ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΟΥ ΤΣΙΚΑ*
Η συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας και η συνάντηση των δύο ηγετών στην Άγκυρα είχε θετικά αποτελέσματα. Ίσως ήταν ένα βήμα επιπλέον, από ό,τι αναμενόταν με βάση το κλίμα που είχε διαμορφωθεί πριν από αυτήν.
Επιβεβαιώθηκε ότι οι δύο χώρες διατηρούν και επαναφέρουν το πνεύμα της “Διακήρυξης των Αθηνών για Φιλικές Σχέσεις και Καλή Γειτονία”, που είχαν υπογράψει τον Δεκέμβριο του 2023. Ότι παρά το ότι παραμένουν η καθεμία στις βασικές θέσεις της, δεν επιθυμούν να οδηγούνται σε ένταση, σε κρίση ή -ακόμα περισσότερο- σε σύγκρουση.
Σε αυτήν την κατεύθυνση, ιδιαιτέρως σημαντικές είναι οι αναφορές της γραπτής Κοινής Δήλωσης:
“Η Τουρκία και η Ελλάδα επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για βελτίωση αποτελεσματικών διαύλων και μηχανισμών επικοινωνίας σε όλα τα επίπεδα, καθώς και για την εξάλειψη αδικαιολόγητων πηγών έντασης, προκειμένου να αποφευχθούν πιθανές κλιμακώσεις και κίνδυνοι για την επιτυχή διαχείριση των διμερών τους σχέσεων.
Και οι δύο πλευρές επανέλαβαν ότι η εκτεταμένη διμερής συνεργασία, με πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, θα ενισχύσει περαιτέρω την περιφερειακή ειρήνη, σταθερότητα και ευημερία και θα τονώσει την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.”
Επιπλέον, σημασία έχει το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Ερντογάν ανέφερε πως παρότι τα ζητήματα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου είναι “ακανθώδη”, αλλά όχι άλυτα με βάση το Διεθνές Δίκαιο.
Αν αυτό συνδυαστεί με πρόσφατη δήλωση του Τούρκου υπουργού, Χακάν Φιντάν ότι πρέπει και μπορεί να επιλυθεί “το πρόβλημα του Αιγαίου”, θα μπορούσε να διακρίνει κανείς μια προσπάθεια διαμόρφωσης της τουρκικής θέσης, με τρόπο που να μην τίθενται εξ υπαρχής εμπόδια στην διαδικασία διαπραγμάτευσης που θα πρέπει να ξεκινήσει.
Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί το συμφιλιωτικό και ήπιο κλίμα, μέσα στο οποίο διεξήχθη η συζήτηση, ακόμα και όταν γινόταν αναφορά σε θέσεις με τις διαφωνεί η κάθε πλευρά.
Σημαίνουν όλα αυτά ότι μπαίνουμε σε διαδικασία επίλυσης των διμερών διαφορών; Όχι. Διότι οι δύο ηγεσίες άφησαν ανεκμετάλλευτο το χρονικό διάστημα των 2 και πλέον χρόνων που μεσολάβησε από την “Διακήρυξη των Αθηνών” και τώρα πλέον πλησιάζουμε στον εκλογικό κύκλο. Το αργότερο την επόμενη χρονιά στην Ελλάδα και το 2027-2028 στην Τουρκία.
Αν οι δύο πλευρές θεωρούν ότι με το να συζητούν απλώς, μπορούν να απομακρύνουν το ενδεχόμενο παρέμβασης τρίτων, εξωτερικών παραγόντων (βλέπε Τραμπ) για διευθέτηση των εκκρεμοτήτων, κάνουν λάθος. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και η ανάγκη ενεργειακής τροφοδοσίας της Ευρώπης από τη Μ. Ανατολή, προϋποθέτουν συνθήκες ασφάλειας και σταθερότητας.
Και αυτά μόνο ένας διάλογος ουσίας, που θα αγγίζει και τα δύσκολα ζητήματα, και θα οδηγεί στην επίλυση -είτε μέσω των απευθείας διαπραγματεύσεων είτε μέσω Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης- μπορεί να τα εξασφαλίσει.
Επομένως και πάλι η πολιτική βούληση είναι αναγκαία. Ιδού η Ρόδος…
*Ο Θόδωρος Τσίκας είναι Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος, Επικεφαλής του Προγράμματος “Θεωρία και Πρακτική των Διεθνών Σχέσεων” στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ)
