσινγκτον επιδιώκει την παραίτηση της Τεχεράνης από το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου, που φτάνει σχεδόν τους 2.000 τόνους, με ιδιαίτερη έμφαση στα 450 κιλά υψηλού βαθμού καθαρότητας (60%).
Για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, η αποτροπή πρόσβασης του Ιράν σε αυτά τα αποθέματα αποτελεί κορυφαία στρατηγική προτεραιότητα.
Διπλωματικός πυρετός: Νέος γύρος συνομιλιών στην Ισλαμαμπάντ
Ο ίδιος ο Τραμπ προανήγγειλε δεύτερο γύρο συνομιλιών εντός του Σαββατοκύριακου, με πιθανό τόπο διεξαγωγής την Ισλαμαμπάντ.
Το Πακιστάν έχει αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή, με διακριτική υποστήριξη από την Αίγυπτος και την Τουρκία. Το γεγονός ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές επέστρεψαν υπό συνοδεία της πακιστανικής αεροπορίας, λόγω φόβων για πιθανό ισραηλινό πλήγμα, καταδεικνύει το εύθραυστο περιβάλλον ασφαλείας.
Εκεχειρία με πολιτικό αποτύπωμα: Όλοι δηλώνουν νικητές
Η ανάλυση της Λίνα Χατίμπ φωτίζει τη δυναμική της συγκυρίας: η 10ήμερη εκεχειρία έχει «υψηλή πιθανότητα» να αποτελέσει προθάλαμο για μια πιο σταθερή συμφωνία.
Στις ΗΠΑ, ο Τραμπ επιδιώκει να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που τερματίζει συγκρούσεις. Στο Ισραήλ, ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου επιμένει ότι η εκεχειρία δεν συνεπάγεται στρατηγική υποχώρηση, αλλά χρειάζεται απτά αποτελέσματα. Η Τεχεράνη και η Χεζμπολάχ παρουσιάζουν επίσης τη συμφωνία ως προϊόν ισχύος και διαπραγμάτευσης.
Το κοινό στοιχείο είναι σαφές: όλες οι πλευρές έχουν επενδύσει πολιτικά στην επιβίωση της εκεχειρίας. Αυτό αυξάνει τις πιθανότητες να διατηρηθεί, χωρίς να αίρει τον κίνδυνο μιας αιφνίδιας ανατροπής.
Ανάμεσα στην αποκλιμάκωση και τον κίνδυνο
Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ λειτουργεί ως άμεσος δείκτης αποκλιμάκωσης, αλλά και ως εργαλείο πίεσης. Η Τεχεράνη δείχνει ότι μπορεί να επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία και ταυτόχρονα να συμμετέχει σε διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου.
Το επόμενο 48ωρο αναμένεται καθοριστικό. Οι συνομιλίες στην Ισλαμαμπάντ, οι ισορροπίες στο πεδίο και οι κινήσεις των μεγάλων δυνάμεων θα κρίνουν αν η παρούσα εκεχειρία θα αποτελέσει απλώς μια παύση ή την αρχή μιας πιο σταθερής γεωπολιτικής διευθέτησης.
