Το «όχι» προηγείται με 52,5% έναντι 47,5% στο δημοψήφισμα για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ένταξης της Ισλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την καταμέτρηση να βρίσκεται στην τελική της φάση.
Εφόσον δεν υπάρξει ανατροπή, το αποτέλεσμα βάζει στον «πάγο» κάθε νέα συζήτηση για την ευρωπαϊκή πορεία του Ρέικιαβικ τουλάχιστον έως το 2028.
Πέντε μονάδες μπροστά το «όχι»
Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στην Ισλανδία διαμορφώνεται υπέρ της διατήρησης της χώρας εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς το «όχι» διατηρεί προβάδισμα πέντε ποσοστιαίων μονάδων έναντι του «ναι».
Με σχεδόν το σύνολο των ψήφων καταμετρημένο, το «όχι» συγκεντρώνει 52,5%, ενώ το «ναι» περιορίζεται στο 47,5%, σύμφωνα με την απευθείας καταμέτρηση που μεταδίδει το δημόσιο τηλεοπτικό δίκτυο RÚV.
Απομένει η καταμέτρηση ενός περιορισμένου αριθμού ψηφοδελτίων από εκλογική περιφέρεια, η οποία, ωστόσο, έχει ήδη καταγραφεί ως περιοχή όπου υπερισχύει το «όχι». Ως εκ τούτου, η ανατροπή της εικόνας θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη.
«Η χώρα απορρίπτει τις διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην ΕΕ», είναι χαρακτηριστική η διατύπωση της RÚV, αποτυπώνοντας το πολιτικό μήνυμα που προκύπτει από την κάλπη.
Στον «πάγο» η ευρωπαϊκή προοπτική
Εφόσον το τελικό αποτέλεσμα επιβεβαιώσει το προβάδισμα του «όχι», η Ισλανδία δεν θα επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συζήτηση για την ευρωπαϊκή της πορεία αναμένεται να παγώσει τουλάχιστον μέχρι το 2028.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς τα τελευταία χρόνια είχε επανέλθει στο προσκήνιο η συζήτηση για την επανεκκίνηση της διαδικασίας που είχε ανοίξει στο παρελθόν, αλλά τελικά εγκαταλείφθηκε.
Το δημοψήφισμα δεν αφορούσε την άμεση ένταξη της Ισλανδίας στην ΕΕ, αλλά το εάν θα έπρεπε να επαναληφθούν οι διαπραγματεύσεις για τους όρους μιας πιθανής ένταξης. Ωστόσο, το αποτέλεσμα λειτουργεί ως σαφής πολιτική απόφαση για την κατεύθυνση που επιλέγει σήμερα η ισλανδική κοινωνία.
Ισχυρό πλήγμα για τις Βρυξέλλες
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, μια επικράτηση του «όχι» αποτελεί αναμφίβολα δυσάρεστη εξέλιξη. Η Ισλανδία θεωρείται χώρα με στενούς οικονομικούς και θεσμικούς δεσμούς με την ευρωπαϊκή αγορά και η προοπτική επανέναρξης των συνομιλιών είχε αντιμετωπιστεί θετικά στις Βρυξέλλες.
Η χώρα είναι ήδη στενά συνδεδεμένη με την ευρωπαϊκή οικονομία μέσω του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, ενώ συμμετέχει και στη ζώνη Σένγκεν. Η ένταξη στην ΕΕ θα αποτελούσε, επομένως, περισσότερο μια πολιτική και θεσμική αλλαγή παρά μια απότομη μεταβολή των οικονομικών σχέσεων της Ισλανδίας με την Ευρώπη.
Παράλληλα, η γεωπολιτική συγκυρία είχε δημιουργήσει ένα διαφορετικό περιβάλλον σε σχέση με το παρελθόν. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι ανησυχίες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και η προσπάθεια της ΕΕ να ενισχύσει τη συνοχή της έχουν αναζωπυρώσει τη συζήτηση για τη διεύρυνση.
Γιατί η Ισλανδία παραμένει επιφυλακτική
Παρά τους στενούς δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση, σημαντικό τμήμα της ισλανδικής κοινωνίας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με επιφύλαξη την προοπτική ένταξης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται διαχρονικά η προστασία της αλιείας, ενός από τους σημαντικότερους τομείς της ισλανδικής οικονομίας και στοιχείο που συνδέεται άμεσα με την εθνική κυριαρχία της χώρας.
Επιπλέον, η Ισλανδία έχει ήδη πρόσβαση στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά μέσω του ΕΟΧ, χωρίς να είναι μέλος της ΕΕ. Για τους υποστηρικτές του «όχι», αυτό αποτελεί επιχείρημα υπέρ της διατήρησης του σημερινού καθεστώτος: στενή σύνδεση με την Ευρώπη χωρίς πλήρη ένταξη στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η επόμενη ημέρα
Το αποτέλεσμα αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια για μια νέα πολιτική πρωτοβουλία υπέρ της ένταξης τα επόμενα χρόνια. Ακόμη και αν η συζήτηση επανέλθει στο μέλλον, το πολιτικό κόστος μιας νέας προσπάθειας θα είναι υψηλό μετά την απόρριψη της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων από τους ψηφοφόρους.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ισλανδικό «όχι» έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η διεύρυνση αποτελεί ξανά στρατηγική προτεραιότητα. Η απώλεια της δυναμικής που είχε δημιουργηθεί γύρω από την ισλανδική υποψηφιότητα δείχνει ότι, παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ενοποίηση, η ιδέα της ένταξης εξακολουθεί να συναντά ισχυρές αντιστάσεις ακόμη και σε χώρες που βρίσκονται ήδη πολύ κοντά στην ΕΕ.
