Η απόφαση της Τουρκίας να μετατρέψει τις Navtex στο Αιγαίο σε αόριστης διάρκειας, συνιστά μια κίνηση με σαφές πολιτικό και διπλωματικό περιεχόμενο, η οποία δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως μια απλή τεχνική ρύθμιση.
Πρόκειται για μια στοχευμένη επιλογή που εντάσσεται στη διαχρονική στρατηγική της Άγκυρας να αμφισβητεί εμπράκτως το υφιστάμενο καθεστώς στο Αιγαίο, αξιοποιώντας μέσα χαμηλής έντασης αλλά υψηλού συμβολισμού.
Οι Navtex αποτελούν διεθνώς αναγνωρισμένο μηχανισμό ειδοποίησης για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και κατά κανόνα, εκδίδονται για συγκεκριμένο και περιορισμένο χρονικό διάστημα. Η απόκλιση από αυτή την πρακτική και η επιλογή της αοριστίας δεν έχει προηγούμενο και αποκαλύπτει την πρόθεση της Τουρκίας να προσδώσει μόνιμο χαρακτήρα στις διεκδικήσεις της. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να δημιουργήσει μια διοικητική και επικοινωνιακή πραγματικότητα, σύμφωνα με την οποία περιοχές του Αιγαίου παρουσιάζονται ως ζώνες τουρκικής αρμοδιότητας ή ευθύνης.
Η τουρκική επιχειρηματολογία περί παράνομων ελληνικών δραστηριοτήτων και τουρκικής υφαλοκρηπίδας δεν είναι καινούργια. Ωστόσο, η ενσωμάτωσή της σε Navtex αόριστης διάρκειας στοχεύει στη σταδιακή κανονικοποίηση αυτών των θέσεων, όχι μόνο στο εσωτερικό της Τουρκίας αλλά και στη διεθνή κοινότητα. Δεν πρόκειται για άμεση στρατιωτική κλιμάκωση, αλλά για μια συστηματική προσπάθεια γκριζαρίσματος του Αιγαίου μέσω θεσμικών και διοικητικών εργαλείων , μια στρατηγική που η Άγκυρα εφαρμόζει με συνέπεια διαχρονικά.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο χρονισμός της κίνησης. Η απόφαση λαμβάνεται λίγο πριν από την προγραμματισμένη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν, γεγονός που δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί συμπτωματικό. Η Τουρκία, διαχρονικά, επιλέγει να αυξάνει την πίεση πριν από κρίσιμες διμερείς επαφές, επιδιώκοντας να διαμορφώσει το πλαίσιο του διαλόγου εκ των προτέρων. Με τις συγκεκριμένες Navtex, η Άγκυρα επιχειρεί να προσέλθει στη συνάντηση από θέση ισχύος, μεταφέροντας το μήνυμα ότι δεν αποδέχεται τη συζήτηση επί ίσοις όροις, αλλά επιδιώκει την αναγνώριση των δικών της αξιώσεων. Το μήνυμα είναι σαφές. Όλα στο τραπέζι, όχι ένα μόνο ζήτημα.
Παράλληλα, η κίνηση αυτή απευθύνεται και στο εσωτερικό ακροατήριο της Τουρκίας. Σε μια περίοδο όπου ο εθνικιστικός λόγος παραμένει κεντρικό στοιχείο της πολιτικής ζωής της χώρας, το Αιγαίο προσφέρεται ως πεδίο επίδειξης αποφασιστικότητας και υπεράσπισης υποτιθέμενων εθνικών δικαιωμάτων. Έτσι, ο Ερντογάν επιτυγχάνει έναν διπλό στόχο. Ασκεί πίεση προς την Ελλάδα και ταυτόχρονα ενισχύει το εσωτερικό πολιτικό του αφήγημα.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν οι εξελίξεις αυτές οδηγούν σε άμεσο θερμό επεισόδιο. Η πιθανότητα μιας τέτοιας εξέλιξης παραμένει πολύ περιορισμένη έως και απίθανη. Το πραγματικό όμως διακύβευμα, αφορά τη σταδιακή μεταβολή των όρων του διαλόγου και τη δημιουργία μιας συνήθειας έντασης, όπου οι μονομερείς τουρκικές ενέργειες τείνουν να γίνονται ανεκτές ή να αντιμετωπίζονται ως δεδομένες.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική αντίδραση δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια διαχειριστική ή τεχνική απάντηση. Η έκδοση ANTINAVTEX αποτελεί αναγκαία θεσμική κίνηση, καθώς δηλώνει ρητά ότι η Ελλάδα δεν αποδέχεται τις τουρκικές αξιώσεις και δεν αναγνωρίζει καμία μόνιμη αρμοδιότητα της Τουρκίας στο Αιγαίο. Όταν, όμως, οι Navtex μετατρέπονται σε εργαλείο πολιτικής πίεσης αόριστης διάρκειας, η απάντηση οφείλει να είναι αντίστοιχα πολιτική και όχι απλώς τυπική. Διαφορετικά, η επανάληψη τέτοιων ενεργειών κινδυνεύει να παγιώσει μια κατάσταση χαμηλής έντασης, η οποία δεν οδηγεί σε εκτόνωση αλλά σε σταδιακή μετατόπιση του πλαισίου σε βάρος της ελληνικής θέσης.
Πρόκειται, συνεπώς, για μια συνειδητή πολιτική επιλογή με σαφές διπλωματικό και στρατηγικό αποτύπωμα, η οποία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω του χρονισμού της, λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν. Σε αυτό το πλαίσιο καθίσταται αναγκαίο να δηλωθεί με απόλυτη σαφήνεια ότι η Ελλάδα προσέρχεται στον διάλογο με μοναδικό αντικείμενο συζήτησης την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, βάσει του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας. Οποιαδήποτε απόπειρα διεύρυνσης της συζήτησης σε άλλα ζητήματα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, ούτε να αποτελέσει βάση διαπραγμάτευσης.
Αντιπτέραρχος (Ι) εα. Κωνσταντίνος Ιατρίδης
Επίτιμος Διοικητής ΔΑΥ
Επίτιμος Πρόεδρος Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Αεροπορίας
Αμυντικός Αναλυτής
