Η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια αποτελεί μια πάθηση που επηρεάζει περίπου το 3%-4% των γυναικών κάτω των 40 ετών και δεν αφορά μόνο τη γονιμότητα, αλλά και τη συνολική υγεία τους. Η επιστημονική έρευνα έχει ήδη συνδέσει 88 γονίδια με την εμφάνισή της, ωστόσο περίπου οι μισές περιπτώσεις παραμένουν χωρίς σαφή αιτιολογία. Παράλληλα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, αν και πολλές γυναίκες αναφέρουν ότι προηγήθηκε ένα έντονα στρεσογόνο ή τραυματικό γεγονός, η συσχέτιση αυτή αποτελεί κλινική παρατήρηση και όχι αποδεδειγμένη αιτιώδη σχέση.
Τα παραπάνω επισημαίνει ο μαιευτήρας – γυναικολόγος, υποψήφιος διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και ακαδημαϊκός υπότροφος της Γ’ Πανεπιστημιακής Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αττικόν», Παντελής Μεσσαρόπουλος, μιλώντας στο Πρακτορείο Fm και στην εκπομπή «104,9 Μυστικά Υγείας».
Τι είναι η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια;
Σε αντίθεση με όσα πιστεύουν πολλές γυναίκες, η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια δεν ταυτίζεται με την πρόωρη εμμηνόπαυση.
Στην πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια οι ωοθήκες δεν σταματούν οριστικά να λειτουργούν, αλλά παρουσιάζουν διαλείπουσα δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να πραγματοποιείται ωορρηξία λίγες φορές τον χρόνο και, όταν συμβαίνει, η ποιότητα των ωαρίων αντιστοιχεί στην πραγματική ηλικία της γυναίκας και όχι σε μεγαλύτερη βιολογική ηλικία.
Ως αποτέλεσμα, η φυσική σύλληψη παραμένει εφικτή σε αρκετές περιπτώσεις.
Σε ποια ηλικία μπορεί να εμφανιστεί;
Η πάθηση μπορεί να εκδηλωθεί ακόμη και σε κορίτσια ηλικίας 18 ή 19 ετών, χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία κατά την οποία εμφανίζεται συχνότερα.
Το πρώτο προειδοποιητικό σύμπτωμα είναι συνήθως οι διαταραχές του εμμηνορροϊκού κύκλου. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι διαταραχές της περιόδου δεν σημαίνουν απαραίτητα πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, καθώς μπορεί να σχετίζονται με πολλές άλλες γυναικολογικές παθήσεις.
Ποιος είναι ο ρόλος των γονιδίων;
Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί 88 γονίδια που σχετίζονται με την πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, γεγονός που έχει ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες της γενετικής διερεύνησης.
Η γενετική διάγνωση έχει κυρίως προληπτική αξία, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε έγκαιρη κατάψυξη ωαρίων σε νεαρές γυναίκες, ώστε να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους. Παράλληλα, επιτρέπει την ενημέρωση και άλλων μελών της οικογένειας, καθώς πρόκειται για πάθηση με κληρονομικό υπόβαθρο.
Παρά την πρόοδο της επιστήμης, περίπου το 50% των περιστατικών εξακολουθεί να μην έχει γνωστή αιτία.
Υπάρχει σχέση με το έντονο στρες;
Σύμφωνα με τις κλινικές παρατηρήσεις, πολλές γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια αναφέρουν ότι πριν από τη διάγνωση είχαν βιώσει έντονα τραυματικά γεγονότα, όπως η απώλεια αγαπημένου προσώπου ή ένας δύσκολος χωρισμός.
Ωστόσο, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί αιτιώδης σχέση ανάμεσα στο ψυχολογικό στρες και την εμφάνιση της νόσου.
Υπάρχει θεραπεία;
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία που να αποκαθιστά οριστικά τη λειτουργία των ωοθηκών.
Εξαίρεση αποτελούν ορισμένες περιπτώσεις αυτοάνοσης πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας, που αντιστοιχούν μόλις στο 2%-3% των περιστατικών, όπου η έγκαιρη χορήγηση υψηλών δόσεων κορτιζόνης μπορεί να επιβραδύνει ή να αναστείλει την εξέλιξη της νόσου.
Παράλληλα, διερευνώνται νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως:
- PRP (αναζωογόνηση των ωοθηκών με πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια)
- μεταμόσχευση ωοθηκικού ιστού
Ωστόσο, τα μέχρι σήμερα επιστημονικά δεδομένα δεν έχουν επιβεβαιώσει τις αρχικές προσδοκίες για την αποτελεσματικότητά τους και οι μέθοδοι αυτές εξακολουθούν να αξιολογούνται.
Ποια είναι η βασική αντιμετώπιση;
Η βασική θεραπεία για τις περισσότερες γυναίκες είναι η ορμονική υποκατάσταση.
Η χορήγηση οιστρογόνων δεν αποσκοπεί μόνο στη μείωση των συμπτωμάτων, αλλά και στην προστασία της συνολικής υγείας, καθώς η έλλειψή τους αυξάνει τον κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές σε βάθος χρόνου.
Ποια είναι τα συμπτώματα της πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας;
Η πάθηση μπορεί να προκαλέσει σειρά συμπτωμάτων, όπως:
- διαταραχές της περιόδου
- εξάψεις
- διαταραχές ύπνου
- κολπική ξηρότητα
- μειωμένη σεξουαλική επιθυμία
- ευερεθιστότητα
- αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης
- αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γυναίκες;
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η διάγνωση της πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας δεν σημαίνει απαραίτητα απώλεια της δυνατότητας τεκνοποίησης.
Με τη σωστή παρακολούθηση από εξειδικευμένο γυναικολόγο, την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση και τη συστηματική αξιολόγηση της λειτουργίας των ωοθηκών, πολλές γυναίκες μπορούν να επιτύχουν εγκυμοσύνη ακόμη και με φυσικό τρόπο.
