Η μεγαλύτερη εκλογική αναμέτρηση μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2024 βρίσκεται σε εξέλιξη στο Ηνωμένο Βασίλειο, με εκατομμύρια πολίτες να προσέρχονται στις κάλπες για την ανάδειξη περισσότερων από 5.000 τοπικών συμβούλων στην Αγγλία, αλλά και νέων κοινοβουλίων στη Σκωτία και την Ουαλία. Το πολιτικό βάρος της σημερινής διαδικασίας ξεπερνά κατά πολύ τον αυτοδιοικητικό της χαρακτήρα, καθώς τα αποτελέσματα αναμένεται να λειτουργήσουν ως συνολικό δημοψήφισμα για την κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ και να επιβεβαιώσουν τη βαθιά αναδιάταξη του βρετανικού πολιτικού σκηνικού.
Τα εκλογικά τμήματα άνοιξαν στις 7 το πρωί και θα παραμείνουν ανοιχτά έως τις 22:00 τοπική ώρα, ενώ τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής.
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία για τον Κιρ Στάρμερ
Ο Βρετανός πρωθυπουργός εισέρχεται στην εκλογική μάχη αντιμέτωπος με το πιο δύσκολο πολιτικό περιβάλλον από την ανάληψη της εξουσίας. Το Εργατικό Κόμμα, που μόλις πριν από δύο χρόνια πέτυχε ιστορική νίκη απέναντι στους Συντηρητικούς, καταγράφει πλέον σοβαρή φθορά.
Η δυσαρέσκεια για την οικονομική πολιτική, οι πιέσεις στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και η αίσθηση ότι η κυβέρνηση δεν κατάφερε να βελτιώσει την καθημερινότητα μεγάλου μέρους της κοινωνίας έχουν δημιουργήσει ένα βαρύ κλίμα για τη Ντάουνινγκ Στριτ. Παράλληλα, το λεγόμενο «σκάνδαλο Μάντελσον» έχει εντείνει τις εσωκομματικές τριβές και έχει επαναφέρει τη συζήτηση γύρω από τη φυσιογνωμία και τη στρατηγική της κυβέρνησης.
Οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν σημαντικές απώλειες για τους Εργατικούς, ακόμη και σε περιοχές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ασφαλή προπύργια του κόμματος. Στελέχη των Εργατικών φοβούνται ότι μια βαριά ήττα θα πυροδοτήσει ανοιχτή αμφισβήτηση της ηγεσίας Στάρμερ.
Σύμφωνα με πληροφορίες βρετανικών μέσων, ομάδα βουλευτών εξετάζει ήδη σενάρια διαδοχής ή πιέσεις για συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποχώρησης του πρωθυπουργού, ενώ η Ντάουνινγκ Στριτ έχει οργανώσει μηχανισμό πολιτικής διαχείρισης πιθανών εσωκομματικών κινήσεων.
Το τέλος του παραδοσιακού δικομματισμού
Η σημερινή αναμέτρηση αποτυπώνει με τον πιο καθαρό τρόπο τη μετάβαση του Ηνωμένου Βασιλείου από τον παραδοσιακό δικομματισμό σε ένα πιο πολυκερματισμένο πολιτικό σύστημα.
Για δεκαετίες, οι τοπικές εκλογές κρίνονταν σχεδόν αποκλειστικά ανάμεσα σε Εργατικούς και Συντηρητικούς. Η εικόνα αυτή αλλάζει ραγδαία. Το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ, οι Πράσινοι και οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες διεκδικούν πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο σε πολλές περιοχές της χώρας.
Το Reform UK εμφανίζει ιδιαίτερη δυναμική στη βόρεια Αγγλία και σε παραδοσιακά εργατικές περιοχές που είχαν στραφεί προσωρινά προς τους Συντηρητικούς μετά το Brexit. Ο Νάιτζελ Φάρατζ επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη δυσαρέσκεια απέναντι και στα δύο μεγάλα κόμματα, παρουσιάζοντας το κόμμα του ως αντισυστημική εναλλακτική απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο του Λονδίνου.
Την ίδια στιγμή, οι Πράσινοι ενισχύονται σημαντικά σε αστικά κέντρα και πανεπιστημιουπόλεις, προσελκύοντας κυρίως νεότερους ψηφοφόρους που απομακρύνονται από τους Εργατικούς.
Αναλυτές σημειώνουν ότι η πολυδιάσπαση της ψήφου ενδέχεται να οδηγήσει στην εκλογή συμβούλων με ιστορικά χαμηλά ποσοστά, γεγονός που αποτυπώνει τη βαθιά κρίση εκπροσώπησης στο βρετανικό πολιτικό σύστημα.
Ουαλία: Το τέλος μιας πολιτικής εποχής
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η αναμέτρηση στην Ουαλία, όπου το Εργατικό Κόμμα κυριαρχεί αδιάλειπτα από την ίδρυση του Σενέντ το 1999.
Για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από δύο δεκαετίες, οι Εργατικοί κινδυνεύουν να χάσουν την πρωτιά. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το εθνικιστικό Plaid Cymru και το Reform UK δίνουν μάχη για την πρώτη θέση, σε μια εξέλιξη που θα σηματοδοτήσει ιστορική πολιτική ανατροπή.
Το νέο, διευρυμένο Σενέντ διαθέτει πλέον 96 έδρες, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την εξασφάλιση αυτοδυναμίας. Το πιθανότερο σενάριο είναι μια κυβέρνηση συνεργασίας ή μειοψηφίας.
Το Plaid Cymru φαίνεται να διαθέτει περισσότερες δυνατότητες συμμαχιών, είτε με τους Εργατικούς είτε με τους Πράσινους, ενώ το Reform UK προσπαθεί να μετατρέψει την εκλογική του άνοδο σε θεσμική πολιτική παρουσία.
Σκωτία: Το SNP επαναφέρει την ατζέντα της ανεξαρτησίας
Στη Σκωτία, το Σκωτσέζικο Εθνικό Κόμμα (SNP) επιδιώκει να επιστρέψει σε τροχιά κυριαρχίας μετά από μια περίοδο εσωτερικών κρίσεων και πολιτικής φθοράς.
Η ηγεσία του SNP θεωρεί ότι μια καθαρή εκλογική νίκη θα αποτελέσει νέα πολιτική εντολή για τη διεκδίκηση δεύτερου δημοψηφίσματος ανεξαρτησίας, παρά το γεγονός ότι η βρετανική κυβέρνηση απορρίπτει σταθερά αυτό το ενδεχόμενο.
Το αναλογικό εκλογικό σύστημα της Σκωτίας δυσκολεύει την επίτευξη αυτοδυναμίας. Η μοναδική φορά που το SNP κατάφερε να σχηματίσει μονοκομματική κυβέρνηση ήταν το 2011, υπό τον Άλεξ Σάλμοντ, λίγο πριν από το δημοψήφισμα του 2014.
Το πιθανότερο σενάριο σήμερα είναι ένα SNP πρώτο κόμμα αλλά χωρίς απόλυτη πλειοψηφία, γεγονός που θα το υποχρεώσει να αναζητήσει κοινοβουλευτική στήριξη από τους Πράσινους ή άλλες μικρότερες πολιτικές δυνάμεις.
Πολιορκία των Εργατικών στο Λονδίνο
Ακόμη και το Λονδίνο, η πιο σταθερή εκλογική βάση των Εργατικών τα τελευταία χρόνια, δείχνει σημάδια πολιτικής μετατόπισης.
Περισσότεροι από έξι εκατομμύρια ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν συμβούλους στους 32 δήμους της βρετανικής πρωτεύουσας. Στις προηγούμενες εκλογές οι Εργατικοί είχαν επικρατήσει στους 21 από αυτούς, όμως το σημερινό σκηνικό εμφανίζεται πολύ πιο κατακερματισμένο.
Το Reform UK καταγράφει αυξημένη επιρροή σε εξωτερικούς δήμους του Λονδίνου, ενώ οι Πράσινοι εμφανίζονται ιδιαίτερα ενισχυμένοι σε νεανικές και μορφωμένες συνοικίες.
Πιθανές απώλειες σε εμβληματικούς δήμους, όπως το Ουέστμινστερ ή το Λάμπεθ, θα είχαν υψηλό πολιτικό συμβολισμό και θα ενίσχυαν περαιτέρω την πίεση προς την κυβέρνηση Στάρμερ.
Κρίσιμη νύχτα για το πολιτικό μέλλον της Βρετανίας
Παρότι πρόκειται τυπικά για τοπικές και περιφερειακές εκλογές, η σημερινή αναμέτρηση αντιμετωπίζεται από τα κόμματα ως συνολική πολιτική δοκιμασία.
Οι Εργατικοί φοβούνται ότι θα βρεθούν αντιμέτωποι με μια πρόωρη φθορά εξουσίας, οι Συντηρητικοί συνεχίζουν να αναζητούν πολιτική ταυτότητα μετά τη συντριβή του 2024 και τα μικρότερα κόμματα βλέπουν ιστορική ευκαιρία να αλλάξουν τους πολιτικούς συσχετισμούς.
Το αποτέλεσμα δεν θα καθορίσει μόνο τις τοπικές διοικήσεις της επόμενης περιόδου. Θα δείξει επίσης αν το Ηνωμένο Βασίλειο εισέρχεται οριστικά σε μια εποχή πολιτικού κατακερματισμού, με ασταθείς ισορροπίες, εύθραυστες συμμαχίες και αμφισβήτηση των παραδοσιακών κομματικών μηχανισμών.
