Η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα απρόσμενο χρηματοδοτικό κενό 27 δισ. δολαρίων στον αμυντικό της προϋπολογισμό για το 2026, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη συμφωνήσει τη χορήγηση μεγάλου δανείου προς το Κίεβο. Το αίτημα του Βολοντίμιρ Ζελένσκι αιφνιδίασε τους Ευρωπαίους συμμάχους και προκαλεί νέα συζήτηση για τις πραγματικές ανάγκες της Ουκρανίας, τη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων και τη δυνατότητα πρόσθετης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Η αποκάλυψη έγινε στις 24 Αυγούστου, όταν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι βρίσκονταν στο Κίεβο για την Ημέρα Ανεξαρτησίας της Ουκρανίας. Ο Ζελένσκι ενημέρωσε τους συμμάχους ότι η χώρα χρειάζεται επιπλέον 27 δισ. δολάρια προκειμένου να καλύψει τις αμυντικές της ανάγκες έως το τέλος του έτους.
Το ποσό προκάλεσε έκπληξη στους Ευρωπαίους διπλωμάτες, καθώς η ΕΕ έχει ήδη δεσμεύσει σημαντική οικονομική στήριξη προς το Κίεβο. Η νέα απαίτηση διατυπώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ρωσικές επιθέσεις με drones και πυραύλους συνεχίζονται και οι ανάγκες της ουκρανικής αεράμυνας παραμένουν αυξημένες.
Από πού προέκυψε το έλλειμμα των 27 δισ. δολαρίων;
Η ακριβής προέλευση του ελλείμματος παραμένει ασαφής και αποτελεί αντικείμενο διαφωνίας στο Κίεβο. Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι μέρος των πόρων που προορίζονταν για τους τελευταίους μήνες του έτους χρησιμοποιήθηκε νωρίτερα, με αποτέλεσμα να διευρυνθεί το χρηματοδοτικό κενό.
Ο Ουκρανός πρόεδρος συνέδεσε μέρος της εξέλιξης με την περίοδο κατά την οποία υπουργός Άμυνας ήταν ο Μιχάιλο Φέντοροφ, ο οποίος προωθούσε αλλαγές στην αμυντική βιομηχανία πριν από την απομάκρυνσή του.
Ο Φέντοροφ απορρίπτει την εκδοχή ότι επί των ημερών του δημιουργήθηκε έλλειμμα τέτοιου μεγέθους και αποδίδει την κατάσταση σε αποφάσεις της νέας ηγεσίας.
Το Κίεβο δεν έχει δημοσιοποιήσει αναλυτικά τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες που συνθέτουν το ποσό. Ο Ζελένσκι ανέφερε, πάντως, ότι σε αυτές περιλαμβάνονται οι αγορές όπλων, οι μισθοί των στρατιωτών και οι αποζημιώσεις προς τις οικογένειες των πεσόντων.
Αυξήθηκαν οι στρατιωτικές δαπάνες
Η επικεφαλής της επιτροπής προϋπολογισμού της ουκρανικής Βουλής, Ροξολάνα Πίντλασα, ανέφερε ότι το αρχικό προβλεπόμενο έλλειμμα ανερχόταν σε 7,5 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οι στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν περισσότερο από 17% κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026.
Παράλληλα, οι ρωσικές επιθέσεις σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις και λιμάνια έχουν επηρεάσει τα δημόσια έσοδα. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τον προηγούμενο μήνα η Ουκρανία συγκέντρωσε σχεδόν τα μισά από τα αναμενόμενα έσοδά της.
Η ουκρανική κυβέρνηση έχει εξετάσει μέτρα περιορισμού των δαπανών, όμως τα περιθώρια περικοπών είναι περιορισμένα. Οι στρατιωτικές δαπάνες θεωρούνται από την πολιτική ηγεσία άμεση προτεραιότητα, καθώς συνδέονται με τη λειτουργία του στρατού και την αντιμετώπιση των ρωσικών επιθέσεων.
Η λύση της επίσπευσης του ευρωπαϊκού δανείου
Οι Βρυξέλλες εξετάζουν πλέον τις επιλογές για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού. Ο επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, έχει πραγματοποιήσει επαφές με την ουκρανική πλευρά προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι δημοσιονομικές ανάγκες.
Ένα από τα βασικά σενάρια είναι η επίσπευση των εκταμιεύσεων από το μεγάλο ευρωπαϊκό δάνειο, ύψους περίπου 100 δισ. ευρώ, το οποίο είχε σχεδιαστεί να κατανεμηθεί μεταξύ του 2026 και του 2027.
Η μεταφορά μέρους των πόρων που προορίζονταν για το 2027 στο 2026 θα μπορούσε να καλύψει άμεσα ένα μέρος του κενού. Θα δημιουργούσε, ωστόσο, νέο χρηματοδοτικό πρόβλημα για την Ουκρανία το επόμενο έτος.
Παράλληλα, το Κίεβο αναζητά πρόσθετη οικονομική στήριξη από τη Βρετανία, τον Καναδά και την Ιαπωνία.
Στο επίκεντρο τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια
Η Ουκρανία πιέζει την Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει στην αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Πρόκειται για περισσότερα από 200 δισ. δολάρια ρωσικών κρατικών κεφαλαίων, τα οποία διακρατούνται σε μεγάλο βαθμό μέσω του Euroclear στο Βέλγιο.
Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες υποστηρίζουν την αξιοποίηση των κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, περιορίζοντας την ανάγκη για νέες επιβαρύνσεις στους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς.
Το Βέλγιο διατηρεί, ωστόσο, σοβαρές επιφυλάξεις. Η βελγική κυβέρνηση ανησυχεί για τις νομικές συνέπειες μιας κατάσχεσης κρατικών περιουσιακών στοιχείων και για τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια τέτοια απόφαση στην εμπιστοσύνη προς το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Οι διαπραγματεύσεις για την αξιοποίηση των ρωσικών κεφαλαίων αναμένεται να διαρκέσουν, ενώ το Κίεβο χρειάζεται χρηματοδότηση μέσα στους επόμενους μήνες.
Νέα πίεση στις σχέσεις Κιέβου και Ευρώπης
Το αίτημα για επιπλέον 27 δισ. δολάρια έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή οικονομική στήριξη έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την Ουκρανία, καθώς η αμερικανική οικονομική βοήθεια έχει περιοριστεί.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να αποφασίσουν αν και με ποιον τρόπο μπορούν να αυξήσουν ή να επισπεύσουν τη χρηματοδότηση προς το Κίεβο. Ταυτόχρονα, πρέπει να αντιμετωπίσουν τις δικές τους δημοσιονομικές πιέσεις και τις αντιδράσεις στο εσωτερικό των χωρών τους.
Για τις Βρυξέλλες, το ζήτημα πλέον έχει δύο διαστάσεις: την άμεση κάλυψη των ουκρανικών αναγκών και την πλήρη αποσαφήνιση του τρόπου με τον οποίο προέκυψε το πρόσθετο έλλειμμα.
Για το Κίεβο, η ανάγκη είναι άμεση. Οι αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες συνδέονται με την ένταση των ρωσικών επιθέσεων, ενώ η χώρα εξακολουθεί να χρειάζεται όπλα, αεράμυνα και πόρους για τη μισθοδοσία του στρατού.
