Σε νέα φάση έντασης εισέρχονται οι σχέσεις μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, με την Τεχεράνη να απορρίπτει επί της ουσίας το πλαίσιο που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ και να θέτει σειρά αυστηρών προϋποθέσεων για την έναρξη διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδουν διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία, η Τεχεράνη έχει έτοιμο πλάνο αντίδρασης τόσο σε περίπτωση που δεχθεί επιθεση από αμερικανικές δυνάμεις στο νησί Χαργκ, αλλά και σε άλλα σημεία του Περσικού Κόλπου.
Ένα βασικό σημείο του σχεδίου, είναι η ενεργοποίηση του πλάνου για το Στενό Μπαμπ αλ Μαντέμπ, στο οποίο δρουν ήδη κατ’ επιλογή οι Χούθι, οργάνωση που χρηματοδοτείται από την Τεχεράνη και εξοπλίζεται ακόμη και με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.
Οι εξελίξεις καταγράφονται σχεδόν έναν μήνα μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, σε ένα περιβάλλον όπου οι διπλωματικοί δίαυλοι παραμένουν έμμεσοι και εύθραυστοι.
Οι πέντε βασικοί όροι της Τεχεράνης
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η The Wall Street Journal, η ιρανική πλευρά έχει διαβιβάσει μέσω τρίτων μια λίστα απαιτήσεων που, όπως εκτιμά η Ουάσινγκτον, κινείται σε «μη ρεαλιστική» κατεύθυνση.
Μεταξύ των βασικών όρων περιλαμβάνονται:
- Οικονομικός έλεγχος των Στενά του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα παγκοσμίως
- Κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο
- Διατήρηση και απρόσκοπτη ανάπτυξη του βαλλιστικού προγράμματος
- Απομάκρυνση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων από την περιοχή
- Οικονομικές αποζημιώσεις για τις ζημιές που προκάλεσε ο πόλεμος
Οι όροι αυτοί έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με τις αμερικανικές θέσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν δραστικό περιορισμό του πυραυλικού προγράμματος, εγκατάλειψη της στήριξης προς περιφερειακούς συμμάχους και πλήρη διάλυση των πυρηνικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης.
Αντικρουόμενα σχέδια και χαμηλές προσδοκίες συμφωνίας
Αμερικανοί και περιφερειακοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών διευρύνεται, μειώνοντας τις πιθανότητες άμεσης συμφωνίας. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με πληροφορίες, η Ουάσινγκτον έχει καταθέσει πρόταση 15 σημείων που περιλαμβάνει άρση κυρώσεων, συνεργασία στην πολιτική πυρηνική ενέργεια και επιτήρηση από τη Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας.
Η πρόταση φέρεται να περιλαμβάνει επίσης περιορισμούς στους πυραύλους και εγγυήσεις για ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί η σταθερότητα στις διεθνείς ενεργειακές ροές.
«Ούτε τώρα, ούτε ποτέ»: σκληρή ρητορική από την Τεχεράνη
Η ιρανική ηγεσία εντείνει την επιθετική της ρητορική, απορρίπτοντας κατηγορηματικά την ύπαρξη άμεσων διαπραγματεύσεων. Ο εκπρόσωπος των ενόπλων δυνάμεων, Εμπραχίμ Ζολφαγκάρι, δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται με τον εαυτό τους», υπογραμμίζοντας την πλήρη έλλειψη εμπιστοσύνης.
«Άνθρωποι σαν εμάς δεν μπορούν να τα βρουν με ανθρώπους σαν εσάς», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «η εποχή των κενών υποσχέσεων έχει τελειώσει» και επαναλαμβάνοντας τη θέση ότι δεν πρόκειται να υπάρξει συμφωνία «ούτε τώρα, ούτε ποτέ».
Σκιώδεις διαμεσολαβήσεις και εύθραυστη ισορροπία
Οι επαφές μεταξύ των δύο πλευρών διεξάγονται αποκλειστικά μέσω διαμεσολαβητών, ενώ η απουσία απευθείας διαλόγου εντείνει την αβεβαιότητα. Η Τεχεράνη επικαλείται προηγούμενες εμπειρίες, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν υπονομεύσει διαπραγματεύσεις με στρατιωτικές ενέργειες τα τελευταία δύο χρόνια.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν διαβεβαιώνει, μέσω του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, ότι επιτρέπει την ασφαλή διέλευση «μη εχθρικών πλοίων» από τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Το σκηνικό που διαμορφώνεται παραπέμπει σε παρατεταμένη κρίση, με τη διπλωματία να κινείται σε οριακές ισορροπίες και τις πιθανότητες αποκλιμάκωσης να παραμένουν περιορισμένες.
