Η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης με επιδοτήσεις στο πετρέλαιο θέρμανσης και στα καύσιμα κίνησης, ενώ διεκδικεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση μεγαλύτερα περιθώρια για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Στην κυριακάτικη ανασκόπησή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσιάζει τις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής ως θετική εξέλιξη για τις ελληνικές πρωτοβουλίες. Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, είναι πότε οι ευρωπαϊκές συζητήσεις θα αποκτήσουν συγκεκριμένο περιεχόμενο και πόσο θα διαρκέσει η ανακούφιση από τα μέτρα που ήδη εφαρμόζονται.
Δημοσιονομική ευελιξία για νέα μέτρα στήριξης
Κεντρική θέση στην παρέμβαση του πρωθυπουργού έχει η πρόταση για έκτακτη προσαρμογή των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων, λόγω της ενεργειακής κρίσης. Στόχος είναι να μπορούν χώρες με δημοσιονομικά πλεονάσματα, όπως η Ελλάδα, να χρηματοδοτούν στοχευμένες παρεμβάσεις για όσο διάστημα διαρκεί η κρίση, χωρίς να περιορίζονται από τους υφιστάμενους δημοσιονομικούς κανόνες.
Σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έδωσαν το πράσινο φως για την περαιτέρω επεξεργασία της πρότασης και ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταθέσει σχετικές εισηγήσεις άμεσα.
Η εξέλιξη ανοίγει τη συζήτηση για τα περιθώρια νέων παρεμβάσεων, χωρίς να σημαίνει ότι έχει ήδη εγκριθεί ένας συγκεκριμένος ευρωπαϊκός μηχανισμός χρηματοδότησης. Η τελική μορφή των ρυθμίσεων, οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους και το εύρος της δημοσιονομικής ευελιξίας θα καθορίσουν τι μπορεί να κάνει στην πράξη η κυβέρνηση.
Πετρέλαιο θέρμανσης στα 1,55 ευρώ και αυξημένο επίδομα
Στο εσωτερικό μέτωπο, η κυβέρνηση προχωρά σε επιδότηση 40 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο θέρμανσης, με το κόστος να επιμερίζεται μεταξύ κράτους και διυλιστηρίων. Παράλληλα, αυξάνει κατά 30% το επίδομα θέρμανσης, ανεξάρτητα από το μέσο που χρησιμοποιείται για τη θέρμανση.
Με βάση τις τιμές που παρουσίασε ο πρωθυπουργός, το πετρέλαιο θέρμανσης θα διατίθεται στα 1,55 ευρώ ανά λίτρο, από 1,95 ευρώ. Για τα νοικοκυριά που δικαιούνται και το επίδομα θέρμανσης, η τελική επιβάρυνση εκτιμάται ότι μπορεί να υποχωρήσει περίπου στα 1,35 ευρώ ανά λίτρο.
Η κυβερνητική εκτίμηση είναι ότι η παρέμβαση αφορά σχεδόν 1,2 εκατομμύρια νοικοκυριά. Το πραγματικό όφελος, πάντως, θα εξαρτηθεί από την κατανάλωση, τις ανάγκες θέρμανσης κάθε περιοχής και το κατά πόσο οι τιμές θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα τους επόμενους μήνες.
Μειώσεις σε diesel και αμόλυβδη έως τις 31 Οκτωβρίου
Παράλληλα, προβλέπεται μείωση της τιμής στην αντλία κατά 20 λεπτά ανά λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης και κατά 10 λεπτά για την αμόλυβδη, έως τις 31 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, οι μειώσεις εφαρμόζονται χωρίς αίτηση και χωρίς εισοδηματικά κριτήρια.
Η παρέμβαση αφορά τόσο τους οδηγούς όσο και τις επιχειρήσεις που επιβαρύνονται από το κόστος μεταφορών και λειτουργίας. Η διάρκειά της, ωστόσο, είναι περιορισμένη, καθώς το μέτρο έχει ορίζοντα έως το τέλος Οκτωβρίου.
Η κυβέρνηση δηλώνει ότι θα παρακολουθεί τις διεθνείς εξελίξεις και θα προσαρμόζει τις παρεμβάσεις της, διατηρώντας δημοσιονομικά περιθώρια για τους επόμενους μήνες. Με αυτόν τον τρόπο αναγνωρίζει ότι οι σημερινές ενισχύσεις δεν αρκούν από μόνες τους για να εξαλείψουν τις πιέσεις στο κόστος ζωής.
Ενίσχυση και για τους αλιείς
Στο πακέτο των μέτρων περιλαμβάνεται και η αύξηση της επιδότησης του αλιευτικού πετρελαίου από 16 σε 40 λεπτά ανά λίτρο για τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο. Επιπλέον, διατίθενται 15 εκατ. ευρώ για την αποζημίωση παράκτιων αλιέων για ζημιές στα δίχτυα τους από προστατευόμενα θαλάσσια είδη.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση συνδέει το αυξημένο ενεργειακό κόστος με τις πρόσθετες λειτουργικές δυσκολίες ενός επαγγελματικού κλάδου που εξαρτάται άμεσα από τα καύσιμα. Η αποτελεσματικότητά της θα κριθεί από το ύψος της ενίσχυσης σε σχέση με το πραγματικό κόστος λειτουργίας των αλιευτικών σκαφών.
Οι άλλες δύο ελληνικές πρωτοβουλίες στην Ευρώπη
Πέρα από τη δημοσιονομική ευελιξία, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε δύο ακόμη ελληνικές προτάσεις που συζητήθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής.
Η πρώτη αφορά τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιμετώπισης υβριδικών απειλών στο μεταναστευτικό, με αναφορά στα γεγονότα στον Έβρο το 2020 και στις πρόσφατες εξελίξεις στη Θέουτα της Ισπανίας. Η δεύτερη αφορά αυστηρότερο πλαίσιο ηλικιακών ορίων για την πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι τρεις πρωτοβουλίες καλύπτουν διαφορετικά πεδία πολιτικής, από την οικονομία έως τη διαχείριση των συνόρων και την προστασία των ανηλίκων. Η περαιτέρω επεξεργασία τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί το επόμενο βήμα, χωρίς να προδικάζει την τελική μορφή ή τον χρόνο εφαρμογής τους.
Το δύσκολο τεστ του χειμώνα
Η ενεργειακή κρίση διαμορφώνει ένα διπλό στοίχημα για την κυβέρνηση. Στο εσωτερικό, πρέπει να περιορίσει την επιβάρυνση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων σε μια περίοδο αυξημένων αναγκών θέρμανσης. Στις Βρυξέλλες, επιδιώκει να εξασφαλίσει μεγαλύτερα περιθώρια για τη χρηματοδότηση νέων μέτρων, εφόσον οι διεθνείς εξελίξεις επιδεινωθούν.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός παραδέχεται ότι οι πιέσεις παραμένουν μεγάλες και ότι κανένα μέτρο δεν αρκεί από μόνο του για να τις εξαφανίσει. Η διάρκεια της κρίσης, οι διεθνείς τιμές ενέργειας και οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα καθορίσουν εάν οι σημερινές παρεμβάσεις θα αποδειχθούν επαρκείς ή εάν θα χρειαστεί νέα δέσμη μέτρων στήριξης.
