Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν ανέβασε κατακόρυφα τους τόνους στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, απαντώντας ευθέως στον Ντόναλντ Τραμπ και επιχειρώντας να παρουσιάσει το Ιράν όχι ως επιτιθέμενη δύναμη, αλλά ως χώρα που δέχθηκε επίθεση και υπερασπίζεται την κυριαρχία της. Με μαύρα ρούχα και φωτογραφίες νεκρών, ο Ιρανός πρόεδρος έδωσε στην ομιλία του έντονα συμβολικό χαρακτήρα, ενώ παράλληλα επανέφερε στο επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, τη Γάζα και το Στενό του Ορμούζ.
Η ομιλία του Πεζεσκιάν αποτέλεσε την απάντηση της Τεχεράνης στις κατηγορίες του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος μία ημέρα νωρίτερα είχε παρουσιάσει το Ιράν ως πηγή αστάθειας και τρομοκρατίας.
Ο Ιρανός πρόεδρος επέλεξε να ξεκινήσει από την προσωπική και εθνική απώλεια. «Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών μάς χαρακτήρισε τρομοκράτες. Εμείς έχουμε υπάρξει θύματα τρομοκρατίας», είπε, προτού δείξει τις φωτογραφίες θυμάτων των επιθέσεων.
Με μαύρα και φωτογραφίες θυμάτων απέναντι στον Τραμπ
Ο Πεζεσκιάν εμφανίστηκε στη Γενική Συνέλευση με μαύρα ρούχα, αποδίδοντας την επιλογή του στο πένθος για τους νεκρούς των επιθέσεων στο Ιράν. Κρατώντας φωτογραφίες παιδιών που, σύμφωνα με την ιρανική εκδοχή, σκοτώθηκαν σε βομβαρδισμό σχολείου, αλλά και του Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος, σύμφωνα με την Τεχεράνη, σκοτώθηκε κατά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, επιχείρησε να μεταφέρει στο βήμα του ΟΗΕ την εικόνα ενός λαού που θεωρεί ότι έχει υπάρξει θύμα στρατιωτικής επίθεσης.
Ο Ιρανός πρόεδρος κατηγόρησε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι χρησιμοποίησαν προηγμένα οπλικά συστήματα εναντίον ιρανικών στόχων, υποστηρίζοντας ότι ανάμεσα στα θύματα βρίσκονταν επιστήμονες, στρατιωτικοί, γυναίκες και παιδιά.
«Μας χτύπησαν αλλά δεν γονατίσαμε», είπε, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν απάντησε στις επιθέσεις, αλλά δεν έβαλε στο στόχαστρο άμαχους πληθυσμούς.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και τη δολοφονία του Ισμαήλ Χανίγια στην Τεχεράνη, την οποία συνέδεσε με την ανάληψη των καθηκόντων του ως προέδρου.
«Δεν είμαστε τρομοκράτες – υπερασπιστήκαμε τον εαυτό μας»
Η κεντρική γραμμή της ομιλίας ήταν ότι η Τεχεράνη δεν θεωρεί τον εαυτό της επιτιθέμενο, αλλά αμυνόμενη πλευρά.
«Εκείνοι που είναι τρομοκράτες και εκπαιδεύουν και προστατεύουν τρομοκράτες μάς αποκαλούν έτσι. Εμείς απλώς υπερασπιστήκαμε τον εαυτό μας», υποστήριξε.
Ο Πεζεσκιάν ανέφερε ακόμη ότι, κατά την άποψή του, το Ιράν δεν έχει επιτεθεί σε άλλη χώρα επί δύο αιώνες, αλλά έχει διαχρονικά υπερασπιστεί τον εαυτό του.
Παράλληλα, συνέδεσε την ανάγκη στρατιωτικής ισχύος με την αποτροπή νέων επιθέσεων. «Ένας λαός που δεν είναι σε θέση να υπερασπιστεί τον εαυτό του θα ποδοπατηθεί στον σημερινό κόσμο», ανέφερε.
Η τοποθέτηση αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της σημερινής αντιπαράθεσης Ουάσιγκτον – Τεχεράνης, η οποία συνδυάζει στρατιωτική πίεση, κυρώσεις και προσπάθειες για διαπραγμάτευση.
Πυρηνική ενέργεια: «Όχι πυρηνικά όπλα, ναι στην ειρηνική τεχνολογία»
Ιδιαίτερα μεγάλο μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο Πεζεσκιάν επανέλαβε ότι η χώρα του δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, αλλά αρνείται να εγκαταλείψει το δικαίωμά της στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας.
«Το λέμε ξεκάθαρα: όχι πυρηνικά όπλα και κανένας περιορισμός στην ειρηνική πυρηνική τεχνολογία», δήλωσε.
Παρουσίασε την πυρηνική τεχνολογία ως εργαλείο ανάπτυξης που χρησιμοποιείται στην ιατρική, στη γεωργία, στη βιομηχανία και στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. «Δεν ζητάμε ειδική μεταχείριση. Ζητάμε ίσα δικαιώματα», τόνισε.
Η θέση αυτή αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία διαφωνίας στις σχέσεις Ιράν – ΗΠΑ, καθώς η Ουάσιγκτον επιδιώκει περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ενώ το Ιράν επιμένει στο δικαίωμα ειρηνικής πυρηνικής δραστηριότητας.
Η «ανοιχτή πληγή» της Γάζας
Ο Πεζεσκιάν αφιέρωσε σημαντικό μέρος της ομιλίας του και στη Γάζα, την οποία χαρακτήρισε «ανοιχτή πληγή στη συνείδηση της διεθνούς κοινότητας».
Μίλησε για περισσότερους από 80.000 νεκρούς αμάχους και εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους, αποδίδοντας την ευθύνη για την κατάσταση στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
«Δεν μπορούμε να μιλάμε για ειρήνη αγνοώντας την Παλαιστίνη», είπε, προσθέτοντας ότι «η διαρκής ειρήνη στη Δυτική Ασία είναι αδύνατη χωρίς δικαιοσύνη για την Παλαιστίνη».
Ο Ιρανός πρόεδρος επέμεινε ιδιαίτερα στην αποτυχία, όπως την περιέγραψε, των διεθνών μηχανισμών να προστατεύσουν τον άμαχο πληθυσμό και υποστήριξε ότι η στρατιωτική πίεση δεν μπορεί να εξαλείψει την παλαιστινιακή αντίσταση.
Το μήνυμα για το Ορμούζ
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Πεζεσκιάν και στο Στενό του Ορμούζ, συνδέοντας την ασφάλεια της στρατηγικής θαλάσσιας οδού με τη συνολική περιφερειακή ασφάλεια.
Υποστήριξε ότι δεν μπορεί να υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση στη θαλάσσια οδό για όσους, ταυτόχρονα, χρησιμοποιούν την περιοχή για να ασκήσουν πίεση στο Ιράν.
«Δεν θα υποκύψουμε σε αυτό», είπε, προειδοποιώντας ότι η επέκταση του πολέμου δεν μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ασφάλεια.
Το θέμα έχει ήδη αποκτήσει σαφή διαπραγματευτική διάσταση στις επαφές ΗΠΑ – Ιράν, καθώς η επαναλειτουργία του Στενού συνδέεται από την Τεχεράνη με συγκεκριμένους όρους.
«Το Ιράν δεν μπορεί να εξαναγκαστεί σε παράδοση»
Ο Πεζεσκιάν έστειλε παράλληλα μήνυμα ότι η στρατιωτική και οικονομική πίεση δεν πρόκειται, κατά την εκτίμηση της Τεχεράνης, να οδηγήσει σε συνθηκολόγηση.
«Το Ιράν δεν μπορεί να εξαναγκαστεί σε παράδοση», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι η χώρα του δεν ξεκίνησε τον πόλεμο και ότι παραμένει προσηλωμένη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η αναφορά του είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ομιλία δεν έκλεισε την πόρτα στη διπλωματία. Αντίθετα, ο Ιρανός πρόεδρος δήλωσε ότι είναι έτοιμος για διάλογο και διαπραγματεύσεις, αλλά υπό μία βασική προϋπόθεση: να μην διεξάγονται υπό απειλές και στρατιωτικό εξαναγκασμό.
«Είμαστε έτοιμοι για διάλογο, διπλωματία και διαπραγματεύσεις, χωρίς να αποδεχόμαστε τη γλώσσα της βίας», είπε.
Η επίθεση στα «δύο μέτρα και δύο σταθμά»
Το τελευταίο μεγάλο κεφάλαιο της ομιλίας του αφορούσε την πυρηνική πολιτική και αυτό που ο Πεζεσκιάν χαρακτήρισε «δύο μέτρα και δύο σταθμά» της διεθνούς κοινότητας.
Σύγκρινε την αντιμετώπιση του Ιράν με εκείνη του Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ διαθέτει πυρηνικά όπλα και δεν έχει ενταχθεί στη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, ενώ το Ιράν δέχεται πιέσεις και κυρώσεις και υπόκειται σε απαιτήσεις για διεθνείς ελέγχους.
«Το πυρηνικό όπλο βρίσκεται στο Ισραήλ, αλλά οι επιθεωρητές βρίσκονται στο Ιράν», είπε χαρακτηριστικά.
Και επανέλαβε το βασικό του αίτημα: «Το Ιράν δεν ζητά ειδική μεταχείριση. Ζητά ίσα δικαιώματα».
«Θα υπερασπιστούμε το Ιράν μέχρι την τελευταία μας πνοή»
Στο τέλος της ομιλίας του ο Πεζεσκιάν επέστρεψε στο μήνυμα της αντίστασης, χωρίς όμως να αποκλείσει τη διπλωματική οδό.
Υποστήριξε ότι ένας κόσμος που βασίζεται αποκλειστικά στη στρατιωτική ισχύ και στον εκφοβισμό δεν μπορεί να προσφέρει πραγματική ασφάλεια και κάλεσε τις χώρες της περιοχής να αναλάβουν οι ίδιες την ευθύνη για την περιφερειακή ασφάλεια.
«Το Ιράν απλώνει το χέρι του προς τον κόσμο», είπε, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη επιδιώκει συνεργασία όχι από αδυναμία αλλά από θέση αυτοπεποίθησης.
Ωστόσο, το τελικό μήνυμα ήταν απολύτως σαφές: η χώρα δεν πρόκειται να αποδεχθεί την πίεση ως προϋπόθεση για διαπραγμάτευση.
«Ποτέ δεν θα σκύψουμε το κεφάλι ούτε θα γονατίσουμε», είπε, πριν επαναλάβει ότι το Ιράν είναι έτοιμο για διάλογο, διπλωματία και διαπραγματεύσεις, αλλά όχι υπό τη «γλώσσα της βίας».
Η ομιλία του Πεζεσκιάν κινήθηκε έτσι σε δύο παράλληλους άξονες: από τη μία, η προβολή της ιρανικής ισχύος και η απόρριψη οποιασδήποτε ιδέας περί συνθηκολόγησης και, από την άλλη, η διατήρηση ανοιχτού του δρόμου προς τη διπλωματία. Στο κέντρο της αντιπαράθεσης παραμένουν το πυρηνικό πρόγραμμα, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή, η Γάζα και το Στενό του Ορμούζ.
