Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επέλεξε υψηλούς τόνους απαντώντας στις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη για το πρόγραμμα των μαχητικών F-35, επιχειρώντας να παρουσιάσει την Τουρκία ως χώρα που δεν εξαρτάται πλέον από ξένους προμηθευτές στον αμυντικό τομέα. Η αντιπαράθεση γύρω από τα αμερικανικά μαχητικά δεν αφορά μόνο ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται άμεσα με την ισορροπία ισχύος στο Αιγαίο, τις σχέσεις Αθήνας – Άγκυρας και τον ρόλο της Τουρκίας στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η τουρκική απάντηση στις δηλώσεις Μητσοτάκη για τα F-35
Ο Τούρκος πρόεδρος σχολίασε τις αναφορές του Έλληνα πρωθυπουργού σχετικά με τα F-35, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα δεν θα έπρεπε να έχει τοποθετηθεί με αυτόν τον τρόπο στο ζήτημα.
«Ο Μητσοτάκης δεν έπρεπε να είχε υποπέσει σε ένα τέτοιο λάθος», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ερντογάν, διερωτώμενος παράλληλα εάν η Τουρκία παρεμβαίνει στα αμυντικά συστήματα που έχει αποκτήσει η Ελλάδα.
«Επεμβαίνουμε εμείς στα αμυντικά προϊόντα που έχει αποκτήσει η Ελλάδα; Η Τουρκία τώρα τα παράγει η ίδια», δήλωσε, επιχειρώντας να μεταφέρει τη συζήτηση από την προμήθεια ξένων οπλικών συστημάτων στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία της χώρας του.
Η αναφορά αυτή εντάσσεται στη σταθερή προσπάθεια της Άγκυρας να προβάλλει την εικόνα μιας Τουρκίας που μετατρέπεται από μεγάλο εισαγωγέα στρατιωτικού υλικού σε παραγωγό τεχνολογίας άμυνας.
Το F-35 ως σύμβολο γεωπολιτικής επιρροής
Το πρόγραμμα των F-35 έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Για την Αθήνα, η απόκτηση των αμερικανικών μαχητικών αποτελεί σημαντική αναβάθμιση των δυνατοτήτων της Πολεμικής Αεροπορίας και ενισχύει τη θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Άγκυρα, αντίθετα, η επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35 αποτελεί ζήτημα κύρους αλλά και στρατηγικής σημασίας, μετά την αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα λόγω της αγοράς των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.
Η κυβέρνηση Ερντογάν επιδιώκει τα τελευταία χρόνια να επαναφέρει την Τουρκία στο αμερικανικό πρόγραμμα, ενώ παράλληλα προβάλλει τα δικά της εξοπλιστικά προγράμματα, όπως το μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Νέα αιχμή προς Νετανιάχου για τα τουρκικά F-35
Ο Ερντογάν δεν περιορίστηκε στην ελληνική πλευρά, αλλά αναφέρθηκε και στις δηλώσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος είχε ζητήσει από τον Ντόναλντ Τραμπ να μην εγκρίνει την πώληση F-35 στην Τουρκία.
Ο Τούρκος πρόεδρος χαρακτήρισε τις δηλώσεις τόσο του Μητσοτάκη όσο και του Νετανιάχου ως τοποθετήσεις που «δεν ανήκουν στον κόσμο μου», αφήνοντας παράλληλα αιχμές κατά του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
«Είναι σαφές σε ποια νερά κολυμπά ο Νετανιάχου», ανέφερε, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Άγκυρας – Τελ Αβίβ βρίσκονται σε έντονη αντιπαράθεση λόγω της πολιτικής του Ισραήλ στη Γάζα.
Η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει το αφήγημα της αμυντικής αυτονομίας
Πίσω από τη φραστική αντιπαράθεση για τα F-35 βρίσκεται η ευρύτερη στρατηγική της Τουρκίας να μειώσει την εξάρτησή της από δυτικούς προμηθευτές.
Η τουρκική ηγεσία επενδύει πολιτικά στην εικόνα μιας χώρας που αναπτύσσει δικά της οπλικά συστήματα και μπορεί να διαδραματίσει αυτόνομο ρόλο στις περιφερειακές εξελίξεις. Η αμυντική βιομηχανία έχει αποτελέσει βασικό στοιχείο του κυβερνητικού αφηγήματος του Ερντογάν, ιδιαίτερα μετά τις κρίσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους περιορισμούς στις εξαγωγές στρατιωτικού εξοπλισμού.
Ωστόσο, η υπόθεση των F-35 δείχνει ότι, παρά την ανάπτυξη εγχώριων προγραμμάτων, η σχέση με τις μεγάλες αμυντικές βιομηχανίες και τις πολιτικές αποφάσεις της Ουάσινγκτον εξακολουθεί να παραμένει κρίσιμος παράγοντας για την Τουρκία.
