Η διαδικασία για την επιλογή της νέας ηγεσίας του Αρείου Πάγου εισέρχεται στην τελική της ευθεία, καθώς η Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής ολοκλήρωσε τις ακροάσεις και την προβλεπόμενη ψηφοφορία για τη θέση του προέδρου του ανώτατου δικαστηρίου. Πρώτος σε ψήφους αναδείχθηκε ο αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Παναγιώτης Λυμπερόπουλος, ενώ το αποτέλεσμα διαβιβάζεται πλέον στον υπουργό Δικαιοσύνης, ο οποίος θα εισηγηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο τις τελικές επιλογές.
Η διαδικασία διεξάγεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Δικαιοσύνη βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, με ανοιχτές υποθέσεις υψηλού πολιτικού και κοινωνικού ενδιαφέροντος να προσδίδουν ιδιαίτερο βάρος στις επικείμενες αποφάσεις για την κορυφή της δικαστικής ιεραρχίας.
Προβάδισμα Λυμπερόπουλου στην κοινοβουλευτική ψηφοφορία
Μετά την ολοκλήρωση δύο γύρων ακροάσεων, η Διάσκεψη των Προέδρων εξέφρασε τη γνώμη της για την πλήρωση της θέσης που θα κενωθεί στις 30 Ιουνίου λόγω συνταξιοδότησης της προέδρου του Αρείου Πάγου Αναστασίας Παπαδοπούλου.
Στην ψηφοφορία πρώτος αναδείχθηκε ο αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Παναγιώτης Λυμπερόπουλος με 15 ψήφους. Ακολούθησε ο αντιπρόεδρος Σωκράτης Πλαστήρας με 10 ψήφους, ενώ τρίτος ήταν ο αρεοπαγίτης Παναγιώτης Βενιζελέας με 9 ψήφους.
Ψήφους συγκέντρωσαν επίσης δικαστικοί λειτουργοί που είχαν επιλέξει να αποστείλουν επιστολές προς τη Βουλή αντί να παραστούν αυτοπροσώπως στη διαδικασία. Ο Θεοφάνης έλαβε πέντε ψήφους και ο Μιχαήλ Αποστολάκης τρεις.
Οι απουσίες που προκάλεσαν συζητήσεις
Η φετινή διαδικασία σημαδεύτηκε από την απουσία αρκετών ανώτατων δικαστών, παρά το γεγονός ότι είχαν κληθεί συνολικά εννέα αντιπρόεδροι και δεκαοκτώ αρεοπαγίτες.
Ορισμένοι επικαλέστηκαν προσωπικά κωλύματα, ενώ άλλοι επέλεξαν να γνωστοποιήσουν εγγράφως τη θέση τους προς τα μέλη της Διάσκεψης, διευκρινίζοντας ότι η απουσία τους δεν συνιστά έλλειψη θεσμικού σεβασμού. Πρόκειται για φαινόμενο που έχει επαναληφθεί και σε προηγούμενες διαδικασίες επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.
Πίσω από τις αποχές καταγράφονται διαφορετικές προσεγγίσεις. Κάποιοι δικαστές δεν ενδιαφέρονταν για τη διεκδίκηση της θέσης, άλλοι θεωρούσαν ότι οι τελικές κυβερνητικές αποφάσεις δεν ταυτίζονται κατ’ ανάγκη με τις γνώμες της Βουλής, ενώ υπήρξαν και εκείνοι που αντιμετώπισαν με επιφύλαξη τη διαδικασία της κοινοβουλευτικής ακρόασης.
Τα φαβορί και η ψήφος των δικαστών
Η ψηφοφορία στη Βουλή ακολούθησε εκείνη που πραγματοποιήθηκε στις αρχές Ιουνίου στον Άρειο Πάγο, στο πλαίσιο του νέου θεσμικού πλαισίου που δίνει στους υπηρετούντες δικαστές τη δυνατότητα να εκφράζουν τη γνώμη τους για την επιλογή της ηγεσίας.
Στην εσωτερική διαδικασία του ανώτατου δικαστηρίου, πρώτος είχε αναδειχθεί επίσης ο Παναγιώτης Λυμπερόπουλος, ο οποίος υπηρετεί ως αντιπρόεδρος και εκπρόσωπος Τύπου του Αρείου Πάγου.
Αντίστοιχα, για τη θέση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, την οποία αφήνει κενή λόγω συνταξιοδότησης ο Κωνσταντίνος Τζαβέλλας, πρώτος σε προτιμήσεις είχε αναδειχθεί ο αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ευάγγελος Μπακέλας, ο οποίος θεωρείται ένα από τα επικρατέστερα πρόσωπα για τη διαδοχή.
Η τελική απόφαση ανήκει στο Υπουργικό Συμβούλιο
Παρά τη βαρύτητα τόσο της ψηφοφορίας των δικαστών όσο και της γνώμης της Διάσκεψης των Προέδρων, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι η τελική επιλογή ανήκει στο Υπουργικό Συμβούλιο.
Η εμπειρία προηγούμενων ετών δείχνει ότι οι κυβερνητικές αποφάσεις δεν ταυτίζονται πάντοτε με τα αποτελέσματα των προηγούμενων σταδίων της διαδικασίας. Υπήρξαν περιπτώσεις κατά τις οποίες επελέγησαν δικαστικοί λειτουργοί που δεν είχαν καταλάβει την πρώτη θέση στις σχετικές ψηφοφορίες, αλλά και αντίστροφα περιπτώσεις όπου οι επικρατέστεροι υποψήφιοι δεν έφτασαν τελικά στην κορυφή της δικαστικής πυραμίδας.
Η συζήτηση για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης
Η φετινή επιλογή της ηγεσίας του Αρείου Πάγου αποκτά ιδιαίτερη θεσμική σημασία, καθώς πραγματοποιείται σε μια συγκυρία όπου η λειτουργία της Δικαιοσύνης βρίσκεται υπό αυξημένο δημόσιο έλεγχο. Υποθέσεις όπως τα Τέμπη, ο ΟΠΕΚΕΠΕ και οι υποκλοπές έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία των θεσμών.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη παρέμβαση της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων υπέρ της αναθεώρησης του άρθρου 90 του Συντάγματος, που αφορά τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Η συντριπτική στήριξη της πρότασης από τους δικαστικούς λειτουργούς αποτυπώνει τη διαρκή συζήτηση για ένα μοντέλο που θα ενισχύει την αυτονομία του δικαστικού σώματος και θα ενδυναμώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Στις 29 Ιουνίου οι κρίσιμες αποφάσεις
Το επόμενο βήμα αφορά τις ακροάσεις των υποψηφίων για τη θέση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν την ερχόμενη εβδομάδα στη Βουλή. Στη συνέχεια, όλα τα βλέμματα θα στραφούν στο Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο αναμένεται να λάβει τις τελικές αποφάσεις στις 29 Ιουνίου, λίγες ώρες πριν από την αποχώρηση της σημερινής ηγεσίας του ανώτατου δικαστηρίου.
