Ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνει εκ νέου την εμπορική αντιπαράθεση με τον Καναδά, μετά την κατάρρευση των συνομιλιών μεταξύ Ουάσινγκτον και Οτάβα, προαναγγέλλοντας δασμούς 50% σε αυτοκίνητα, φορτηγά, ανταλλακτικά αυτοκινήτων και χάλυβα από την 1η Ιανουαρίου 2027. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι ο Καναδάς εκμεταλλεύεται επί χρόνια τις Ηνωμένες Πολιτείες και προειδοποιεί ότι η Ουάσινγκτον δεν πρόκειται πλέον να αποδέχεται ειδική μεταχείριση για τον βόρειο γείτονά της.
Το νέο χτύπημα του Τραμπ στο καναδικό εμπόριο
Η ανακοίνωση του Τραμπ σηματοδοτεί μια νέα, ιδιαίτερα επιθετική φάση στον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ–Καναδά. Στο στόχαστρο μπαίνει ένας από τους πιο στενά διασυνδεδεμένους βιομηχανικούς τομείς των δύο χωρών: η αυτοκινητοβιομηχανία.
Από τις αρχές του 2027, σύμφωνα με την εξαγγελία του Αμερικανού προέδρου, ο δασμός για όλα τα αυτοκίνητα και τα φορτηγά, ανεξαρτήτως μεγέθους, καθώς και για τα ανταλλακτικά τους, θα διαμορφωθεί στο 50%. Στο ίδιο επίπεδο θα αυξηθούν και οι δασμοί στον χάλυβα.
Το μήνυμα του Τραμπ προς τις επιχειρήσεις είναι σαφές: παραγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες σημαίνει μηδενικούς δασμούς. Με αυτόν τον τρόπο ο Αμερικανός πρόεδρος συνδέει ευθέως την εμπορική πολιτική με την προσπάθεια επαναφοράς παραγωγικών δραστηριοτήτων στο αμερικανικό έδαφος.
«Ο Καναδάς εκμεταλλεύεται τις ΗΠΑ»
Ο Τραμπ επανέφερε παράλληλα τη γνωστή επιχειρηματολογία του περί εμπορικής ανισορροπίας. Υποστήριξε ότι ο Καναδάς επιβαρύνει τους Αμερικανούς αγρότες και τα αμερικανικά αγροτικά προϊόντα με «εξωφρενικά υψηλούς» δασμούς, προκαλώντας, όπως ισχυρίστηκε, εμπορικό έλλειμμα ύψους 60 δισ. δολαρίων.
Στην ίδια λογική, υποστήριξε ότι η σημερινή κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί και ότι η αμερικανική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει τους δασμούς ως μοχλό πίεσης για την αλλαγή των εμπορικών σχέσεων.
Η ρητορική του Αμερικανού προέδρου δεν περιορίστηκε, πάντως, στους αριθμούς. Επιτέθηκε ευθέως στην καναδική κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η χώρα θεωρεί πως δικαιούται ειδική μεταχείριση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από τους «γειτονικούς συμμάχους» στους εμπορικούς αντιπάλους
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία έχει η φράση του Τραμπ ότι ο Καναδάς «δεν θα αντιμετωπίζεται πλέον σαν να είναι Πολιτεία». Η διατύπωση αποτυπώνει τη βαθύτερη αλλαγή στη λογική της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής.
Για δεκαετίες, οι οικονομικές σχέσεις ΗΠΑ και Καναδά βασίστηκαν στην υψηλή διασύνδεση των δύο οικονομιών, με τις αλυσίδες παραγωγής να διασχίζουν επανειλημμένα τα σύνορα. Η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αλληλεξάρτησης, καθώς εξαρτήματα και οχήματα παράγονται σε διαφορετικά στάδια και στις δύο πλευρές των συνόρων.
Η επιβολή δασμών 50% μπορεί επομένως να λειτουργήσει όχι μόνο ως πίεση προς τον Καναδά αλλά και ως παράγοντας ανατροπής υφιστάμενων παραγωγικών αλυσίδων.
Το στοίχημα της αμερικανικής παραγωγής
Η πολιτική Τραμπ στηρίζεται στην υπόθεση ότι οι υψηλοί δασμοί θα ωθήσουν τις επιχειρήσεις να μεταφέρουν περισσότερη παραγωγή στις ΗΠΑ. Η εξίσωση που θέτει είναι απλή: όποιος παράγει εντός αμερικανικού εδάφους αποφεύγει τους δασμούς, ενώ όποιος εισάγει προϊόντα από τον Καναδά αντιμετωπίζει σημαντικά υψηλότερο κόστος.
Το ερώτημα είναι αν η πίεση αυτή θα οδηγήσει πράγματι σε επενδύσεις ή αν θα προκαλέσει αύξηση του κόστους για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Ιδιαίτερα στον κλάδο του αυτοκινήτου, όπου η παραγωγή βασίζεται σε σύνθετες διασυνοριακές αλυσίδες εφοδιασμού, μια απότομη αύξηση των δασμών μπορεί να έχει επιπτώσεις πολύ πέρα από τους Καναδούς εξαγωγείς.
Η νέα φάση στις σχέσεις Ουάσινγκτον–Οτάβα
Η εξέλιξη έρχεται μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων και αυξάνει την πίεση στην καναδική κυβέρνηση να απαντήσει. Η Οτάβα βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια δύσκολη επιλογή: είτε να επιδιώξει νέο κύκλο διαπραγματεύσεων με την Ουάσινγκτον είτε να προχωρήσει σε αντίμετρα, με τον κίνδυνο μιας ευρύτερης εμπορικής σύγκρουσης.
Το σημαντικότερο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι η αντιπαράθεση δεν αφορά πλέον μόνο επιμέρους δασμούς. Αγγίζει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο οι δύο χώρες αντιλαμβάνονται την οικονομική τους σχέση.
Ο Τραμπ θέλει μια σχέση στην οποία η πρόσβαση στην αμερικανική αγορά θα αποτελεί αντάλλαγμα για παραγωγή, επενδύσεις και παραχωρήσεις από τους εμπορικούς εταίρους. Ο Καναδάς, από την άλλη, καλείται να αντιμετωπίσει μια Ουάσινγκτον που αντιμετωπίζει πλέον ακόμη και τον στενότερο οικονομικό της εταίρο ως διαπραγματευτικό αντίπαλο.
Η απόφαση για δασμούς 50% από την 1η Ιανουαρίου 2027 μετατρέπει έτσι την εμπορική διαμάχη ΗΠΑ–Καναδά σε δοκιμασία για ολόκληρο το μοντέλο οικονομικής συνεργασίας που έχει οικοδομηθεί στη Βόρεια Αμερική.
