Ρωσία και Ουκρανία διευρύνουν τον αεροπορικό πόλεμο πολύ πέρα από τις γραμμές του μετώπου, με πυραύλους και drones να πλήττουν ενεργειακές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια, αποθήκες, λιμάνια και εμπορικές υποδομές. Η αμοιβαία στρατηγική αντιποίνων αυξάνει το κόστος για τις δύο οικονομίες και, κυρίως, για τους αμάχους, ενώ ο χειμώνας που πλησιάζει δημιουργεί τον κίνδυνο μιας νέας μεγάλης ανθρωπιστικής πίεσης.
Από το παγωμένο μέτωπο στον πόλεμο των υποδομών
Η γραμμή του μετώπου έχει μεταβληθεί ελάχιστα σε σχέση με την ένταση των αεροπορικών επιχειρήσεων. Οι δύο πλευρές επιχειρούν πλέον να πλήξουν η μία την οικονομική και ενεργειακή αντοχή της άλλης, χρησιμοποιώντας όλο και περισσότερα drones και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.
Το Κίεβο βρίσκεται τις τελευταίες ημέρες αντιμέτωπο με αλλεπάλληλες επιθέσεις από ρωσικά drones, με τους κατοίκους της ουκρανικής πρωτεύουσας να περνούν μεγάλες περιόδους σε καθεστώς αεροπορικού συναγερμού.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα στον πόλεμο: η γεωγραφική απόσταση από το μέτωπο προσφέρει ολοένα μικρότερη προστασία, ενώ κρίσιμες υποδομές σε ολόκληρη την επικράτεια των δύο χωρών μετατρέπονται σε στρατηγικούς στόχους.
Η ουκρανική εκστρατεία κατά της ρωσικής οικονομίας
Η νέα φάση κλιμάκωσης εντάθηκε στα τέλη Ιουνίου, όταν η Ουκρανία ξεκίνησε μια εκστρατεία περίπου 40 ημερών εναντίον στόχων στο εσωτερικό της Ρωσίας.
Στόχος του Κιέβου ήταν να αυξήσει το οικονομικό κόστος του πολέμου για τη Μόσχα και να δημιουργήσει πίεση στη ρωσική ηγεσία.
Ουκρανικά drones μεγάλου βεληνεκούς έπληξαν περισσότερες από 30 αποθήκες μεγάλων εταιρειών ηλεκτρονικού εμπορίου, μεταξύ άλλων εγκαταστάσεις που χρησιμοποιεί η Wildberries. Οι επιθέσεις προκάλεσαν προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα, μεγάλες ζημιές σε επιχειρήσεις και απώλειες ανθρώπινων ζωών.
Παράλληλα, συνεχίστηκαν οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια και εγκαταστάσεις διανομής καυσίμων.
Η κρίση στα καύσιμα και η πίεση στη Ρωσία
Οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές δημιούργησαν σοβαρές αναταράξεις στην αγορά καυσίμων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ανάλυση, περίπου το 70% των ρωσικών πρατηρίων αντιμετώπισαν ελλείψεις σε βενζίνη ή ντίζελ τον περασμένο μήνα.
Η κατάσταση οδήγησε τη Μόσχα σε παρεμβάσεις στην αγορά, μεταξύ άλλων με την έγκριση πώλησης καυσίμων χαμηλότερης ποιότητας. Στα μέσα Αυγούστου, σε πρατήρια της ρωσικής πρωτεύουσας που διέθεταν ακόμη καύσιμα, οι οδηγοί έφταναν να περιμένουν έως και δύο ώρες.
Παράλληλα, οι ουκρανικές επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα και στη Θάλασσα του Αζόφ έχουν επηρεάσει τις ρωσικές γεωργικές εξαγωγές, ενώ η Κριμαία αντιμετωπίζει αυξημένη απομόνωση.
Η ρωσική οικονομία, πάντως, δεν βρίσκεται στα πρόθυρα άμεσης κατάρρευσης. Η ανάπτυξη έχει επιβραδυνθεί σημαντικά και το δημοσιονομικό έλλειμμα έχει αυξηθεί, όμως η Μόσχα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικούς πόρους για τη χρηματοδότηση της πολεμικής προσπάθειας.
Η ρωσική απάντηση χτυπά το Κίεβο
Η Μόσχα απάντησε με εντατικοποίηση των επιθέσεων στην Ουκρανία.
Μετά την ουκρανική εκστρατεία, ο Βλαντίμιρ Πούτιν προειδοποίησε ότι το Κίεβο θα πληρώσει το τίμημα για την προσπάθεια να πλήξει τη ρωσική οικονομία. Έκτοτε, οι ρωσικές επιθέσεις έχουν αυξηθεί σε ένταση και συχνότητα.
Βαλλιστικοί και υπερηχητικοί πύραυλοι χρησιμοποιούνται εναντίον ουκρανικών πόλεων, την ώρα που η δυνατότητα της ουκρανικής αεράμυνας πιέζεται από την κατανάλωση πυραύλων αναχαίτισης Patriot.
Παράλληλα, η Ρωσία χρησιμοποιεί νέα drones με κινητήρες τζετ, τα οποία μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητες άνω των 370 μιλίων την ώρα και χρησιμοποιούνται τόσο για αποστολές επιτήρησης όσο και για επιθέσεις.
Λιμάνια, καύσιμα και τρόφιμα στο στόχαστρο
Οι επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στα ουκρανικά λιμάνια γύρω από την Οδησσό, επηρεάζοντας τις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων.
Το κόστος για την ουκρανική οικονομία ενδέχεται να ξεπεράσει τα 2 δισ. δολάρια κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, εάν οι διαταραχές συνεχιστούν.
Την ίδια στιγμή, περισσότερα από 300 ουκρανικά πρατήρια καυσίμων έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν καταστραφεί τους τελευταίους έξι μήνες, ενώ επιθέσεις έχουν πλήξει αποθήκες τροφίμων, εμπορικά κέντρα και άλλες εγκαταστάσεις που συνδέονται με την καθημερινή λειτουργία των πόλεων.
Οι συνέπειες φτάνουν ακόμη και στον πολιτισμό. Σύμφωνα με την Ουκρανική Ένωση Εκδοτών, περίπου 13 εκατομμύρια βιβλία έχουν καταστραφεί από ρωσικές επιθέσεις.
Ο χειμώνας φέρνει νέα δοκιμασία
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά πλέον τους επόμενους μήνες.
Η Ρωσία έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ζημιές στο ουκρανικό ενεργειακό δίκτυο και έχει προαναγγείλει νέες επιθέσεις. Ο Πούτιν δήλωσε ότι έδωσε εντολή για μαζικά πλήγματα εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων της Ουκρανίας.
Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν αφήσει επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές, ενώ αναλυτές εκτιμούν ότι στο στόχαστρο θα μπορούσε να βρεθεί και το σύστημα υδροδότησης.
Για εκατομμύρια Ουκρανούς, η προοπτική ενός νέου χειμώνα υπό διαρκείς επιθέσεις σημαίνει μεγαλύτερο κίνδυνο διακοπών στην ηλεκτροδότηση, τη θέρμανση και την υδροδότηση.
Νέα όπλα από την Ουκρανία
Το Κίεβο, από την πλευρά του, προετοιμάζει νέα εργαλεία κλιμάκωσης.
Η Ουκρανία αναπτύσσει δικούς της βαλλιστικούς πυραύλους, με την ηγεσία της χώρας να δηλώνει ότι μπορούν να είναι έτοιμοι μέχρι το φθινόπωρο.
Εφόσον οι νέες δυνατότητες αξιοποιηθούν επιχειρησιακά, η σύγκρουση μπορεί να περάσει σε ακόμη πιο επικίνδυνη φάση, με την εμβέλεια των επιθέσεων να αυξάνεται και τους στόχους βαθιά μέσα στις δύο χώρες να πολλαπλασιάζονται.
Ο Ζελένσκι έχει ήδη προειδοποιήσει ότι ο ρωσικός εναέριος χώρος γίνεται ολοένα πιο επικίνδυνος εξαιτίας των ουκρανικών drones. Η Μόσχα, από την πλευρά της, χαρακτηρίζει τις επιθέσεις «κρατική τρομοκρατία».
Οι διαπραγματεύσεις παραμένουν παγωμένες
Η στρατιωτική κλιμάκωση εξελίσσεται παράλληλα με το αδιέξοδο στο διπλωματικό πεδίο.
Οι ειρηνευτικές συνομιλίες που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ βρίσκονται σε παύση, ενώ δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η Μόσχα είναι έτοιμη να επιστρέψει άμεσα σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, επισκέφθηκε πρόσφατα τη Μόσχα σε μια προσπάθεια να υπάρξει πρόοδος, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει προκύψει συμφωνία.
Αμερικανοί αξιωματούχοι αναμένεται να συνεχίσουν τις προσπάθειες για την επανεκκίνηση των συνομιλιών, όμως σύμφωνα με ειδικούς και διπλωμάτες, μια σοβαρή διαπραγματευτική διαδικασία μπορεί να μετατεθεί ακόμη και για την άνοιξη ή το καλοκαίρι του 2027.
Ένας πόλεμος αντοχής
Η Ρωσία εξακολουθεί να ελέγχει λίγο λιγότερο από το 20% της ουκρανικής επικράτειας, ποσοστό που παραμένει σχετικά κοντά στα επίπεδα των τελευταίων ετών. Η αδυναμία μιας αποφασιστικής μεταβολής στο μέτωπο έχει μεταφέρει μεγάλο μέρος της αντιπαράθεσης στις οικονομικές και ενεργειακές υποδομές.
Η καθημερινότητα και στις δύο χώρες προσαρμόζεται στην πραγματικότητα του πολέμου. Οι ουρές στα ρωσικά πρατήρια έχουν μειωθεί, ενώ στην Ουκρανία τα σχολεία άνοιξαν ξανά σε πολλές περιοχές παρά τη συνέχιση των επιθέσεων.
Το τίμημα, όμως, γίνεται ολοένα βαρύτερο για τους αμάχους. Η αεροπορική εκστρατεία έχει μετατρέψει τις πόλεις, τα λιμάνια, τα ενεργειακά δίκτυα και τις εμπορικές υποδομές σε πεδία μιας σύγκρουσης που εξαπλώνεται πολύ πέρα από την πρώτη γραμμή.
Και όσο οι δύο πλευρές επιχειρούν να αυξήσουν το κόστος για την αντίπαλη οικονομία, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος ο χειμώνας να μετατρέψει τον πόλεμο των drones και των πυραύλων σε ακόμη βαθύτερη ανθρωπιστική κρίση.
