Η πρώτη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο εξελίχθηκε σε μια διπλωματική αναμέτρηση υψηλού συμβολισμού, με φόντο την κρίση στη Μέση Ανατολή, το Ιράν και τη νέα ισορροπία ισχύος ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα. Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών παρουσίασε οκτώ θέσεις για την «κατάσταση στο Ιράν», επιχειρώντας να εμφανίσει το Πεκίνο ως δύναμη σταθερότητας, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η συνάντηση του Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ στο αυστηρά φυλασσόμενο συγκρότημα Τζονγκνανχάι ανέδειξε τόσο τη διάθεση αποκλιμάκωσης όσο και τα βαθιά στρατηγικά ρήγματα ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις. Πίσω από τα θερμά λόγια και τις προσωπικές φιλοφρονήσεις, το Πεκίνο χάραξε σαφείς κόκκινες γραμμές για την Ταϊβάν, ενώ η Ουάσινγκτον αναζητά διπλωματικά στηρίγματα σε μια περίοδο κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.
Οι οκτώ θέσεις του Πεκίνου για το Ιράν
Στην επίσημη τοποθέτησή του, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι η σύγκρουση με το Ιράν «δεν έπρεπε να είχε συμβεί εξαρχής», επισημαίνοντας τις σοβαρές ανθρωπιστικές και οικονομικές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.
Η κινεζική πλευρά προειδοποίησε ότι η κρίση ασκεί πίεση στην παγκόσμια οικονομία, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στην ενεργειακή σταθερότητα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη να παραμείνουν ανοικτές οι ναυτιλιακές οδοί του Κόλπου.
Το Πεκίνο χαρακτήρισε θετική την πρόσφατη εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, ζητώντας να συνεχιστεί η δυναμική του διαλόγου. «Τώρα που η πόρτα του διαλόγου έχει ανοίξει, δεν πρέπει να κλείσει ξανά», ανέφερε χαρακτηριστικά το υπουργείο, σε μια έμμεση αιχμή απέναντι στις πιέσεις του Ισραήλ για επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η Κίνα επανέλαβε ότι η χρήση βίας αποτελεί «αδιέξοδο», ενώ παρουσίασε από κοινού με το Πακιστάν πρωτοβουλία πέντε σημείων για την αποκατάσταση της σταθερότητας στην περιοχή.
Τι συζήτησαν Τραμπ και Σι
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε μετά τη συνάντηση ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν εκτενώς για το Ιράν και συμφώνησαν πως η Τεχεράνη δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
«Θέλουν τα στενά ανοιχτά», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος, αναφερόμενος στις κρίσιμες θαλάσσιες οδούς του Κόλπου, ενώ υποστήριξε ότι ο Σι δεσμεύτηκε να μην παρέχει στρατιωτικό εξοπλισμό στο Ιράν.
Ο Τραμπ επιχείρησε να αναδείξει το προσωπικό στοιχείο της σχέσης του με τον Κινέζο πρόεδρο, σημειώνοντας ότι «έχουμε διευθετήσει πολλά διαφορετικά προβλήματα που άλλοι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να λύσουν».
Ωστόσο, λίγες ώρες νωρίτερα είχε στείλει διαφορετικό μήνυμα, τονίζοντας ότι η στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ κατά του Ιράν «θα συνεχιστεί», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης.
Η Ταϊβάν και οι κόκκινες γραμμές της Κίνας
Παρά το θερμό κλίμα στο επίσημο δείπνο του Πεκίνου, η κινεζική ηγεσία απέφυγε τις προσωπικές εξάρσεις και εστίασε στη στρατηγική ουσία της συνάντησης.
Σύμφωνα με την ανάλυση των New York Times, ο Σι Τζινπίνγκ ξεκαθάρισε εξαρχής ότι η Ταϊβάν παραμένει αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή για το Πεκίνο. Το μήνυμα προς την αμερικανική πλευρά ήταν σαφές: οποιαδήποτε παρέμβαση στο ζήτημα θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα την προσπάθεια επαναπροσέγγισης.
Η εικόνα αυτή αποτύπωσε τη νέα αυτοπεποίθηση της Κίνας, η οποία επιχειρεί πλέον να διαπραγματεύεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες ως ισότιμη υπερδύναμη, παρά τις εσωτερικές οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζει.
Η «Παγίδα του Θουκυδίδη» επιστρέφει στο προσκήνιο
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, ο Σι Τζινπίνγκ επανέφερε τη θεωρία της «Παγίδας του Θουκυδίδη», σύμφωνα με την οποία μια ανερχόμενη δύναμη και μια κατεστημένη υπερδύναμη οδηγούνται συχνά σε σύγκρουση.
Ο Κινέζος πρόεδρος κάλεσε τις δύο πλευρές να εγκαταλείψουν τη λογική της ανοιχτής αντιπαράθεσης και να δώσουν έμφαση στη «σταθερότητα», επιχειρώντας να εμφανίσει το Πεκίνο ως τον πιο προβλέψιμο παίκτη του διεθνούς συστήματος.
Η αντίθεση με τον τρόπο λειτουργίας του Τραμπ ήταν εμφανής. Ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε ξανά την προσωπική διπλωματία και τις άμεσες συμφωνίες, συνοδευόμενος από επιχειρηματίες που αναζητούν πρόσβαση στην κινεζική αγορά. Η κινεζική πλευρά, αντίθετα, κινήθηκε περισσότερο στο πεδίο της στρατηγικής ισορροπίας και της γεωπολιτικής διαχείρισης.
Η Μέση Ανατολή επηρεάζει τη νέα σινοαμερικανική σχέση
Η κρίση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί πλέον ως βασικός παράγοντας επανακαθορισμού των σχέσεων Ουάσινγκτον και Πεκίνου. Η Κίνα επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη αποκλιμάκωσης, προωθώντας τη διπλωματία και την οικονομική σταθερότητα, ενώ οι ΗΠΑ παραμένουν στρατιωτικά παρούσες στην περιοχή.
Την ίδια στιγμή, οι συνομιλίες ανάμεσα σε Ισραήλ και Λίβανο για την παράταση της κατάπαυσης του πυρός συνεχίζονται στις ΗΠΑ, με Αμερικανό αξιωματούχο να κάνει λόγο για «θετικό κλίμα».
Η πραγματική δοκιμασία, ωστόσο, αναμένεται στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες των δύο ηγετών, εκεί όπου θα κριθεί αν η εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στην προσωπική διπλωματία του Τραμπ και τη στρατηγική πειθαρχία του Σι μπορεί να αντέξει απέναντι στις πολλαπλές γεωπολιτικές κρίσεις.
