Συνεχείς ανατιμήσεις σε τρόφιμα και στέγη πυροδοτούν νέο «συναγερμό»
Η πορεία των τιμών στην Ελλάδα εξακολουθεί να προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς οι ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες όχι μόνο δεν αποκλιμακώνονται, αλλά διατηρούνται με επίμονο ρυθμό. Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Δεκέμβριο επιβεβαιώνουν ότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να λειτουργεί ως διαρθρωτικό πρόβλημα για τα νοικοκυριά, με τα τρόφιμα και τα ενοίκια να βρίσκονται στο επίκεντρο των πιέσεων.
Ειδικότερα, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα διαμορφώθηκε στο 3,6% σε ετήσια βάση, αισθητά υψηλότερα από τον γενικό δείκτη, ο οποίος κινήθηκε στο 2,6%. Η απόκλιση αυτή υπογραμμίζει ότι η ακρίβεια πλήττει δυσανάλογα τις καθημερινές δαπάνες, περιορίζοντας το διαθέσιμο εισόδημα, ιδίως των πιο ευάλωτων στρωμάτων.
«Ράλι» τιμών σε βασικά προϊόντα και υπηρεσίες
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν έντονες αυξήσεις σε μια σειρά προϊόντων ευρείας κατανάλωσης. Η σοκολάτα κατέγραψε ετήσια άνοδο 20%, ο καφές 20,9%, τα κρέατα 13,1% και τα φρούτα 10,6%. Σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται επίσης στα ψάρια, στα γαλακτοκομικά, στα προϊόντα ζαχαροπλαστικής και στους χυμούς φρούτων.
Πέρα από τα τρόφιμα, ανοδική πορεία εμφανίζουν και κρίσιμες κατηγορίες υπηρεσιών. Τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 8,4% σε ετήσια βάση, τα αεροπορικά εισιτήρια κατά 11,9%, το πακέτο διακοπών κατά 7,2%, ενώ τα εστιατόρια και τα καφέ κατέγραψαν άνοδο 7,4%. Πρόκειται για αυξήσεις που δεν μπορούν να θεωρηθούν παροδικές, καθώς συνδέονται με δομικές αδυναμίες της αγοράς, όπως η στενότητα προσφοράς κατοικιών και η ισχυρή ζήτηση στον τουρισμό.
Μηνιαία εικόνα: πιέσεις που δεν υποχωρούν
Ακόμη και σε μηνιαία βάση, μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου, οι ανατιμήσεις συνεχίστηκαν. Καταγράφηκαν αυξήσεις στο μοσχάρι, στα νωπά ψάρια, στο ελαιόλαδο και στα λαχανικά, αλλά και στα ενοίκια και στην ηλεκτρική ενέργεια. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η μηνιαία άνοδος 9,5% στα αεροπορικά εισιτήρια, στοιχείο που ενισχύει την εικόνα έντονων πιέσεων στον τομέα των μεταφορών και του τουρισμού.
Οι προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον αφορά το τι μέλλει γενέσθαι από εδώ και στο εξής. Οι προβλέψεις για το 2025 και τα επόμενα έτη κάθε άλλο παρά καθησυχαστικές είναι. Ακόμη και τα πιο αισιόδοξα σενάρια τοποθετούν τον πληθωρισμό πάνω από το όριο του 2% που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ως στόχο σταθερότητας τιμών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο πληθωρισμός αναμένεται να κινηθεί στο 2,6% φέτος, να υποχωρήσει στο 2,2% το 2026 και το 2027, ενώ το 2028 προβλέπεται νέα επιτάχυνση στο 2,5%, λόγω της ενσωμάτωσης του διευρυμένου συστήματος εμπορίας ρύπων στην ενεργειακή συνιστώσα του δείκτη. Οι προβλέψεις αυτές καταδεικνύουν ότι η αποκλιμάκωση θα είναι αργή και εύθραυστη.
Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο επισημαίνει ότι, παρά τη σημαντική υποχώρηση του πληθωρισμού την περίοδο 2022–2025, οι πιέσεις παραμένουν ισχυρές στις υπηρεσίες, ιδίως στον τουρισμό, όπου η ζήτηση συνεχίζει να υπερβαίνει την προσφορά.
Τα στοιχεία της Eurostat και η σύγκριση με την ευρωζώνη
Ανησυχία προκαλούν και τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat. Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 2,9% τον Δεκέμβριο, από 2,8% τον Νοέμβριο, ανοίγοντας εκ νέου την ψαλίδα με τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Μετά από ένα σύντομο διάλειμμα το φθινόπωρο, η χώρα επέστρεψε σε επίπεδα πληθωρισμού υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η επιτάχυνση των τιμών στα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων αλκοόλ και καπνού, που αυξήθηκαν με ρυθμό 3,5% τον Δεκέμβριο. Αντίθετα, η ενέργεια κατέγραψε ετήσια πτώση 1%, γεγονός που λειτουργεί ως μερικό μόνο αντίβαρο, ενώ ο δομικός πληθωρισμός παραμένει κολλημένος στο 3,2%, υποδηλώνοντας επίμονες υποκείμενες πιέσεις.
Πού οδηγεί αυτή η εικόνα
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς συγκυριακό φαινόμενο, αλλά βαθύτερο πρόβλημα με έντονες κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις. Η επιμονή των ανατιμήσεων σε τρόφιμα, στέγη και υπηρεσίες περιορίζει τη δυνατότητα ουσιαστικής ανακούφισης των νοικοκυριών και δυσκολεύει τον σχεδιασμό οικονομικής πολιτικής.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι η πορεία είναι ελεγχόμενη και ότι η χώρα ευθυγραμμίζεται σταδιακά με την ευρωπαϊκή κανονικότητα. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι χωρίς παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν τον ανταγωνισμό, θα αυξήσουν την προσφορά –ιδίως στην κατοικία– και θα περιορίσουν τις στρεβλώσεις στην αγορά, ο πληθωρισμός κινδυνεύει να παραμείνει ένας μόνιμος πονοκέφαλος, με κόστος τόσο οικονομικό όσο και κοινωνικό.
