Ένα κερί, λίγα λουλούδια και ένα μήνυμα γραμμένο με μαύρο μαρκαδόρο: «Σας ευχαριστούμε για όλα, δεν θα σας ξεχάσουμε ποτέ». Στην Πουέρτα ντελ Σολ της Μαδρίτης, ανάμεσα στις περίπου εκατό σκηνές του αυτοσχέδιου καταυλισμού διαμαρτυρίας για τη στέγαση, η 25χρονη Αϊτάνα Λόπεθ ήρθε να αποχαιρετήσει τη Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, την 87χρονη γυναίκα που μέσα σε λίγες εβδομάδες έγινε το πρόσωπο της στεγαστικής κρίσης στην Ισπανία. Η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ στο Libre
«Ήταν η απαρχή όλων αυτών», είπε η νεαρή φοιτήτρια μόδας, αναφερόμενη στην κινητοποίηση που ξεκίνησε μετά την έξωση της Αμπασκάλ από το διαμέρισμά της στις 23 Σεπτεμβρίου. Η υπόθεση είχε ήδη προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις και οδήγησε στη δημιουργία του καταυλισμού στην κεντρική πλατεία της Μαδρίτης, όπου οι διαδηλωτές απαιτούν αλλαγές στη στεγαστική πολιτική. Ο καταυλισμός διαμαρτυρίας στη Μαδρίτη
Η Αμπασκάλ πέθανε στις 7 Οκτωβρίου στο νοσοκομείο, περίπου δύο εβδομάδες μετά την έξωσή της από το σπίτι όπου είχε ζήσει για περισσότερες από επτά δεκαετίες. Η ιστορία της, που ξεκίνησε ως μια μακρά δικαστική διαμάχη για ένα διαμέρισμα, μετατράπηκε σε πολιτική κρίση για τη στέγαση, καθώς οι τιμές των κατοικιών και των ενοικίων έχουν καταστήσει την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία ολοένα δυσκολότερη. Η ιστορία της 87χρονης στο AnatropiNews
Στην Πουέρτα ντελ Σολ, ένα μικρό αυτοσχέδιο μνημείο έχει δημιουργηθεί στη μνήμη της. Κεριά, τριαντάφυλλα και χειρόγραφα μηνύματα βρίσκονται κάτω από ένα δέντρο. «Η γιαγιά μιας ολόκληρης χώρας», γράφει ένα από τα πλακάτ. «Ο αγώνας συνεχίζεται», αναφέρει ένα άλλο. Και πράγματι, η κινητοποίηση που ξεκίνησε με την υπόθεση της Αμπασκάλ έχει πλέον αποκτήσει δική της δυναμική. Οι διαδηλώσεις για τη στεγαστική κρίση
Την Πέμπτη το βράδυ, διαδηλωτές είχαν προγραμματίσει πορεία από τον καταυλισμό μέχρι το πρώην σπίτι της Αμπασκάλ. Η συγκέντρωση δεν έχει πλέον μόνο χαρακτήρα μνήμης. Αποτελεί την πιο ορατή έκφραση μιας κοινωνικής σύγκρουσης που φέρνει αντιμέτωπους ενοικιαστές, ιδιοκτήτες, επενδυτικές εταιρείες και την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ.
Από το σπίτι μιας γυναίκας σε σύμβολο μιας χώρας
Η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ ζούσε στο ίδιο διαμέρισμα της Μαδρίτης για περισσότερα από 70 χρόνια. Εκεί είχε περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της και εκεί συνέχιζε να κατοικεί όταν το ακίνητο άλλαξε ιδιοκτησία.
Η νέα ιδιοκτησία του ακινήτου άλλαξε τους όρους της ζωής της. Το ενοίκιο, σύμφωνα με την Ένωση Ενοικιαστών, αυξήθηκε δραματικά, φτάνοντας σε επίπεδο που ήταν αδύνατο να καλυφθεί από τη σύνταξή της.
Η διαμάχη κράτησε χρόνια και κατέληξε σε αλλεπάλληλες προσπάθειες έξωσης. Η τελευταία πραγματοποιήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου, παρά τις κινητοποιήσεις όσων είχαν συγκεντρωθεί έξω από το κτίριο για να την εμποδίσουν.
Η εικόνα της 87χρονης να απομακρύνεται με φορείο συγκλόνισε την Ισπανία.
Η Αμπασκάλ μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο σε κακή κατάσταση υγείας. Παρέμεινε εκεί μέχρι τον θάνατό της, χωρίς να προλάβει να επιστρέψει στο σπίτι όπου είχε ζήσει επί επτά δεκαετίες.
«Ένα ακόμη θύμα» της στεγαστικής κρίσης
«Είναι απαράδεκτο να διώχνουν μια ηλικιωμένη γυναίκα από το σπίτι όπου έζησε 70 χρόνια», είπε ο 64χρονος Λουίθ Ροντρίγκεθ, ένας από τους κατοίκους της Μαδρίτης που βρέθηκαν στο σημείο.
Για τον ίδιο, η υπόθεση της Αμπασκάλ ήταν «η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι». «Αυτή η γυναίκα ήταν ένα θύμα, απλώς ένα ακόμη θύμα», είπε.
Η φράση αυτή αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει πλέον η ισπανική κοινωνία την υπόθεση. Η Αμπασκάλ δεν θεωρείται μόνο μια ηλικιωμένη που έχασε το σπίτι της. Για τους διαδηλωτές έγινε σύμβολο μιας αγοράς κατοικίας στην οποία η αξία των ακινήτων αυξάνεται πολύ ταχύτερα από την οικονομική δυνατότητα μεγάλου τμήματος του πληθυσμού.
Η στεγαστική κρίση δεν αφορά πλέον μόνο νέους ανθρώπους που αδυνατούν να αγοράσουν σπίτι. Αγγίζει ηλικιωμένους, οικογένειες, εργαζόμενους και συνταξιούχους που βλέπουν τα ενοίκια να απορροφούν όλο και μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους.
Η Πουέρτα ντελ Σολ γίνεται ξανά κέντρο διαμαρτυρίας
Η επιλογή της Πουέρτα ντελ Σολ δεν είναι τυχαία. Η πλατεία έχει συνδεθεί με μεγάλες κοινωνικές κινητοποιήσεις στην Ισπανία και αποτέλεσε επίκεντρο των Αγανακτισμένων το 2011.
Τώρα, οι σκηνές που έχουν στηθεί στο ίδιο σημείο παραπέμπουν σε μια νέα κοινωνική διεκδίκηση. Οι ακτιβιστές για το δικαίωμα στη στέγη δηλώνουν ότι θα παραμείνουν στον χώρο όσο χρειαστεί, απαιτώντας μέτρα κατά των εξώσεων και της στεγαστικής κερδοσκοπίας.
«Είμαστε όλοι Μαρικάρμεν» και «Ούτε μία ακόμη Μαρικάρμεν» είναι μερικά από τα συνθήματα που έχουν αναρτηθεί στον καταυλισμό.
Η κινητοποίηση δεν περιορίζεται στη Μαδρίτη. Διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν και σε άλλες ισπανικές πόλεις, καθώς η υπόθεση της 87χρονης λειτούργησε ως καταλύτης για μια ήδη έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια. Η στεγαστική κρίση και οι διαδηλώσεις στην Ισπανία
Η πολιτική κρίση μετά την έξωση
Η υπόθεση της Αμπασκάλ συνέπεσε με μια κρίσιμη πολιτική συγκυρία για την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ.
Το ισπανικό Κοινοβούλιο απέρριψε δύο κυβερνητικά νομοσχέδια για τη στέγαση, μεταξύ άλλων μέτρα που αφορούσαν την προστασία ευάλωτων ενοικιαστών και τις εξώσεις. Η κυβέρνηση δεν διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία και δυσκολεύεται να περάσει τις προτάσεις της.
Η απόρριψη των μέτρων αύξησε την πολιτική πίεση στον Σάντσεθ, ενώ η στεγαστική κρίση έχει πλέον εξελιχθεί σε ένα από τα βασικά ζητήματα της πολιτικής αντιπαράθεσης. Η απόρριψη των μέτρων για τη στέγαση
Η κυβέρνηση είχε προηγουμένως προτείνει την αναστολή εξώσεων έως το 2030 και την αυτόματη ανανέωση μισθωτηρίων, μέτρα που πήραν ήδη στην κοινωνική συζήτηση το όνομα «διάταγμα Μαρικάρμεν». Το «διάταγμα Μαρικάρμεν»
Το πρόβλημα, όμως, είναι πολιτικό όσο και κοινωνικό: ακόμη και όταν η κυβέρνηση επιχειρεί να νομοθετήσει, χρειάζεται τη στήριξη κομμάτων που έχουν διαφορετικές προτεραιότητες για την αγορά ακινήτων, τους ιδιοκτήτες και τους ενοικιαστές.
Η τελευταία εικόνα της Αμπασκάλ
Λίγους μήνες πριν από τον θάνατό της, η Αμπασκάλ είχε μιλήσει για τον πολυετή αγώνα της. Η φράση που επαναλαμβανόταν στην υπόθεσή της ήταν απλή: ήθελε να μείνει στο σπίτι όπου είχε περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της.
«Αυτή η μάχη κατέστρεψε την υγεία μου. Μετά βίας αντέχω», είχε πει.
Τελικά δεν επέστρεψε ποτέ.
Ο θάνατός της δεν έκλεισε την υπόθεση. Αντίθετα, την έκανε ακόμη πιο πολιτική. Στη Μαδρίτη, οι διαδηλωτές συνεχίζουν να κοιμούνται στις σκηνές της Πουέρτα ντελ Σολ, ενώ το όνομά της έχει περάσει στα συνθήματα ενός κινήματος που ζητά αλλαγή στους κανόνες της αγοράς κατοικίας.
Η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ έγινε «η γιαγιά μιας ολόκληρης χώρας» επειδή η προσωπική της ιστορία συμπύκνωσε ένα πρόβλημα που πλέον αφορά εκατομμύρια ανθρώπους: πόσο μπορεί να κοστίζει ένα σπίτι πριν γίνει απρόσιτο για εκείνον που το χρειάζεται για να ζήσει.
Και στην Ισπανία, το ερώτημα αυτό έχει πλέον μετατραπεί σε πολιτική μάχη.
