Η φωνή αποτελεί ένα μοναδικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό, ένα βασικό μέσο επικοινωνίας και έκφρασης συναισθημάτων και σκέψεων. Παράγεται όταν ο αέρας που εκπνέεται από τους πνεύμονες περνά ανάμεσα από τις φωνητικές χορδές προκαλώντας τη δόνησή τους. Η ιδιαίτερη χροιά της φωνής κάθε ανθρώπου διαμορφώνεται από την ανατομία των φωνητικών χορδών, αλλά και από τη λειτουργία της στοματικής και ρινικής κοιλότητας.
Όταν η φωνή αλλάζει και εμφανίζεται βραχνάδα, το σύμπτωμα μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές αιτίες, από μια απλή φλεγμονή έως παθήσεις που απαιτούν εξειδικευμένη αντιμετώπιση.
Τι είναι το βράγχος φωνής
Το βράγχος φωνής, γνωστό ως βραχνάδα, είναι κάθε μη φυσιολογική αλλαγή στη φωνή που προκαλείται από δυσλειτουργία του λάρυγγα, αλλοιώσεις στις φωνητικές χορδές ή προβλήματα στη σύγκλισή τους.
«Κάθε άνθρωπος έχει μια ιδιαίτερη και χαρακτηριστική χροιά της φωνής, η οποία μορφοποιείται από μια πληθώρα παραγόντων, όπως το μήκος, το πάχος και η τάση των φωνητικών χορδών. Οι παράγοντες αυτοί μαζί με τη στοματική και τη ρινική κοιλότητα διαμορφώνουν τελικά τον ήχο σε έναρθρο λόγο», αναφέρει ο Χρήστος Γκιώνης, Διευθυντής Ωτορινολαρυγγολόγος στο Metropolitan Hospital.
Οι συχνότερες αιτίες που προκαλούν βραχνάδα
Οι διαταραχές της φωνής μπορεί να προκληθούν από πολλούς παράγοντες. Η πιο συχνή αιτία είναι οι οξείες φλεγμονές του λάρυγγα, όπως οι λαρυγγίτιδες, οι οποίες εμφανίζονται συνήθως μετά από λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, μικροβιακές ή ιογενείς.
Στις αιτίες της βραχνάδας περιλαμβάνονται επίσης οι χρόνιες φλεγμονές, το οίδημα Ranke που συνδέεται με την κακή χρήση της φωνής, το κάπνισμα και την αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ.
Άλλες πιθανές αιτίες είναι οι πολύποδες των φωνητικών χορδών, τα κομβία ή αλλιώς οι «κάλοι» των φωνητικών χορδών, οι κύστεις, ο αλλεργικός βήχας, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, οι προκαρκινικές βλάβες, αλλά και οι κακοήθεις όγκοι.
Τα κομβία των φωνητικών χορδών εμφανίζονται συχνά σε ανθρώπους που χρησιμοποιούν έντονα τη φωνή τους στην καθημερινότητά τους, όπως τραγουδιστές, ηθοποιούς, εκπαιδευτικούς, δικηγόρους και ιερείς.
Πότε η βραχνάδα χρειάζεται άμεσο ιατρικό έλεγχο
Η διάρκεια της βραχνάδας αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την αξιολόγηση της κατάστασης. Σύμφωνα με τους ειδικούς, κάθε αλλοίωση της φωνής που επιμένει για περισσότερο από δύο ή τρεις εβδομάδες και συνοδεύεται από την ανάγκη συχνού καθαρισμού του λαιμού, χρειάζεται εξέταση από ωτορινολαρυγγολόγο.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε καπνιστές και σε άτομα με αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ, καθώς η χρόνια βραχνάδα δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στις συγκεκριμένες συνήθειες χωρίς ιατρικό έλεγχο.
Συμπτώματα όπως αιμόπτυση, δύσπνοια, διόγκωση στον τράχηλο, αίσθημα κόμπου ή ξένου σώματος στον λαιμό, καθώς και πόνος που αντανακλά προς το αυτί, αποτελούν ενδείξεις που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Η πλειονότητα των περιστατικών βραχνάδας είναι καλοήθη, ωστόσο ο έλεγχος είναι απαραίτητος ώστε να αποκλειστούν σοβαρότερες παθήσεις.
Πώς γίνεται η διάγνωση της βραχνάδας
Ο έλεγχος της φωνής πραγματοποιείται με επίσκεψη στον ωτορινολαρυγγολόγο και αποτελεί μια απλή διαδικασία. Οι σύγχρονες μέθοδοι εξέτασης περιλαμβάνουν ενδοσκόπια υψηλής ευκρίνειας με κάμερα, τα οποία επιτρέπουν λεπτομερή απεικόνιση του λάρυγγα και των φωνητικών χορδών.
Με βάση τα ευρήματα της εξέτασης, ο γιατρός μπορεί να διαγνώσει την αιτία του προβλήματος και να προτείνει την κατάλληλη θεραπεία.
Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν εμφανείς αλλοιώσεις, όπως πολύποδες, κομβία, κύστεις ή άλλες βλάβες, μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική αντιμετώπιση.
Η μικρολαρυγγοσκόπηση πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία με τη χρήση μικροσκοπίου, ειδικών μικροχειρουργικών εργαλείων και σε ορισμένες περιπτώσεις laser. Στόχος είναι η αφαίρεση της βλάβης με ακρίβεια και η διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας των φωνητικών χορδών.
Σε ήπιες αλλοιώσεις, σημαντική μπορεί να είναι η συμβολή του λογοθεραπευτή.
Πρακτικοί τρόποι προστασίας της φωνής
Η σωστή χρήση της φωνής αποτελεί βασικό μέτρο πρόληψης προβλημάτων στις φωνητικές χορδές. Η υπερβολικά δυνατή ομιλία αλλά και το ψιθύρισμα μπορούν να προκαλέσουν καταπόνηση και τραυματισμούς.
Για την προστασία της φωνής συνιστώνται η τακτική κατανάλωση υγρών, η διατήρηση επαρκούς υγρασίας στον χώρο, η αντιμετώπιση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, η διακοπή του καπνίσματος και η υιοθέτηση υγιεινής διατροφής.
Παράλληλα, είναι σημαντικός ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοολούχων και ανθρακούχων ποτών, καθώς και των πολύ πικάντικων τροφών.
Οι επαγγελματίες που χρησιμοποιούν καθημερινά τη φωνή τους, όπως εκπαιδευτικοί, τραγουδιστές, ηθοποιοί, ιερείς και δικηγόροι, καλό είναι να πραγματοποιούν τακτικούς ελέγχους από ωτορινολαρυγγολόγο για την πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων.
