Η συζήτηση γύρω από τους λαγοκέφαλους στις ελληνικές θάλασσες αναζωπυρώθηκε τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή δημοσιεύματα και βίντεο που παρουσίασαν το είδος ως μια νέα απειλή για τους λουόμενους. Ωστόσο, η δημόσια εικόνα που διαμορφώνεται απέχει, σύμφωνα με ειδικούς και ανθρώπους με πολυετή εμπειρία στη θάλασσα, από την πραγματική διάσταση του ζητήματος.
Με μια εκτενή ανάρτησή του, ο διαχειριστής της δημοφιλούς σελίδας Weather Analysis Greece στο Facebook, Φωκίων Χωρινός, στρέφει τα βέλη του όχι προς τα ίδια τα ψάρια, αλλά προς τον τρόπο με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης διαχειρίζονται το θέμα. Υποστηρίζει ότι η συζήτηση έχει μετατραπεί σε ακόμη ένα παράδειγμα υπερβολής και καλλιέργειας φόβου, την ώρα που σοβαρότερα προβλήματα των ελληνικών θαλασσών παραμένουν στο περιθώριο.
Η πραγματική πιθανότητα συνάντησης με λαγοκέφαλο
Ο λαγοκέφαλος αποτελεί ξενικό είδος που έχει εγκατασταθεί εδώ και χρόνια στη Μεσόγειο, προκαλώντας προβλήματα κυρίως στην αλιεία και στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Η παρουσία του δεν είναι νέο φαινόμενο.
Όπως επισημαίνει ο Φωκίων Χωρινός, για τη συντριπτική πλειονότητα των λουομένων η πιθανότητα να συναντήσουν έναν μεγάλο λαγοκέφαλο κατά τη διάρκεια του μπάνιου τους είναι εξαιρετικά μικρή. Ακόμη μικρότερη είναι η πιθανότητα να δεχθούν επίθεση χωρίς να προηγηθεί ανθρώπινη παρέμβαση ή ενόχληση του ζώου.
Η παρέμβασή του έρχεται ως απάντηση στην ευρεία αναπαραγωγή ενός παλαιότερου βίντεο, στο οποίο γυναίκα επιχειρεί να αγγίξει το ψάρι μέσα στο νερό και τελικά δέχεται δάγκωμα. Κατά τον ίδιο, το περιστατικό δεν αποδεικνύει επιθετική συμπεριφορά του είδους, αλλά παραβίαση ενός βασικού κανόνα που διέπει τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση: την αποφυγή επαφής με άγρια ζώα, ιδιαίτερα όταν δεν γνωρίζουμε τα χαρακτηριστικά και τις αντιδράσεις τους.
Το πρόβλημα δεν είναι η άγρια πανίδα
Η ανάρτηση αναδεικνύει μια ευρύτερη διάσταση που συχνά χάνεται πίσω από τους εντυπωσιακούς τίτλους. Ο πυρήνας του προβλήματος, σύμφωνα με τον διαχειριστή της σελίδας, δεν βρίσκεται στην παρουσία ενός ψαριού που ζει στο φυσικό του περιβάλλον, αλλά στη συμπεριφορά των ανθρώπων απέναντι στη θάλασσα και τα οικοσυστήματα.
Η λογική της συνεχούς αναζήτησης κινδύνων και απειλών οδηγεί, όπως υποστηρίζει, σε μια παραμορφωμένη εικόνα της πραγματικότητας. Έτσι, περιστατικά με περιορισμένη σημασία αποκτούν δυσανάλογη δημοσιότητα, ενώ ζητήματα που επηρεάζουν καθημερινά την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής των πολιτών παραμένουν σε δεύτερο πλάνο.
Οι κίνδυνοι που περνούν απαρατήρητοι
Στην τοποθέτησή του, ο Φωκίων Χωρινός αντιπαραβάλλει τον θόρυβο γύρω από τους λαγοκέφαλους με μια σειρά από προβλήματα που θεωρεί πολύ σοβαρότερα.
Αναφέρεται στην αυξημένη κυκλοφορία ταχύπλοων και μηχανοκίνητων σκαφών στις τουριστικές περιοχές, στις ελλιπείς συνθήκες ελέγχου, αλλά και στις επιπτώσεις του υπερτουρισμού σε παράκτιες ζώνες και νησιά. Παράλληλα, επισημαίνει περιστατικά επιβάρυνσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος από προβλήματα σε αποχετευτικά δίκτυα και βιολογικούς καθαρισμούς, καθώς και την αυξανόμενη πίεση που δέχονται οι φυσικοί πόροι κατά τους θερινούς μήνες.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τη συρρίκνωση των ελεύθερων παραλιών, την εκτεταμένη τουριστική δόμηση και τη μεταβολή του φυσικού τοπίου σε πολλές περιοχές της χώρας, φαινόμενα που, όπως υποστηρίζει, έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες για το περιβάλλον και την πρόσβαση των πολιτών στον δημόσιο χώρο.
Μια συζήτηση για τις προτεραιότητες
Η παρέμβαση του Φωκίωνα Χωρινού δεν αφορά μόνο τους λαγοκέφαλους. Αγγίζει ευρύτερα τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η δημόσια ατζέντα γύρω από το περιβάλλον και τον τουρισμό.
Το ερώτημα που θέτει είναι κατά πόσο η δημόσια συζήτηση εστιάζει στα ζητήματα που επηρεάζουν ουσιαστικά τις ελληνικές θάλασσες ή αν συχνά παρασύρεται από περιστατικά που προσφέρονται περισσότερο για εντυπωσιακούς τίτλους παρά για ουσιαστική ενημέρωση. Σε μια χώρα όπου οι ακτές αποτελούν πολύτιμο φυσικό και οικονομικό πόρο, η συζήτηση για την προστασία τους φαίνεται να απαιτεί περισσότερη ψυχραιμία, περισσότερα δεδομένα και λιγότερο θόρυβο.
