Η Ουάσιγκτον δεν μιλά ανοιχτά για αμερικανική υποχώρηση. Πίσω όμως από τα συνθήματα «Πρώτα η Αμερική», «ειρήνη μέσω ισχύος» και «καταμερισμός των βαρών» διαμορφώνεται μια διαφορετική αντίληψη για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στον κόσμο. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να περιορίσει τις δεσμεύσεις που θεωρεί ότι δεν εξυπηρετούν άμεσα τα αμερικανικά συμφέροντα, να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος του κόστους στους συμμάχους και να συγκεντρώσει αμερικανικούς πόρους στις περιοχές που θεωρεί στρατηγικά κρίσιμες.
Το ερώτημα από τις Βρυξέλλες έως το Πεκίνο δεν είναι πλέον αν η Αμερική εγκαταλείπει τον κόσμο. Είναι με ποιους όρους θα παραμείνει σε αυτόν, ποιες κρίσεις θα θεωρεί προτεραιότητα και πόσο θα είναι διατεθειμένη να πληρώνει για την ασφάλεια των συμμάχων της.
Το δόγμα της επιλεκτικής εμπλοκής
Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που παρουσίασε ο Λευκός Οίκος τον Νοέμβριο του 2025 τοποθετεί το «Πρώτα η Αμερική» στον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής. Η Στρατηγική Εθνικής Άμυνας του 2026 έκανε ακόμη σαφέστερες τις προτεραιότητες: προστασία της αμερικανικής επικράτειας, αποτροπή της κινεζικής ισχύος στον Ινδοειρηνικό και μεγαλύτερη συμμετοχή των συμμάχων στο κόστος της συλλογικής άμυνας.
Πρόκειται περισσότερο για επιλεκτική εμπλοκή παρά για κλασικό απομονωτισμό. Η Ουάσιγκτον δεν εγκαταλείπει την παγκόσμια παρουσία της. Θέλει, όμως, να επιλέγει πού θα διαθέτει στρατιωτικές δυνάμεις, χρήματα και πολιτικό κεφάλαιο.
Η διαφορά είναι ουσιαστική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να επιδιώκουν να διατηρούν την πρωτοκαθεδρία τους, αλλά δεν αντιμετωπίζουν πλέον κάθε συμμαχική υποχρέωση ως αυτονόητη αμερικανική ευθύνη.
Η Ευρώπη καλείται να πληρώσει περισσότερο
Το μήνυμα προς την Ευρώπη είναι ιδιαίτερα σαφές. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες, να ενισχύσουν τις δικές τους στρατιωτικές δυνατότητες και να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ασφάλεια της ηπείρου.
Η Ουάσιγκτον θέλει τους Ευρωπαίους συμμάχους ισχυρότερους στρατιωτικά, αλλά και περισσότερο υπεύθυνους για το κόστος της δικής τους άμυνας.
Την ίδια ώρα, η αμερικανική κυβέρνηση προτείνει για το 2027 συνολικούς αμυντικούς πόρους περίπου 1,5 τρισ. δολαρίων. Η «ειρήνη μέσω ισχύος» συνοδεύεται έτσι από μια τεράστια επένδυση στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ, την ώρα που η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί από τους συμμάχους να αυξήσουν επίσης τη συμμετοχή τους.
Το μοντέλο που διαμορφώνεται είναι απλό: περισσότερες αμερικανικές δυνατότητες όπου η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι διακυβεύονται ζωτικά συμφέροντα και μεγαλύτερη οικονομική και στρατιωτική συνεισφορά από τους συμμάχους στα υπόλοιπα μέτωπα.
Η Κίνα είναι ο βασικός στρατηγικός αντίπαλος
Το κέντρο βάρους της αμερικανικής στρατηγικής βρίσκεται στον Ινδοειρηνικό. Η Κίνα είναι η μόνη δύναμη που διαθέτει ταυτόχρονα το οικονομικό μέγεθος, την τεχνολογική βάση και τη στρατιωτική δυνατότητα για να αμφισβητήσει μακροπρόθεσμα την αμερικανική πρωτοκαθεδρία.
Το Πεντάγωνο δίνει έμφαση στην ενίσχυση της αποτροπής κατά μήκος της Πρώτης Νησιωτικής Αλυσίδας, ενώ ο Τραμπ επιδιώκει παράλληλα να διατηρεί ανοικτό τον δίαυλο απευθείας επικοινωνίας με τον Σι Τζινπίνγκ.
Αυτό δημιουργεί μια χαρακτηριστική αντίφαση της νέας αμερικανικής πολιτικής. Η στρατιωτική αποτροπή απέναντι στην Κίνα συνυπάρχει με μια προσωπική διπλωματία κορυφής, στην οποία οι απειλές, οι εμπορικές συμφωνίες και οι πολιτικές παραχωρήσεις μπορούν να αποτελούν μέρος της ίδιας διαπραγμάτευσης.
Στην περίπτωση της Ταϊβάν, η στρατηγική ασάφεια παραμένει. Κατά την επίσκεψή του στο Πεκίνο τον Μάιο του 2026, ο Τραμπ απέφυγε να δεσμευτεί δημοσίως ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα υπερασπιστούν στρατιωτικά την Ταϊβάν σε περίπτωση κινεζικής επίθεσης. Παράλληλα, το ζήτημα των αμερικανικών πωλήσεων όπλων προς την Ταϊπέι βρέθηκε στις συνομιλίες του με τον Σι.
Η αμερικανική στρατηγική απέναντι στην Κίνα κινείται έτσι ανάμεσα στην αποτροπή και στη διαπραγμάτευση, χωρίς να αποκλείει ούτε τη μία ούτε την άλλη.
Η Μέση Ανατολή δοκιμάζει τη στρατηγική
Η προσπάθεια συγκέντρωσης πόρων στον Ινδοειρηνικό συναντά, όμως, το πρόβλημα των υφιστάμενων κρίσεων.
Η σύγκρουση με το Ιράν έφερε ξανά αμερικανικές δυνάμεις και μέσα στον Περσικό Κόλπο και αύξησε τις απαιτήσεις από την αμερικανική στρατιωτική μηχανή. Παράλληλα, η κατανάλωση προηγμένων πυραύλων και αναχαιτιστικών επαναφέρει το ζήτημα των διαθέσιμων αποθεμάτων και της δυνατότητας γρήγορης αναπλήρωσής τους.
Το πρόβλημα είναι κυρίως παραγωγικό. Σε μια μεγάλη κρίση στον Ειρηνικό, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρειαστούν τεράστιες ποσότητες πυραύλων, πυρομαχικών και άλλου προηγμένου στρατιωτικού υλικού. Κάθε παρατεταμένη εμπλοκή στη Μέση Ανατολή περιορίζει ταυτόχρονα τα διαθέσιμα αποθέματα και τις παραγωγικές δυνατότητες.
Έτσι, η αμερικανική στρατηγική έρχεται αντιμέτωπη με ένα πρακτικό ερώτημα: πόσα μέτωπα μπορούν να υποστηρίξουν ταυτόχρονα οι Ηνωμένες Πολιτείες χωρίς να χρειαστεί να αποφασίσουν ποιο είναι πραγματικά σημαντικότερο;
Η «πίσω αυλή» επιστρέφει
Παράλληλα με την αντιπαράθεση με την Κίνα και τη διαχείριση της Μέσης Ανατολής, η κυβέρνηση Τραμπ επαναφέρει στο επίκεντρο το δυτικό ημισφαίριο.
Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις τον Ιανουάριο του 2026 και η αυξανόμενη πίεση προς την Κούβα σηματοδοτούν μια πιο επιθετική αντιμετώπιση της Λατινικής Αμερικής ως περιοχής άμεσου αμερικανικού ενδιαφέροντος.
Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει πλέον με μεγαλύτερη καχυποψία την παρουσία και την επιρροή ανταγωνιστικών δυνάμεων στην αμερικανική γειτονιά.
Η λογική παραπέμπει σε μια νέα ιεράρχηση προτεραιοτήτων: ασφάλεια του δυτικού ημισφαιρίου, περιορισμός της κινεζικής ισχύος στον Ινδοειρηνικό και, παράλληλα, προσπάθεια να περιοριστεί το κόστος των υπόλοιπων αμερικανικών δεσμεύσεων.
Η Ρωσία, η Κίνα και το κόστος της αμερικανικής ηγεσίας
Η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή στρατιωτική πρόκληση για τη Δύση, ενώ η Κίνα διευρύνει την οικονομική, τεχνολογική και στρατιωτική της ισχύ.
Για την Ουάσιγκτον το πρόβλημα είναι ότι η ταυτόχρονη αντιμετώπιση πολλών ανταγωνιστών απαιτεί πόρους που δεν είναι απεριόριστοι. Η αμερικανική στρατηγική επιχειρεί επομένως να δημιουργήσει μια διαφορετική κατανομή του βάρους.
Η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής άμυνας. Οι σύμμαχοι στον Ινδοειρηνικό πρέπει να ενισχύσουν τις δικές τους δυνατότητες. Η αμερικανική στρατιωτική ισχύς πρέπει να παραμένει συντριπτική στα σημεία όπου η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι διακυβεύονται ζωτικά συμφέροντα.
Ο Τραμπ δεν επιχειρεί να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από το διεθνές σύστημα. Επιχειρεί να αλλάξει την τιμή που πληρώνει η Αμερική για να παραμένει στην κορυφή του.
Το αποτέλεσμα είναι μια εξωτερική πολιτική περισσότερο συναλλακτική, περισσότερο επιλεκτική και λιγότερο προβλέψιμη για τους συμμάχους. Η αμερικανική ισχύς παραμένει στο κέντρο του διεθνούς συστήματος, αλλά η Ουάσιγκτον θέλει πλέον να αποφασίζει με μεγαλύτερη αυστηρότητα πότε, πού και για ποιον θα τη χρησιμοποιεί.
