Μία ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα, μέσω της οποίας οι κληρονόμοι θα μπορούν να βλέπουν συγκεντρωμένα την περιουσία αλλά και τις οφειλές που συνδέονται με μία κληρονομιά, προβλέπει το νέο πλαίσιο για το κληρονομικό δίκαιο που προωθεί το υπουργείο Δικαιοσύνης.
Η βασική αλλαγή αφορά την πρόσβαση στην πληροφορία: ο πιστοποιημένος κληρονόμος θα μπορεί, με μία αίτηση, να αποκτά συνολική εικόνα για το ενεργητικό και το παθητικό της κληρονομίας πριν αποφασίσει τι θα πράξει. Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται με τις ευρύτερες αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο και ειδικά με το ζήτημα των χρεών που μπορεί να συνοδεύουν μία κληρονομιά.
Η ψηφιακή διαχείριση των υποθέσεων κληρονομιάς έχει ήδη επεκταθεί και στο φορολογικό πεδίο, με τις δηλώσεις να πραγματοποιούνται σε μεγάλο βαθμό ηλεκτρονικά μέσω του myPROPERTY. Οι αλλαγές στις δηλώσεις κληρονομιάς αποτελούν ένα ακόμη βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Στόχος του νέου συστήματος είναι να περιοριστεί το ενδεχόμενο ένας κληρονόμος να βρεθεί αντιμέτωπος με υποχρεώσεις για τις οποίες δεν είχε ενημερωθεί. Το πρόβλημα των χρεών βρίσκεται άλλωστε στον πυρήνα της μεταρρύθμισης, καθώς το νέο μοντέλο επιχειρεί να διαχωρίσει την κληρονομιαία περιουσία από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου. Το νέο πλαίσιο για τα χρέη των κληρονομιών
Μία αίτηση για ολόκληρη την οικονομική εικόνα
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου Δικαιοσύνης, η νέα πλατφόρμα θα λειτουργεί ως ενιαία ψηφιακή πύλη για τους πιστοποιημένους κληρονόμους. Μέσω αυτής θα συγκεντρώνονται στοιχεία από διαφορετικές πηγές, ώστε ο ενδιαφερόμενος να μην χρειάζεται να απευθύνεται ξεχωριστά σε υπηρεσίες και οργανισμούς.
Στην πράξη, η πλατφόρμα θα αντλεί δεδομένα από τη φορολογική διοίκηση, τις τράπεζες, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα υποθηκοφυλακεία ή κτηματολογικά γραφεία.
Το ενεργητικό της κληρονομίας θα περιλαμβάνει στοιχεία για ακίνητα, τραπεζικούς λογαριασμούς, επενδυτικά προϊόντα και εταιρικά μερίδια. Αντίστοιχα, στο παθητικό θα καταγράφονται οι οφειλές προς το Δημόσιο, μεταξύ άλλων προς την ΑΑΔΕ και τον e-ΕΦΚΑ, τραπεζικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες, καθώς και άλλα βεβαιωμένα χρέη προς τρίτους.
Το πρόβλημα των «κρυφών» χρεών
Σήμερα, η προσπάθεια να αποτυπωθεί η συνολική οικονομική κατάσταση ενός θανόντος μπορεί να απαιτεί αναζήτηση στοιχείων σε πολλές διαφορετικές υπηρεσίες. Αυτό δημιουργεί ένα πρακτικό πρόβλημα για τον κληρονόμο, ο οποίος καλείται να αποφασίσει μέσα σε συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο χωρίς πάντοτε να έχει πλήρη εικόνα.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο κρίσιμο όταν η κληρονομιά περιλαμβάνει ακίνητα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία που φαίνονται εκ πρώτης όψεως σημαντικά, αλλά συνοδεύονται από άγνωστες υποχρεώσεις.
Η νέα πλατφόρμα επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος από την αναζήτηση διάσπαρτων πληροφοριών στη συγκέντρωσή τους σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.
Τι θα βλέπει ο κληρονόμος
Η εικόνα που θα παρέχεται θα χωρίζεται ουσιαστικά σε δύο μέρη:
Ενεργητικό: ακίνητη περιουσία, τραπεζικοί λογαριασμοί, επενδύσεις, εταιρικές συμμετοχές και λοιπά περιουσιακά στοιχεία.
Παθητικό: οφειλές προς την ΑΑΔΕ και τον e-ΕΦΚΑ, τραπεζικά δάνεια και κάρτες, καθώς και άλλα καταγεγραμμένα χρέη.
Με αυτόν τον τρόπο ο κληρονόμος θα μπορεί να γνωρίζει όχι μόνο τι κληρονομεί αλλά και ποιες υποχρεώσεις συνδέονται με την κληρονομιαία περιουσία.
Η λογική αυτή εντάσσεται στον ευρύτερο επανασχεδιασμό του κληρονομικού δικαίου. Στο προτεινόμενο πλαίσιο προβλέπεται, μεταξύ άλλων, αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι υποχρεώσεις της κληρονομίας και η ευθύνη του κληρονόμου. Οι βασικές αλλαγές στο νέο κληρονομικό δίκαιο
Ποιοι θα έχουν πρόσβαση
Η πρόσβαση δεν θα είναι ανοικτή σε οποιονδήποτε. Προϋπόθεση θα είναι η πιστοποίηση του κληρονόμου και η τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών ταυτοποίησης.
Παράλληλα, η διασύνδεση φορολογικών, τραπεζικών, ασφαλιστικών και περιουσιακών δεδομένων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις ως προς την ασφάλεια του συστήματος. Για τον λόγο αυτό προβλέπονται ειδικά πρωτόκολλα προστασίας προσωπικών δεδομένων και διαδικασίες εναρμονισμένες με τον GDPR.
Η πρόσβαση θα πρέπει να περιορίζεται στα απολύτως αναγκαία στοιχεία και να συνδέεται με την ιδιότητα του συγκεκριμένου προσώπου ως κληρονόμου.
Ομάδα εργασίας υπό τον Γεώργιο Λέκκα
Για την προετοιμασία του νέου νομοθετικού πλαισίου έχει συγκροτηθεί Ομάδα Εργασίας με τη συμμετοχή νομικών, δικαστικών λειτουργών και υπηρεσιακών στελεχών.
Την προεδρία έχει ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ Γεώργιος Λέκκας, ο οποίος έχει παρουσιάσει τους βασικούς άξονες της μεταρρύθμισης, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η αναμόρφωση της ευθύνης του κληρονόμου για τις υποχρεώσεις της κληρονομίας. Οι έξι άξονες της μεταρρύθμισης του κληρονομικού δικαίου
Η κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα αποτελεί έτσι ένα από τα πρακτικά εργαλεία της ευρύτερης μεταρρύθμισης: να μπορεί ο πολίτης να γνωρίζει τι ακριβώς περιλαμβάνει μία κληρονομιά πριν αναλάβει τις σχετικές νομικές και οικονομικές υποχρεώσεις.
