Η ισπανική κυβέρνηση ενέκρινε δέσμη μέτρων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, λίγες ημέρες μετά την έξωση μιας 87χρονης γυναίκας από το σπίτι της στη Μαδρίτη. Το πακέτο προβλέπει παράταση της προστασίας ευάλωτων ενοικιαστών έως το 2030, αυστηρότερους κανόνες για τις βραχυχρόνιες και προσωρινές μισθώσεις, καθώς και περιορισμούς στις αγορές ακινήτων από μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια.
Η απόφαση της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ έρχεται ενώ η στεγαστική κρίση στην Ισπανία έχει μετατραπεί σε κεντρικό κοινωνικό ζήτημα. Τις τελευταίες ημέρες, εκατοντάδες άνθρωποι παραμένουν σε έναν αυτοσχέδιο καταυλισμό στην Πουέρτα δελ Σολ της Μαδρίτης, ζητώντας παρεμβάσεις για τα ενοίκια και μεγαλύτερη προστασία των ενοικιαστών.
Στεγαστική κρίση στη Μαδρίτη: Ο καταυλισμός διαμαρτυρίας
Η υπόθεση της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, η οποία απομακρύνθηκε από το διαμέρισμά της πάνω σε φορείο, αποτέλεσε το σημείο καμπής για τις κινητοποιήσεις. Η 87χρονη ζούσε στο ίδιο σπίτι επί σχεδόν 70 χρόνια, πριν η ιδιοκτησία περάσει σε εταιρεία ακινήτων και το ενοίκιό της αυξηθεί κατά 275%, στα 2.650 ευρώ, σύμφωνα με την Ένωση Ισπανών Ενοικιαστών.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι τα μέτρα θα κατατεθούν προς έγκριση στο ισπανικό Κοινοβούλιο, όπου ο κυβερνητικός συνασπισμός δεν διαθέτει την απαιτούμενη πλειοψηφία. Η κυβέρνηση έχει ζητήσει έκτακτη κοινοβουλευτική συνεδρίαση την Παρασκευή, ώστε τα δύο διατάγματα να εξεταστούν το συντομότερο δυνατό.
Η ένταση στην αγορά κατοικίας δεν αφορά μόνο την Ισπανία. Και στην Ελλάδα, η άνοδος των ενοικίων αποτελεί πλέον σημαντικό μέρος της στεγαστικής πίεσης, με τις τιμές να συνεχίζουν να αυξάνονται σε πολλές περιοχές.
Ενοίκια 2026: Οι περιοχές με τις υψηλότερες τιμές και τις μεγαλύτερες αυξήσεις
Απαγόρευση εξώσεων έως το 2030
Το βασικό μέτρο προβλέπει την παράταση έως το 2030 των περιορισμών στις εξώσεις ευάλωτων ενοικιαστών. Πρόκειται για μία από τις βασικές απαιτήσεις των οργανώσεων που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις στη Μαδρίτη.
Παράλληλα, προβλέπεται διετής παράταση των υφιστάμενων συμβολαίων ενοικίασης που πρόκειται να λήξουν στα τέλη του 2028, ενώ συμφωνήθηκε και μηχανισμός αυτόματης ανανέωσης των μισθώσεων.
Οι λεπτομέρειες των ρυθμίσεων δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί στο σύνολό τους. Ωστόσο, ο κυβερνητικός σχεδιασμός δείχνει προς μεγαλύτερη παρέμβαση στη λειτουργία της αγοράς ενοικίων.
Στο στόχαστρο οι «γύπες» των ακινήτων
Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης απαγόρευση έως το 2028 για την αγορά κατοικιών από τα λεγόμενα «vulture funds», δηλαδή επενδυτικά κεφάλαια που δραστηριοποιούνται στην αγορά προβληματικών ή υποτιμημένων περιουσιακών στοιχείων.
Η υπουργός Υγείας Μόνικα Γκαρσία υποστήριξε ότι η κυβέρνηση θέλει να παρέμβει στην κερδοσκοπική αγορά κατοικίας και να αποκαταστήσει την ισορροπία μεταξύ των πολιτών και των μεγάλων επενδυτικών κεφαλαίων.
Οι οργανώσεις ενοικιαστών αποδίδουν μέρος της εκτίναξης των τιμών στην αυξανόμενη παρουσία επενδυτικών κεφαλαίων και στη μετατροπή κατοικιών σε ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Η ίδια συζήτηση έχει ανοίξει και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, όπου η περιορισμένη προσφορά κατοικιών πιέζει τις τιμές. Βραχυχρόνιες μισθώσεις και στεγαστική πίεση
Νέοι κανόνες για τις προσωρινές και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Ένα ακόμη σκέλος του κυβερνητικού σχεδίου αφορά τις προσωρινές μισθώσεις και τις μισθώσεις ανά δωμάτιο, μορφές που έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια σε μεγάλες ισπανικές πόλεις.
Στόχος είναι να περιοριστούν πρακτικές που, σύμφωνα με τους υποστηρικτές των αλλαγών, επιτρέπουν σε ιδιοκτήτες να αποφεύγουν τους κανόνες που ισχύουν για τις συμβατικές μακροχρόνιες μισθώσεις.
Οι οργανώσεις ενοικιαστών ζητούν ακόμη αυστηρότερες παρεμβάσεις, μεταξύ άλλων πάγωμα των ενοικίων και αυτόματη ανανέωση των συμβολαίων χωρίς μεγάλες αυξήσεις.
Η δύσκολη μάχη στη Βουλή
Το πολιτικό πρόβλημα για τον Σάντσεθ είναι ότι τα μέτρα δεν μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς κοινοβουλευτική έγκριση. Η κυβέρνηση χρειάζεται τη στήριξη κομμάτων που δεν συμμετέχουν στον συνασπισμό της.
Το πρώτο διάταγμα φέρεται να έχει πιθανότητες να εξασφαλίσει την υποστήριξη συντηρητικών καταλανικών και βασκικών κομμάτων, τα οποία στο παρελθόν είχαν αντιταχθεί σε κυβερνητικές πρωτοβουλίες για τη στέγαση. Αντίθετα, το δεύτερο διάταγμα αντιμετωπίζει μεγαλύτερες δυσκολίες.
Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η στάση του Junts, του καταλανικού κόμματος που απαιτεί, μεταξύ άλλων, προστασία για τους μικρούς ιδιοκτήτες ακινήτων. Το κόμμα έχει καταστήσει σαφές ότι οι διαπραγματεύσεις απέχουν ακόμη από μια συμφωνία.
Το «διάταγμα Μαρικάρμεν»
Οι κινητοποιήσεις στη Μαδρίτη έχουν δώσει στα μέτρα και ένα ανεπίσημο όνομα: «διάταγμα Μαρικάρμεν», από το όνομα της 87χρονης η υπόθεση της οποίας βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Η Αμπασκάλ, η οποία νοσηλεύτηκε μετά την έξωσή της, αναμένεται να επιστρέψει στην κατοικία της έπειτα από συμφωνία που επιτεύχθηκε με τους ιδιοκτήτες του ακινήτου, σύμφωνα με τη δικηγόρο της.
Για τις οργανώσεις ενοικιαστών, όμως, η επιστροφή της 87χρονης δεν αρκεί. Η Ένωση Ενοικιαστών της Μαδρίτης υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση δεν πρέπει να αντιμετωπίσει την υπόθεση ως μεμονωμένο περιστατικό, αλλά να προχωρήσει σε συνολική αλλαγή του πλαισίου προστασίας των ενοικιαστών.
Η κυβέρνηση έχει πλέον 30 ημέρες από τη δημοσίευση των διαταγμάτων για να αναζητήσει κοινοβουλευτική συμφωνία. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας θα κρίνει αν το «διάταγμα Μαρικάρμεν» θα αποτελέσει μόνιμη αλλαγή στη στεγαστική πολιτική της Ισπανίας ή θα παραμείνει ένα πακέτο μέτρων που προέκυψε υπό την πίεση των τελευταίων ημερών.
