21 Νοέ 2026

Δείτε επίσης

  • Home
  • IL Consigliere
  • Σημαία Πολυτεχνείου: Η ΠΑΣΠ, η παρέμβαση Δούκα και η επίθεση Τσίπρα

Σημαία Πολυτεχνείου: Η ΠΑΣΠ, η παρέμβαση Δούκα και η επίθεση Τσίπρα

Image

Η αιματοβαμμένη σημαία του Πολυτεχνείου, ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα της αντιδικτατορικής αντίστασης, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας απρόσμενης πολιτικής αντιπαράθεσης.

Δημοσιεύματα περί παράδοσής της από την ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ στο ΠΑΣΟΚ προκάλεσαν την παρέμβαση του δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα, την αντίδραση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.) του Αλέξη Τσίπρα και μια ιδιαίτερα αιχμηρή απάντηση από τη Χαριλάου Τρικούπη.

Η υπόθεση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον επειδή η σημαία βρίσκεται εδώ και δεκαετίες υπό τη φύλαξη στελεχών της ΠΑΣΠ, ενώ η Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδος (ΕΦΕΕ), στην οποία αρχικά είχε περιέλθει, έχει ουσιαστικά πάψει να λειτουργεί. Το ζήτημα της διαχείρισης ενός ιστορικού συμβόλου παραμένει έτσι χωρίς σαφή θεσμική λύση.

Η αντιπαράθεση έρχεται λίγες ημέρες μετά την 53η επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, όταν η σημαία βρέθηκε και πάλι στην κεφαλή της καθιερωμένης πορείας προς την αμερικανική πρεσβεία.

Η παρέμβαση Δούκα και η στάση της Χαριλάου Τρικούπη

Ο Χάρης Δούκας ήταν από τους πρώτους που παρενέβησαν δημόσια, εκφράζοντας την αντίθεσή του στο ενδεχόμενο να περάσει η σημαία στην κατοχή του ΠΑΣΟΚ.

«Η σημαία του Πολυτεχνείου δεν ανήκει σε κανένα κόμμα. Ούτε στο κόμμα που ανήκω. Δεν ανήκει σε καμία παράταξη. Ανήκει στον ελληνικό λαό», ανέφερε σε ανάρτησή του.

Ο δήμαρχος Αθηναίων πρότεινε μάλιστα δύο συγκεκριμένες λύσεις: την παράδοση της σημαίας στη Βουλή των Ελλήνων, ως σύμβολο της δημοκρατίας, ή στον Σύνδεσμο Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ), δηλαδή στους ανθρώπους που πλήρωσαν με φυλακές, εξορίες και βασανιστήρια την αντίστασή τους στη δικτατορία.

Η παρέμβαση είχε ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο ίδιος ανήκει στο ΠΑΣΟΚ και ουσιαστικά διαχώρισε τη θέση του από οποιαδήποτε προσπάθεια κομματικής κατοχύρωσης του ιστορικού κειμηλίου.

Από την πλευρά της, η Χαριλάου Τρικούπη δήλωσε, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι δεν γνώριζε τίποτα για την ενδεχόμενη παράδοση. Πηγές του κόμματος υποστήριξαν ότι πρόκειται για ζήτημα που αφορά αποκλειστικά την ΠΑΣΠ και δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της κομματικής ηγεσίας.

Η ΕΛ.Α.Σ. του Τσίπρα ανοίγει νέο μέτωπο με το ΠΑΣΟΚ

Η πολιτική αντιπαράθεση κλιμακώθηκε όταν ο Τομέας Νέας Γενιάς της ΕΛ.Α.Σ. παρενέβη με ανακοίνωση, καλώντας τον Νίκο Ανδρουλάκη να απαντήσει δημόσια εάν η ιστορική σημαία έχει πράγματι παραδοθεί στο ΠΑΣΟΚ.

«Έχει πράγματι παραδοθεί η ιστορική σημαία και βρίσκεται πλέον στην κατοχή του ΠΑΣΟΚ; Θεωρεί πως μπορεί να αποτελεί ιδιοκτησία ενός κόμματος;», ήταν τα ερωτήματα που απηύθυνε.

Η ΕΛ.Α.Σ. υποστήριξε ότι η σημαία δεν μπορεί να μετατραπεί σε αντικείμενο κομματικής ιδιοποίησης ή πολιτικής εκμετάλλευσης, προτείνοντας επίσης να αναλάβει τη φύλαξή της ο ΣΦΕΑ.

Η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ ήταν ιδιαίτερα σκληρή. Η Χαριλάου Τρικούπη εξαπέλυσε προσωπική επίθεση στον Αλέξη Τσίπρα, χρησιμοποιώντας τον χαρακτηρισμό «Mr. Funds» και κατηγορώντας τον ότι επιχειρεί να εργαλειοποιήσει τη σημαία της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.

Η αντιπαράθεση έπαψε έτσι να αφορά αποκλειστικά την τύχη ενός ιστορικού κειμηλίου και μεταφέρθηκε στο πεδίο του ανταγωνισμού ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τον νέο πολιτικό φορέα του πρώην πρωθυπουργού.

Η απάντηση της ΠΑΣΠ: «Τίποτα δεν άλλαξε»

Το Σάββατο 21 Νοεμβρίου, η ΠΑΣΠ έδωσε τη δική της απάντηση, επιχειρώντας να κλείσει τη συζήτηση περί μεταβίβασης της σημαίας.

Στην ανακοίνωσή της υποστηρίζει ότι η ιστορική σημαία εξακολουθεί να βρίσκεται στα χέρια του φοιτητικού κινήματος και ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει στη διαδικασία φύλαξής της.

Όπως αναφέρει, η ΠΑΣΠ ανέλαβε τη φύλαξη το 1976, όταν διαπιστώθηκε αδυναμία συγκρότησης Προεδρείου της ΕΦΕΕ. Αντίστοιχα, η Πανσπουδαστική ΚΣ ανέλαβε τη φύλαξη της σφραγίδας της Ένωσης.

Η παράταξη επισημαίνει ότι εξακολουθεί να διασφαλίζει την προστασία της σημαίας και την παρουσία της στην κεφαλή της ετήσιας πορείας προς την αμερικανική πρεσβεία.

Παράλληλα, αποδίδει τη δημόσια συζήτηση σε προσπάθεια παραχάραξης της ιστορίας, στρέφοντας τα πυρά της κατά της κυβέρνησης της ΝΔ και του Άδωνι Γεωργιάδη.

«Η σημαία του Πολυτεχνείου δεν ανήκει σε κανένα κόμμα, ανήκει στους φοιτητές και στο φοιτητικό κίνημα. Ανήκει στον ελληνικό λαό», υπογραμμίζει.

Η ανακοίνωση δεν διευκρινίζει, ωστόσο, πού βρίσκεται σήμερα φυσικά η σημαία ούτε ποιος έχει την προσωπική ευθύνη φύλαξής της.

Η ιστορία μιας σημαίας που πέρασε από χέρια σε χέρια

Η ιστορία της αιματοβαμμένης σημαίας αρχίζει τις ώρες της εξέγερσης του Νοεμβρίου 1973. Σύμφωνα με μαρτυρίες, η σημαία διασώθηκε μετά την εισβολή του τανκ και μεταφέρθηκε στα γραφεία της εφημερίδας «Βραδυνή» στην Ομόνοια, όπου παραδόθηκε στον εκδότη της, Τζώρτζη Αθανασιάδη.

Το πώς ακριβώς βγήκε από το Πολυτεχνείο παραμένει άγνωστο. Η Νάντια Βαλαβάνη, μέλος του ΣΦΕΑ, έχει επισημάνει ότι εκείνες τις ώρες προτεραιότητα ήταν η διάσωση των ανθρώπων που βρίσκονταν στον χώρο και όχι η καταγραφή της διαδρομής του ιστορικού αντικειμένου.

Η σημαία πέρασε το 1974 στην ΕΦΕΕ και στον πρώτο μεταπολιτευτικό πρόεδρό της, Γιώργο Σταματάκη της ΚΝΕ.

Στην πορεία του 1975 την κράτησαν ο Σταματάκης, ο Στέφανος Τζουμάκας της ΠΑΣΠ και ο Χρύσανθος Λαζαρίδης του ΚΚΕ Εσωτερικού.

Το 1976 τη φύλαξή της ανέλαβε ο Τζουμάκας, ο οποίος αργότερα έγινε υπουργός του ΠΑΣΟΚ. Το 1978 τον διαδέχθηκε στην προεδρία της ΕΦΕΕ ο Χρήστος Παπουτσής, επίσης μετέπειτα κορυφαίο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ.

Η ΕΦΕΕ οδηγήθηκε σε ουσιαστική αδράνεια το 1980, καθώς δεν κατέστη δυνατή η συγκρότηση νέου Κεντρικού Συμβουλίου. Η σημαία πέρασε διαδοχικά στα χέρια των Φώτη Χατζημιχάλη, Γιάννη Τσαμουργκέλη και Βασίλη Τόγια.

Από το 1982 εγκατέλειψε τα γραφεία της ΕΦΕΕ στην Ιπποκράτους και άρχισε να φυλάσσεται σε σπίτια στελεχών της ΠΑΣΠ. Η πρακτική αυτή συνεχίστηκε επί δεκαετίες, με τη σημαία να απομακρύνεται από την πορεία αμέσως μετά την ολοκλήρωσή της, προκειμένου να μην περιέλθει σε άλλες φοιτητικές παρατάξεις.

Το προηγούμενο του 2008 και η πρόταση για θεσμική φύλαξη

Η σημερινή αντιπαράθεση έχει και ένα ενδιαφέρον ιστορικό προηγούμενο.

Τον Νοέμβριο του 2008, επί προεδρίας Γιώργου Παπανδρέου στο ΠΑΣΟΚ, ο τότε γραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου του κόμματος, Γιάννης Ραγκούσης, είχε στείλει επιστολή με την οποία πρότεινε να παραδοθεί η σημαία στη Βουλή, στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ή στον ΣΦΕΑ.

Η πρόταση δεν υλοποιήθηκε, ενώ η σημαία παρέμεινε υπό τη φύλαξη στελεχών της ΠΑΣΠ.

Το συγκεκριμένο προηγούμενο επανέφερε στην ανακοίνωσή του ο Τομέας Νέας Γενιάς της ΕΛ.Α.Σ., ζητώντας από το ΠΑΣΟΚ να επιδείξει ανάλογη σοβαρότητα με εκείνη που είχε επιδείξει η ηγεσία του το 2008.

Το ερώτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο το εάν η σημαία παραδόθηκε ή όχι στον Νίκο Ανδρουλάκη. Αφορά και το γιατί ένα σύμβολο που συνδέεται με τη συλλογική αντίσταση στη δικτατορία εξακολουθεί να βρίσκεται υπό άτυπη κομματική φύλαξη, χωρίς σαφή θεσμική κατοχύρωση.

Η πρόταση για παράδοσή της στη Βουλή, στο ΕΜΠ ή στον ΣΦΕΑ επανέρχεται κάθε τόσο, χωρίς να έχει οδηγήσει μέχρι σήμερα σε οριστική διευθέτηση.

Η σημαία του Πολυτεχνείου εξακολουθεί να βρίσκεται στην κεφαλή της πορείας κάθε Νοέμβριο. Το αν θα συνεχίσει να φυλάσσεται με τον ίδιο τρόπο ή αν θα αποκτήσει έναν θεσμικά κατοχυρωμένο θεματοφύλακα είναι πλέον ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί να παρακαμφθεί.

Δείτε επίσης