«Το παρελθόν δεν είναι ποτέ νεκρό. Δεν είναι καν παρελθόν». (Ουίλιαμ Φόκνερ από το Requiem for a Nun)
Όλα δείχνουν ότι η επιστροφή δεν θα αργήσει. Ένα σύντομο βίντεο που ανάρτησε σήμερα το πρωί ο πρώην πρωθυπουργός αποτελεί σαφές προαναγγελτικό σήμα. Πολίτες εμφανίζονται να τον προτρέπουν να προχωρήσει στην ίδρυση νέου πολιτικού φορέα και στο τέλος ο ίδιος τη φράση που είπε στο Χαλάνδρι πριν λίγες ημέρε: «Τον Μάρτη ήταν νωρίς…». Μία φράση που και τότε και τώρα ερμηνεύτηκε ως επιβεβαίωση ότι η ανακοίνωση του νέου κόμματος βρίσκεται προ των πυλών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ημερομηνίες που έχουν κλειδώσει ως πιθανότερες είναι η 26η και η 27η Μαΐου, αρκετά νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό που τοποθετούσε την εκκίνηση στα μέσα Ιουνίου. Η επίσπευση δεν είναι άσχετη με τις πολιτικές εξελίξεις στον ευρύτερο αντισυστημικό και κεντροαριστερό χώρο. Η Μαρία Καρυστιανού αναμένεται να ανακοινώσει στις 21 Μαΐου από τη Θεσσαλονίκη τη δημιουργία νέου κόμματος — πληροφορίες μάλιστα αναφέρουν ότι το όνομα που εξετάζεται είναι το «Ελπίδα».
Το επιτελείο του Αλέξη Τσίπρα θέλει ο νέος φορέας να έχει μπει ήδη στην πολιτική και δημοσκοπική εξίσωση πριν από το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος, ώστε να καταγραφεί στις πρώτες μεγάλες μετρήσεις του καλοκαιριού, μεταξύ αυτών και οι εξαμηνιαίες «Τάσεις» της MRB. Η λογική είναι το να κερδηθεί πολιτικός χρόνος πριν από την καλοκαιρινή παύση των δημοσκοπήσεων και να οικοδομηθεί δυναμική ενόψει του φθινοπώρου, είτε οι εκλογές γίνουν τελικά τον Μάρτιο είτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέξει έναν αιφνιδιασμό το φθινόπωρο.
Ο πρώην πρωθυπουργός επιστρέφει με διαφορετικό πολιτικό λεξιλόγιο από εκείνο της περιόδου 2012-2015. Πιο πραγματιστής, πιο θεσμικός, με εμφανή προσπάθεια να κινηθεί «στα αριστερά του Κέντρου», επιχειρεί να ξαναχτίσει γέφυρες με ακροατήρια που απομακρύνθηκαν μετά τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ.
Όμως το βάρος του παρελθόντος παραμένει εκεί. Και ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο πολιτικό του πρόβλημα.
Το 2015 εξακολουθεί να λειτουργεί ως ανοιχτός ιστορικός λογαριασμός κάτι που βέβαια εκμεταλλεύονται και θα εκμεταλλευτούν ακόμη περισσότερο οι πολιτικοί του αντίπαλοι. Οι ελπίδες της «πρώτης φοράς Αριστερά», το δημοψήφισμα, η στροφή προς τον συμβιβασμό, τα κυβερνητικά λάθη, οι τοξικές εσωκομματικές ισορροπίες και οι ρήξεις με κρίσιμες κοινωνικές ομάδες εξακολουθούν να τον ακολουθούν σαν πολιτική σκιά.
Ωστόσο, σε πιο αυστηρό επίπεδο ανάλυσης, κάθε πολιτικός έχει ένα «βαρύ παρελθόν» που τον συνοδεύει. Και ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε πριν το 2016 που έγινε αρχηγός της ΝΔ. Αυτό που διαφοροποιεί τον Τσίπρα είναι ότι η τομή του 2015-2019 δεν έχει ενταχθεί ακόμη σε έναν κοινά αποδεκτό ιστορικό αφηγηματικό κλείσιμο· παραμένει πεδίο σύγκρουσης ερμηνειών.
Ο Τσίπρας, σε αυτή τη φάση τουλάχιστον, θα ανέβει δημοσκοπικά, αλλά όλα δείχνουν πως δεν σαρώνει. Προσελκύει το ενδιαφέρον, αλλά ταυτόχρονα ενεργοποιεί και βαθιά καχυποψία.
Γι’ αυτό και κινείται πάνω σε μια εξαιρετικά λεπτή γραμμή. Οτιδήποτε θυμίσει υπερβολικά τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να ακυρώσει το εγχείρημα πριν αποκτήσει δυναμική. Οτιδήποτε, όμως, τον απομακρύνει πλήρως από τις αριστερές ρίζες του κινδυνεύει να τον αφήσει χωρίς σαφή πολιτική ταυτότητα.
Εκεί ακριβώς συναντιούνται ο Τσίπρας και ο Φόκνερ. Σε αυτή τη δύσκολη σχέση με ένα παρελθόν που δεν πέρασε ποτέ πραγματικά. Με ένα παρελθόν που δεν έχει ακόμη γίνει ιστορία, γιατί συνεχίζει να επηρεάζει το παρόν. Και ίσως να καθορίσει και το μέλλον.
