Εκλογές Σαξονίας-Άνχαλτ: Το αδιέξοδο σχηματισμού κυβέρνησης και η πίεση στον Μερτς
Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κατέγραψε ποσοστό-ρεκόρ στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ, επιβεβαιώνοντας τις δημοσκοπήσεις και προκαλώντας ισχυρούς κραδασμούς στο γερμανικό πολιτικό σκηνικό. Με καταμετρημένο το 97% των ψήφων, το ακροδεξιό κόμμα συγκεντρώνει 44%, ενώ το CDU του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς περιορίζεται στο 17,4%, καταγράφοντας ιστορικό χαμηλό.
Η AfD αυξάνει το ποσοστό της κατά 23,2 μονάδες σε σχέση με τις εκλογές του 2021, ενώ το CDU χάνει 19,7 μονάδες. Το αποτέλεσμα δίνει στην AfD σαφή πολιτική πρωτοκαθεδρία, δεν της εξασφαλίζει όμως, όπως όλα δείχνουν, τη δυνατότητα να κυβερνήσει αυτοδύναμα.
Η AfD κερδίζει, αλλά η εξουσία δεν είναι δεδομένη
Το μεγάλο ζητούμενο πλέον είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης. Η AfD είχε θέσει ως στόχο την αυτοδυναμία, η οποία εξαρτάται όχι από την απόλυτη πλειοψηφία των ψήφων αλλά από την εξασφάλιση της απόλυτης πλειοψηφίας των εδρών στο κρατιδιακό κοινοβούλιο.
Το αποτέλεσμα θα κριθεί από το πόσα κόμματα θα καταφέρουν τελικά να ξεπεράσουν το όριο του 5% και να εκπροσωπηθούν στη Βουλή. Οι εκτιμήσεις του ARD και της Bild συγκλίνουν στο ότι η AfD δεν φαίνεται να εξασφαλίζει αυτοδυναμία.
Σε αυτή την περίπτωση, το κόμμα του Ούλριχ Ζίγκμουντ θα βρεθεί αντιμέτωπο με το πρόβλημα που συνοδεύει την εκλογική του άνοδο: έχει πλέον τη μεγαλύτερη δύναμη στο κρατίδιο, αλλά δυσκολεύεται να βρει εταίρο για να κυβερνήσει.
Το «τείχος προστασίας» δοκιμάζεται
Τα υπόλοιπα κόμματα απορρίπτουν τη συνεργασία με την AfD, ενώ η Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), που κινείται στο 5,1% και δίνει μάχη για την είσοδό της στη Βουλή, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας κατά περίπτωση.
Η επικεφαλής της BSW στη Σαξονία-Άνχαλτ, Κλαούντια Βίτινγκ, δήλωσε ότι θα ήταν «εντελώς αντιδημοκρατικό» να μην εμπλακεί η AfD στην κυβέρνηση με κάποιο τρόπο.
Σήμερα στο Μαγδεμβούργο κυβερνά συνασπισμός CDU, SPD και FDP, όμως η συνέχιση αυτής της συμμαχίας δεν είναι πλέον δυνατή. Ανέφικτος θεωρείται επίσης ένας συνασπισμός CDU, SPD και Πρασίνων.
Ένα από τα σενάρια που απομένουν είναι η συγκρότηση κυβέρνησης μειοψηφίας υπό την ηγεσία του CDU, η οποία θα χρειάζεται τη στήριξη της Αριστεράς. Πρόκειται για ένα μοντέλο που παραπέμπει στις πολιτικές ισορροπίες της Θουριγγίας και της Σαξονίας.
Το ενδεχόμενο, ωστόσο, προκαλεί έντονες επιφυλάξεις στο εσωτερικό του CDU, το οποίο έχει αποφασίσει με ψήφισμα να μην συνεργάζεται ούτε με την AfD ούτε με την Αριστερά.
Το αποτέλεσμα βαραίνει προσωπικά τον Μερτς
Η εκλογική ήττα του CDU έχει πλέον και ομοσπονδιακή διάσταση. Ο Φρίντριχ Μερτς χάνει άλλη μία κρατιδιακή αναμέτρηση, αυτή τη φορά σε περιοχή όπου το κόμμα του διατηρούσε ιστορικά ισχυρή θέση.
Το ARD αναφέρεται ήδη σε «εκκλήσεις για παραιτήσεις» από τα πίσω έδρανα του CDU/CSU και θέτει ευθέως το ερώτημα για το πόσο μπορεί ακόμη να αντέξει ο καγκελάριος υπό την πίεση των εκλογικών αποτελεσμάτων.
Ο Τιμ Μπραντ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Νέων του Βρανδεμβούργου, ζήτησε «νέα αρχή, σε προσωπικό και σε πολιτικό επίπεδο», υποστηρίζοντας ότι ο Μερτς θα πρέπει να παραιτηθεί τόσο από την καγκελαρία όσο και από την προεδρία του CDU και να διεξαχθούν νέες εκλογές.
Παραμένει ανοιχτό αν τέτοιες φωνές θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ένταση στο εσωτερικό του κόμματος τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.
Η επιτελάρχης της καγκελαρίας, Νίνα Βάρκεν, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «πολύ δύσκολο», υπογραμμίζοντας ότι η κυβέρνηση το αποδέχεται, αλλά «δεν θα το καταπιούμε έτσι απλά». Ο ίδιος ο Μερτς απέφυγε οποιαδήποτε δημόσια τοποθέτηση.
«Πόσο ακόμα μπορεί να αντέξει;»
Η συζήτηση για την πολιτική τύχη του Μερτς έχει ήδη μεταφερθεί στα γερμανικά μέσα ενημέρωσης.
Το Der Spiegel σημειώνει ότι στο CDU γίνεται πλέον λόγος για «πρόβλημα καγκελαρίου», υπογραμμίζοντας ότι το αποτέλεσμα μπορεί να οδηγήσει σε δύσκολες, ακόμη και υπαρξιακές, συζητήσεις στο κόμμα, ιδιαίτερα ενόψει των επόμενων κρατιδιακών εκλογών.
Η Handelsblatt χαρακτήρισε τη βραδιά στο Μαγδεμβούργο «ιστορική», κάνοντας λόγο για «ιστορική επιτυχία» της AfD και «φιάσκο» του CDU.
Η Die Zeit περιέγραψε την ατμόσφαιρα στην εκλογική βραδιά του CDU ως σοκ, σημειώνοντας ότι το αποτέλεσμα, με την AfD πάνω από το 40% και το CDU κάτω από το 20%, καταγράφει μια βαθιά μετατόπιση του εκλογικού σώματος.
Η Süddeutsche Zeitung προειδοποίησε ότι η Σαξονία-Άνχαλτ δείχνει πως η Γερμανία δεν είναι πλέον άτρωτη απέναντι στη δεξιά εξτρεμιστική πολιτική και ότι τα κόμματα του δημοκρατικού κέντρου βρίσκονται μπροστά σε ένα ολοένα δυσκολότερο δίλημμα.
Ο Ζίγκμουντ θέλει να οδηγήσει την πίεση στα άκρα
Ο θριαμβευτής των εκλογών Ούλριχ Ζίγκμουντ δεν άφησε περιθώρια για υποχώρηση. Δήλωσε ότι η AfD «δεν θα συμβιβαστεί και δεν θα εγκαταλείψει τις θέσεις του κόμματος για χάρη ενός συνασπισμού», ενώ έθεσε ήδη ζήτημα νέων εκλογών.
Για τον ίδιο, το αποτέλεσμα της Σαξονίας-Άνχαλτ δεν αποτελεί απλώς κρατιδιακή επιτυχία, αλλά μήνυμα για ολόκληρη τη Γερμανία. Η AfD επιχειρεί έτσι να μετατρέψει την εκλογική της νίκη σε ευρύτερη πολιτική διεκδίκηση.
Το ερώτημα είναι πλέον αν η πρωτιά της θα μετατραπεί σε κυβερνητική εξουσία ή αν το γερμανικό «τείχος προστασίας» απέναντι στην Ακροδεξιά θα παραμείνει αρκετά ισχυρό ώστε να την κρατήσει εκτός κυβέρνησης.
Στήριξη από Τραμπ και Όρμπαν, ανησυχία στην Ευρώπη
Η εκλογική επιτυχία της AfD προκάλεσε αντιδράσεις και εκτός Γερμανίας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε μέσω Truth Social γράφημα με το αποτέλεσμα των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ, ενώ ο πρώην στενός συνεργάτης του Ίλον Μασκ εξέφρασε δημόσια συγχαρητήρια προς την Άλις Βάιντελ και την AfD.
Από την άλλη πλευρά, Γάλλοι και Πολωνοί αξιωματούχοι εξέφρασαν την ανησυχία τους για την άνοδο του κόμματος.
Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκύρ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «πολύ, πολύ ανησυχητικό μήνυμα», ενώ ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μπενζαμέν Χαντάντ έκανε λόγο για «πολύ σοβαρή στιγμή για την Ευρώπη».
Στο ίδιο κλίμα κινήθηκε ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι, χαρακτηρίζοντας τη νίκη της AfD «ανησυχητικό μήνυμα».
Διαφορετική ήταν η αντίδραση του πρώην πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος χαιρέτισε τη νίκη της AfD ως «μια τεράστια βραδιά για τη Γερμανία και την Ευρώπη» και συνεχάρη την Άλις Βάιντελ, τον Ούλριχ Ζίγκμουντ και το κόμμα.
Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών και πρόεδρος της Forza Italia, Αντόνιο Ταγιάνι, χαρακτήρισε την επικράτηση της AfD «κάκιστη είδηση», εκφράζοντας την ελπίδα να αποτελέσει εξαίρεση σε τοπικό επίπεδο.
Οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ αφήνουν έτσι ανοιχτά δύο μέτωπα. Το πρώτο αφορά το άμεσο πολιτικό πρόβλημα του σχηματισμού κυβέρνησης στο κρατίδιο. Το δεύτερο αφορά το CDU και τον ίδιο τον Φρίντριχ Μερτς, καθώς η AfD απέδειξε ότι μπορεί πλέον να διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο σε περιοχές όπου μέχρι πρόσφατα η χριστιανοδημοκρατική κυριαρχία θεωρούνταν δεδομένη.
