Η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν φέρνει την Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμέτωπη με μια δύσκολη γεωπολιτική δοκιμασία. Παρότι οι Βρυξέλλες και οι μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν καταδικάσει το ιρανικό καθεστώς και ζητούν σεβασμό του διεθνούς δικαίου, η Ευρώπη εμφανίζεται χωρίς ενιαία στρατηγική σε μια κρίση που εξελίσσεται με ταχύτητα στη Μέση Ανατολή και απειλεί να επηρεάσει άμεσα την ίδια.
Η απουσία κοινής γραμμής έχει ήδη γίνει εμφανής. Τα κράτη μέλη κινούνται με διαφορετικές προτεραιότητες, δίνοντας έμφαση είτε στην αποφυγή στρατιωτικής εμπλοκής είτε στη διατήρηση των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το αποτέλεσμα είναι μια Ευρώπη που μοιάζει ταυτόχρονα διχασμένη και πολιτικά περιθωριοποιημένη σε μια κρίση με παγκόσμιες προεκτάσεις.
Η επίθεση στην Κύπρο και η ευρωπαϊκή ανησυχία
Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά την επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη του Ιράν σε βρετανική στρατιωτική βάση στην Κύπρο, έδαφος κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το περιστατικό προκάλεσε έντονη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και οδήγησε σε κινητοποίηση στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή.
Χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ολλανδία και η Γαλλία έστειλαν πολεμικά πλοία στην Ανατολική Μεσόγειο σε ένδειξη υποστήριξης. Ωστόσο, παρά τη στρατιωτική παρουσία, η Ευρώπη αποφεύγει μέχρι στιγμής οποιαδήποτε ενεργό συμμετοχή στις επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.
Σύμφωνα με τον αναλυτή του Γερμανικού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, Κορνέλιους Άντεμπαρ, τα κράτη μέλη της ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο συμφωνούν μόνο σε ένα σημείο: την ενίσχυση της άμυνας και τη στήριξη των χωρών του Κόλπου σε περίπτωση επίθεσης. Αντίθετα, διαφωνούν βαθιά για τους στόχους του πολέμου που έχει θέσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Πίεση από την Ουάσιγκτον για ευρωπαϊκή στήριξη
Οι διαφωνίες αυτές εντείνονται από την αυξανόμενη πίεση που ασκεί η Ουάσιγκτον στους συμμάχους της. Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, προειδοποίησε ότι η αμερικανική κυβέρνηση αναμένει από «όλους τους Ευρωπαίους συμμάχους» να στηρίξουν τον πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Ο ίδιος ο Τραμπ εξέφρασε δημόσια την ενόχλησή του για την καθυστέρηση ευρωπαϊκής υποστήριξης, στρέφοντας τα βέλη του κατά του πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, τον οποίο σχολίασε σκωπτικά λέγοντας ότι «δεν πρόκειται για τον Ουίνστον Τσώρτσιλ».
Ο Στάρμερ εξέφρασε επιφυλάξεις για τη νομιμότητα του πολέμου, αν και τελικά επέτρεψε τη χρήση δύο βρετανικών βάσεων από τις αμερικανικές δυνάμεις.
Διαφορετικές στάσεις στις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ακολουθούν διαφορετικές γραμμές. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εμφανίστηκε πιο κοντά στις αμερικανικές θέσεις. Κατά την επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο έλαβε δημόσιους επαίνους από τον Τραμπ και επέτρεψε τη χρήση της αμερικανικής αεροπορικής βάσης στο Ράμσταϊν στη Γερμανία.
Η Γαλλία επέλεξε μια πιο προσεκτική στάση. Το Παρίσι επέτρεψε την προσωρινή παρουσία αμερικανικών αεροσκαφών σε ορισμένες βάσεις, αλλά μόνο αφού εξασφάλισε διαβεβαιώσεις ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν για επιθέσεις κατά του Ιράν.
Στην Ιταλία, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε ότι δεν έχει υποβληθεί επίσημο αίτημα για χρήση ιταλικών βάσεων. Παράλληλα, η Ρώμη εμφανίζεται πρόθυμη να ενισχύσει την αεράμυνα των χωρών του Κόλπου.
Φόβοι για επέκταση του πολέμου στην Ευρώπη
Η επίθεση με drones σε βρετανική βάση στην Κύπρο ενίσχυσε τις ανησυχίες ότι η σύγκρουση μπορεί να επεκταθεί και στην Ευρώπη. Η αναλύτρια του Ινστιτούτου Κουίνσι, Τρίτα Πάρζι, εκτιμά ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να αυξήσει το κόστος για τις δυτικές χώρες ώστε να πιέσει για τον τερματισμό του πολέμου.
Παράλληλα, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προειδοποίησε ότι το Ιράν αποτελεί απειλή όχι μόνο για το Ισραήλ αλλά και για την Ευρώπη, κατηγορώντας την Τεχεράνη για εξαγωγή αστάθειας και εμπλοκή σε τρομοκρατικές επιχειρήσεις.
«Αυτός δεν είναι ο πόλεμός μας»
Οι διαφωνίες γίνονται ακόμη πιο έντονες στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, έχει εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή του στον πόλεμο και αρνήθηκε να επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες τη χρήση ισπανικών βάσεων για επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Η στάση αυτή προκάλεσε ένταση με τον Τραμπ, ο οποίος απείλησε με εμπορικά αντίποινα.
Στον αντίποδα, η Γερμανία εμφανίζεται πιο διαλλακτική απέναντι στην Ουάσιγκτον, επιδιώκοντας να διατηρήσει ισχυρούς δεσμούς με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας.
Οι επιπτώσεις στον πόλεμο της Ουκρανίας
Η κορυφαία διπλωμάτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλλας, προειδοποίησε ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες και για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Στρατιωτικός εξοπλισμός που προοριζόταν για το ουκρανικό μέτωπο, όπως συστήματα αεράμυνας, μεταφέρεται πλέον στη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου ευνοεί τη Ρωσία, η οποία μπορεί να αυξήσει τα έσοδά της από τις εξαγωγές ενέργειας και να ενισχύσει τη χρηματοδότηση του πολέμου.
Σε αυτό το περίπλοκο γεωπολιτικό περιβάλλον, η Ευρώπη προσπαθεί να αποφύγει μια άμεση εμπλοκή, ενώ ταυτόχρονα προετοιμάζεται για τις πιθανές συνέπειες μιας σύγκρουσης που απειλεί να μεταβάλει ριζικά την παγκόσμια ισορροπία.
