Η ελληνική οικονομία βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων για τα νοικοκυριά, καθώς ο πληθωρισμός επιμένει και οι τιμές σε βασικά αγαθά συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι, παρά τις προσδοκίες για σταδιακή αποκλιμάκωση, το κόστος ζωής παραμένει υψηλό, περιορίζοντας το διαθέσιμο εισόδημα και εντείνοντας την ανησυχία για το επόμενο διάστημα.
Πληθωρισμός 2,7% και μεγαλύτερη πίεση στα τρόφιμα
Τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής για τον Φεβρουάριο καταγράφουν άνοδο του ετήσιου πληθωρισμού στο 2,7%, έναντι 2,5% τον Ιανουάριο. Πίσω από τον γενικό δείκτη, όμως, κρύβεται μια πιο δύσκολη πραγματικότητα για τα νοικοκυριά, καθώς οι τιμές στα τρόφιμα αυξάνονται με σημαντικά ταχύτερο ρυθμό.
Οι ανατιμήσεις στο λεγόμενο «καλάθι» της καθημερινής κατανάλωσης ξεπερνούν το 5%, με ορισμένα βασικά προϊόντα να καταγράφουν ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις. Το μοσχάρι εμφανίζει άνοδο που αγγίζει το 25%, ο καφές περίπου 15%, ενώ τα ενοίκια κινούνται ανοδικά κατά 8,2%, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα νέους εργαζόμενους και νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα.
Την ίδια στιγμή, σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται σε μεταφορές, αεροπορικά εισιτήρια και είδη ένδυσης και υπόδησης, διευρύνοντας την πίεση στο οικογενειακό εισόδημα.
Καύσιμα και μετακινήσεις ανεβάζουν το κόστος ζωής
Η ενέργεια παραμένει κρίσιμος παράγοντας για την εξέλιξη του κόστους ζωής. Η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης κινείται πανελλαδικά πάνω από τα 1,87 ευρώ το λίτρο, ενώ σε αρκετές νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές έχει ήδη ξεπεράσει τα 2 ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή αυξάνει το κόστος μετακίνησης για τα νοικοκυριά, αλλά και το κόστος μεταφοράς προϊόντων, το οποίο μετακυλίεται σταδιακά στις τελικές τιμές της αγοράς.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και ο κίνδυνος νέου κύματος ανατιμήσεων
Η διεθνής αβεβαιότητα ενισχύει τις πιέσεις. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ανησυχία για νέα άνοδο στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, γεγονός που θα μπορούσε να μεταφραστεί σε πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις τους επόμενους μήνες.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια παρατεταμένη ένταση στις ενεργειακές αγορές θα αυξήσει το κόστος παραγωγής και μεταφοράς, οδηγώντας σε νέο κύκλο αυξήσεων σε βασικά καταναλωτικά προϊόντα.
Κυβερνητικός σχεδιασμός για παρεμβάσεις στην αγορά
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης επεξεργάζεται παρεμβάσεις με στόχο την ανάσχεση των ανατιμήσεων και την προστασία των πιο ευάλωτων νοικοκυριών. Οι πρώτες ανακοινώσεις αναμένονται έως το τέλος της εβδομάδας και θα επικεντρωθούν στον έλεγχο της αγοράς και στην αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας, κυρίως σε καύσιμα και τρόφιμα.
Στις προτάσεις που εξετάζονται περιλαμβάνεται η επαναφορά πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους για βασικά προϊόντα παντοπωλείου, καθώς και η αυστηροποίηση των ελέγχων στην αγορά. Παράλληλα, εξετάζεται η μείωση του ορίου πάνω από το οποίο δημοσιοποιούνται οι επωνυμίες επιχειρήσεων που παραβιάζουν την αγορανομική νομοθεσία.
Δεύτερη φάση μέτρων εάν εκτιναχθεί το πετρέλαιο
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει και δεύτερη φάση παρεμβάσεων, εφόσον οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου διατηρηθούν για διάστημα τριών εβδομάδων πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Σε αυτή την περίπτωση, θα μπορούσαν να επανέλθουν μέτρα που είχαν εφαρμοστεί την περίοδο της ενεργειακής κρίσης μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπως επιδοτήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα ή σχήματα ενίσχυσης για τα καύσιμα.
Η κυβέρνηση, ωστόσο, απορρίπτει το ενδεχόμενο οριζόντιας μείωσης του ΦΠΑ ή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, εκτιμώντας ότι μια τέτοια παρέμβαση θα ωφελούσε αναλογικά περισσότερο τα υψηλότερα εισοδήματα. Η στόχευση παραμένει η ενίσχυση των νοικοκυριών που πλήττονται περισσότερο από την άνοδο του κόστους ζωής.
Επάρκεια καυσίμων αλλά υψηλή εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές
Παρά την ένταση στις διεθνείς αγορές ενέργειας, κυβερνητικές πηγές διαβεβαιώνουν ότι δεν τίθεται ζήτημα επάρκειας υγρών καυσίμων και φυσικού αερίου στην ελληνική αγορά, καθώς υπάρχουν επαρκή αποθέματα.
Ωστόσο, περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που καθιστά την περιοχή κρίσιμο κόμβο για την ενεργειακή τροφοδοσία και ενισχύει τη διεθνή ευαισθησία σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης.
Η πορεία των τιμών ενέργειας και η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το οικονομικό κλίμα των επόμενων μηνών, σε μια συγκυρία όπου η αντοχή των νοικοκυριών δοκιμάζεται καθημερινά.
