Η παγκόσμια αγορά ενέργειας εισέρχεται σε νέα φάση έντονης αναταραχής, καθώς η τιμή του πετρελαίου εκτινάχθηκε εκ νέου πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι, λόγω της απόφασης των Ηνωμένων Πολιτειών να προχωρήσουν σε ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Η κίνηση αυτή έρχεται μετά το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, εντείνοντας τους φόβους για σοβαρή διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Άλμα τιμών στις πρώτες συναλλαγές
Στις πρώτες συναλλαγές της Δευτέρας, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αμερικανικού αργού (WTI) για τον Μάιο κατέγραψαν άνοδο άνω του 7%, φθάνοντας τα 103,66 δολάρια το βαρέλι. Αντίστοιχα, το Brent Βόρειας Θάλασσας για παράδοση τον Ιούνιο ενισχύθηκε κατά 7,2%, ξεπερνώντας τα 102 δολάρια.
Η άνοδος αυτή έρχεται μετά από μια περίοδο σχετικής αποκλιμάκωσης, με τις τιμές να είχαν υποχωρήσει κοντά στα 97 δολάρια, γεγονός που υπογραμμίζει την ευαισθησία των αγορών στις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Ναυτικός αποκλεισμός και κλιμάκωση της έντασης
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι από τη Δευτέρα το πρωί θα τεθεί σε εφαρμογή αποκλεισμός όλων των πλοίων που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια, τόσο στον Περσικό Κόλπο όσο και στον Κόλπο του Ομάν. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το μέτρο θα εφαρμοστεί χωρίς διακρίσεις, ανεξαρτήτως σημαίας των πλοίων.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε ήδη προειδοποιήσει για την πιθανότητα αποκλεισμού και των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα περάσματα για τη μεταφορά πετρελαίου παγκοσμίως, δηλώνοντας ότι το αμερικανικό ναυτικό θα παρεμποδίσει κάθε πλοίο που επιχειρεί να διέλθει εφόσον έχει καταβάλει τέλη στο Ιράν.
Στενά του Ορμούζ: το επίκεντρο της κρίσης
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμη αρτηρία για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς μέσω αυτών διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Η απειλή για αποκλεισμό και οι επιθέσεις που έχουν προηγηθεί έχουν ήδη οδηγήσει σε δραματική μείωση της ναυσιπλοΐας.
Είναι ενδεικτικό ότι, ενώ πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών περισσότερα από 100 δεξαμενόπλοια διέσχιζαν καθημερινά την περιοχή, τις τελευταίες ημέρες ο αριθμός αυτός έχει περιοριστεί δραστικά, με μόλις τρία υπερδεξαμενόπλοια να πραγματοποιούν τη διέλευση το Σάββατο.
Διπλωματικό αδιέξοδο και απειλές για νέα πλήγματα
Το αδιέξοδο στις συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης επιβεβαιώθηκε από δηλώσεις αξιωματούχων και των δύο πλευρών. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ανέφερε ότι οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν λόγω της άρνησης του Ιράν να δεσμευτεί πως δεν θα επιδιώξει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο πρόεδρος της Βουλής Μοχάμεντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ απέτυχαν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη της ιρανικής αντιπροσωπείας, ενώ ανώτατοι σύμβουλοι του καθεστώτος διαμηνύουν ότι ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ παραμένει στα χέρια της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο περιορισμένων στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν, σε μια προσπάθεια να σπάσει το αδιέξοδο.
Αβεβαιότητα στις αγορές και φόβοι για παρατεταμένη κρίση
Η δραματική μείωση της ναυτιλιακής κίνησης και η αβεβαιότητα για την εξέλιξη της κρίσης έχουν προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου στην ιστορία. Παράλληλα, οι αγορές παρακολουθούν στενά τον αριθμό των πλοίων που διασχίζουν την περιοχή, ως βασικό δείκτη εξομάλυνσης.
Αναλυτές εκτιμούν ότι για να αποκλιμακωθεί η ένταση στις τιμές, η κίνηση των δεξαμενόπλοιων θα πρέπει να επιστρέψει τουλάχιστον στο 75% των προπολεμικών επιπέδων τις επόμενες εβδομάδες. Μέχρι τότε, η αγορά πετρελαίου αναμένεται να παραμείνει εξαιρετικά ευάλωτη σε κάθε νέα εξέλιξη στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής.
